Ο εγωκεντρισμός στα παιδιά είναι ένα θέμα που συχνά προβληματίζει τους γονείς. Πολλές φορές, βλέπουμε τα παιδιά να σκέφτονται μόνο τον εαυτό τους, να δυσκολεύονται να καταλάβουν τα συναισθήματα ή τις ανάγκες των άλλων και να επιμένουν ότι ο κόσμος «γυρίζει γύρω τους». Όμως, είναι αυτό ανησυχητικό ή απλώς ένα φυσιολογικό στάδιο της ανάπτυξής τους; Ας δούμε τι σημαίνει πραγματικά ο παιδικός εγωκεντρισμός και πώς μπορούμε να τον διαχειριστούμε.
Τι είναι ο παιδικός εγωκεντρισμός
Ο εγωκεντρισμός στην ψυχολογία σημαίνει την τάση να βλέπει κανείς τον κόσμο μόνο από τη δική του οπτική και να δυσκολεύεται να κατανοήσει την προοπτική των γύρω του. Στα παιδιά, αυτό είναι φυσιολογικό, ειδικά κατά τα πρώτα χρόνια της ζωής τους.
Ο Jean Piaget, διάσημος αναπτυξιακός ψυχολόγος, τοποθετεί τον εγωκεντρισμό ως φυσικό στάδιο στην προσχολική ηλικία (2-7 ετών), όπου τα παιδιά δεν μπορούν να φανταστούν πώς σκέφτονται ή αισθάνονται οι άλλοι.
Γιατί ο εγωκεντρισμός είναι φυσιολογικός
Η πορεία ανάπτυξης των παιδιών περιλαμβάνει το να μάθουν τόσο ποια είναι όσο και το πώς να βλέπουν τον κόσμο μέσα από τα μάτια των άλλων. Ο εγωκεντρισμός είναι απαραίτητος για να αναπτύξουν αυτογνωσία.
Καθώς μεγαλώνουν, τα παιδιά αρχίζουν να αναπτύσσουν την ενσυναίσθηση — την ικανότητα να κατανοούν τα συναισθήματα και τις ανάγκες των άλλων ανθρώπων.
Πότε πρέπει να ανησυχούμε;
Πρέπει να ανησυχούμε αν:
- Παιδιά μεγαλύτερης ηλικίας (π.χ. σχολικής) παραμένουν έντονα εγωκεντρικά χωρίς να κάνουν καμιά προσπάθεια να κατανοήσουν τους άλλους.
- Δυσκολεύονται να συνεργαστούν ή να μοιραστούν.
- Εμφανίζουν συμπεριφορές όπως επιθετικότητα, άρνηση κανόνων ή δυσκολία στην έκφραση συναισθημάτων.
Σε τέτοιες περιπτώσεις, η συμβουλή ειδικού είναι σημαντική.
- Έρευνα του 2023 στο Journal of Experimental Child Psychology αναδεικνύει τη σημασία της ασφαλούς προσκόλλησης στην ανάπτυξη της ενσυναίσθησης, η οποία βοηθά τα παιδιά να ξεπεράσουν τον εγωκεντρισμό και να αναπτύξουν κοινωνικές δεξιότητες.
Πώς να βοηθήσουμε το παιδί να ξεπεράσει τον εγωκεντρισμό
- Παιχνίδια ρόλων
Ενθαρρύνετε το παιδί να παίζει ρόλους, βοηθώντας το να δει τον κόσμο μέσα από τα μάτια άλλων. - Συζητήσεις για συναισθήματα
Μιλήστε για τα συναισθήματα και ρωτήστε το παιδί πώς νομίζει ότι νιώθουν οι άλλοι. - Δραστηριότητες συνεργασίας
Οργανώστε παιχνίδια που απαιτούν ομαδική δουλειά και επιβραβεύστε τη μοιρασιά. - Δώστε το καλό παράδειγμα
Δείξτε πρώτοι εσείς ενσυναίσθηση και σεβασμό στην καθημερινότητα.
Πρόσφατη μελέτη από το University of Edinburgh ανακάλυψε ότι τα παιδιά 3-7 ετών με δυσκολία στην συναισθηματική ρύθμιση έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να εμφανίσουν συμπτώματα Διαταραχή ελλειμματικής προσοχής/υπερκινητικότητας ή αλλιώς ΔΕΠΥ (ADHD) και προβλήματα συμπεριφοράς στην ηλικία των 7 ετών.
Άλλη έρευνα που σημοσιεύθηκε στο Journal of Experimental Child Psychology αναδεικνύει τη σημασία της ασφαλούς προσκόλλησης στην ανάπτυξη της ενσυναίσθησης, η οποία βοηθά τα παιδιά να ξεπεράσουν τον εγωκεντρισμό και να αναπτύξουν κοινωνικές δεξιότητες.
Συμπερασματικά, ο εγωκεντρισμός στα παιδιά είναι φυσιολογικός και αναμενόμενος στα πρώτα χρόνια της ζωής τους, αλλά με την κατάλληλη καθοδήγηση και υποστήριξη μπορεί σταδιακά να ξεπεραστεί. Η ανάπτυξη της ενσυναίσθησης και της κοινωνικής κατανόησης είναι τα κλειδιά για μια υγιή ψυχολογική ανάπτυξη και μια πιο χαρούμενη παιδική ηλικία.