Πόσα ταξίδια θα θέλαμε να πάμε με τα παιδιά μας; Υπάρχουν φορές που θα θέλαμε να τα πάρουμε από το χέρι και να γυρίσουμε ολόκληρο τον κόσμο. Να τους δείξουμε κάθε γωνιά του. Να γνωρίσουμε ανθρώπους και να γεμίσουμε εικόνες… Και ενώ σκεφτόμαστε πως αυτό είναι όμορφο μα δεν είναι εφικτό, μας διαφεύγει πως μπορεί να έχει ήδη συμβεί και μάλιστα πολλές φορές. Τόσες, όσες ανοίξαμε και διαβάσαμε μαζί τους ένα βιβλίο, ένα παραμύθι. Η φιλαναγνωσία πρόκειται για μια δεξιότητα που τα παιδιά μπορούν εύκολα να αναπτύξουν το καλοκαίρι.
Πώς όμως μπορεί να συμβεί αυτό; Τα βιβλία στην έντυπή τους μορφή μάς προσφέρουν πολύ περισσότερα από τις όμορφες εικόνες και τις οικείες μυρωδιές του χαρτιού.
Ανάγνωση, ο προπονητής του εγκεφάλου
Κατά την ανάγνωση ενός βιβλίου καλούμαστε να θυμόμαστε διαφορετικούς ήρωες, χαρακτήρες και την πλοκή της ιστορίας.
Ετσι μπορούμε να παρατηρήσουμε πως τα πιο μικρά παιδιά αποστηθίζουν την ιστορία, ξέρουν πότε χρειάζεται να γυρίσουμε τη σελίδα του παραμυθιού και κατανοούν την αντιστοιχία της εικόνας του βιβλίου με το κείμενο. Ακόμα όμως και τα πιο μεγάλα, που επιλέγουν ένα βιβλίο παιδικής λογοτεχνίας, χρειάζεται να θυμούνται τις λεπτομέρειες και την αλληλουχία των γεγονότων καθ’ όλη τη διάρκεια της ανάγνωσής του.
Ψυχαγωγία «παντός καιρού»
Κανένας δεν μπορεί να αρνηθεί ότι είναι πολύ ψυχαγωγικό για τα παιδιά να δουν μια ταινία ή ένα τηλεοπτικό πρόγραμμα.
Παρ’ όλα αυτά το διάβασμα τα ψυχαγωγεί κάτω από όλες τις συνθήκες. Το καλοκαίρι στο χωριό, όταν θέλουμε να παραμείνει η τηλεόραση κλειστή, όταν είναι μόνα τους ή όταν είναι μαζεμένα πολλά παιδιά μαζί, στην εξοχή, στην πόλη, με τη γιαγιά… Οπου μπορούμε να πάμε εμείς μπορεί να μας «συνοδεύσει» και ένα βιβλίο, ψυχαγωγώντας μας με όμορφες στιγμές ανάγνωσης.
Συγκέντρωση και ικανότητα εστίασης
Το διάβασμα, αλλά και η ακρόαση της ανάγνωσης, είναι μία από τις λίγες δραστηριότητες της εποχής μας που απαιτεί την αμέριστη προσοχή τόσο των παιδιών όσο και τη δική μας. Με την τεχνολογία να έχει κατακλύσει τις ζωές μας, η ικανότητα συγκέντρωσης έχει μειωθεί σημαντικά, ιδίως όταν δεν μεσολαβεί γρήγορη εικόνα και ήχος. Τα παραμύθια και τα βιβλία μάς προσφέρουν μιας πρώτης τάξεως ευκαιρία για να εξασκούν τα παιδιά συνεχώς τη δεξιότητα αυτή.
Εμπλουτισμός λεξιλογίου
Πόσες καινούργιες λέξεις δεν μάθαμε από ένα βιβλίο; Το ίδιο και τα παιδιά. Κάθε ανάγνωσμα, κάθε παραμύθι και κάθε βιβλίο είναι μια πρώτης τάξεως πηγή λεξιλογικού πλούτου. Το παιδί μαθαίνει την έννοια της λέξης αλλά και το πού και πώς χρησιμοποιείται.
Ενώ στα μεγαλύτερα παιδιά βελτιώνει σημαντικά και τις δεξιότητες γραφής και ορθογραφίας με τη βοήθεια του μηχανισμού οπτικοποίησης των λέξεων.
Στην αγκαλιά του «Μορφέα»
Εντάσσοντας την ανάγνωση ενός παραμυθιού ή βιβλίου στη ρουτίνα του ύπνου βοηθάμε σε σημαντικό βαθμό τα παιδιά να ηρεμούν, να αποβάλλουν την ένταση της ημέρας και, κατ’ επέκταση, τον εγκέφαλό τους να «δώσει το σήμα» ώστε να κοιμηθούν γρηγορότερα.
Η επανάληψη αυτής της «συνήθειας» ενεργοποιεί, σχεδόν αυτόματα, αυτούς τους μηχανισμούς του εγκεφάλου και έτσι επιτυγχάνεται η συντόμευση της ώρας του ύπνου βελτιώνοντας σημαντικά την ξεκούρασή τους.
«Πάροχος» εγκυκλοπαιδικών γνώσεων
Ο πλούτος και τα θέματα των βιβλίων είναι αστείρευτος. Τόσες είναι και οι γνώσεις που προσφέρουν. Από τα πρώτα αισθητηριακά βιβλία, στα παραμύθια έως την παιδική λογοτεχνία, τα παιδιά καταφέρνουν να μάθουν πράγματα που, ενδεχομένως, δεν θα μπορούσαν να μάθουν με άλλον τρόπο. Παράλληλα οι γνώσεις που ήδη έχουν κατακτήσει εδραιώνονται στο μυαλό τους όταν τις συναντήσουν ξανά σε κάποιο ανάγνωσμα.
Ενας μεγάλος «παρακινητής»
Πώς ο ήρωας της ιστορίας καταφέρνει, παρά τις προκλήσεις, να ξεπεράσει τα εμπόδια; Τα παιδιά μας ταυτίζονται μαζί του και αυτό τα βοηθά στο να παρακινηθούν για να ξεπεράσουν, με τη σειρά τους, τις δικές τους δυσκολίες, ενώ ταυτόχρονα παραμένουν θετικά και αισιόδοξα.
«Οδηγός» ενσυναίσθησης
Οταν διαβάζουμε ένα παραμύθι, ή ένα βιβλίο, στα παιδιά τα βοηθάμε να «μπουν» στον συναισθηματικό κόσμο των ηρώων. Το κείμενο, αλλά και η εικονογράφηση, τους δίνει στοιχεία και πληροφορίες που τα βοηθά να καταλάβουν τι συμβαίνει. Ετσι καλλιεργούν την ενσυναίσθησή τους. Δεξιότητα που θα «κουβαλούν» σε όλη τους τη ζωή.