Όταν ένα παιδί αρχίζει να «πέφτει» – στις επιδόσεις, τη συμπεριφορά ή τη διάθεση – η πρώτη αντίδραση πολλών γονιών είναι τιμωρητική. Να του στερήσουν το κινητό, τις εξόδους ή ακόμα και το αγαπημένο του άθλημα. Όμως, αυτή η στρατηγική μπορεί να έχει το αντίθετο αποτέλεσμα από αυτό που επιδιώκουμε.
Ας πάρουμε το παράδειγμα μιας μητέρας με έναν 15χρονο γιο που αγαπά το ποδόσφαιρο. Ξυπνά κάθε μέρα νωρίς το πρωί για να προπονηθεί, όμως έχει αρχίσει να παραμελεί τα μαθήματά του. Οι γονείς του σκέφτονται να τον βγάλουν από την ομάδα, με την ελπίδα ότι έτσι θα τον «συνετίσουν». Κι όμως, αυτό είναι το λάθος μονοπάτι.
Διαβάστε επίσης: Παιδιά: Πότε σταματούν να απολαμβάνουν το σχολείο;
Σύμφωνα με ειδικούς στην αναπτυξιακή ψυχολογία, τα παιδιά χρειάζονται νησίδες ικανοτήτων – αυτά που ονομάζονται «islands of competence». Δηλαδή δραστηριότητες ή περιοχές στις οποίες νιώθουν ότι τα καταφέρνουν, ότι αξίζουν, ότι αναγνωρίζονται. Και αυτές οι περιοχές, αντί να τους αποσπούν, συχνά τους δίνουν το κουράγιο και την αυτοπεποίθηση να τα βγάλουν πέρα και σε πιο δύσκολους τομείς.
Η υπερβολική εστίαση στις αδυναμίες – π.χ. στο ότι το παιδί δεν διαβάζει αρκετά ή δεν προσπαθεί όσο θα θέλαμε – μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα την απογοήτευση, το άγχος και τη μειωμένη εμπιστοσύνη στον εαυτό. Αντίθετα, η προσέγγιση που βασίζεται στις δυνάμεις έχει συνδεθεί με μεγαλύτερη ανθεκτικότητα, μειωμένο στρες και περισσότερη αφοσίωση στο σχολείο ή άλλες υποχρεώσεις.
Η αποτυχία δεν είναι πάντα ένδειξη αδιαφορίας ή τεμπελιάς. Μπορεί να είναι σημάδι απογοήτευσης, κούρασης ή εσωτερικής πάλης. Το να στερήσεις από ένα παιδί κάτι που αγαπά μπορεί να σβήσει τη σπίθα του. Αντί να του πάρεις αυτό που το κάνει να σηκώνεται το πρωί, βοήθησέ το να το κρατήσει – και μέσα από αυτό να ξαναβρεί τη δύναμή του.
Πώς θα βοηθήσεις το παιδί
Αναγνώρισε τη «νησίδα» του
Μπορεί να είναι κάποιο άθλημα, η ζωγραφική, οι φίλοι του. Ό,τι κι αν είναι, έχει σημασία να το παρατηρήσουμε χωρίς προκαταλήψεις – ακόμα κι αν μας φαίνεται «ασήμαντο».
Αναγνώρισε τις δυνάμεις του
Πολλά παιδιά δεν καταλαβαίνουν καν ότι αυτό που κάνουν καλά έχει αξία. Όταν τους το επισημάνουμε, νιώθουν ότι έχουν ταλέντα, ότι είναι χρήσιμα. Πες του: «Έχεις τρομερή επιμονή όταν προπονείσαι» ή «Έχεις φοβερό τρόπο να κάνεις τους άλλους να νιώθουν άνετα».
Επένδυσε σε αυτό που κάνει καλά το παιδί
Ενίσχυσέ τη με ευκαιρίες: δραστηριότητες, ομάδες, ακόμα και απλός ελεύθερος χρόνος. Ένα παιδί που του αρέσει να μιλά μπορεί να λάμψει σε μια θεατρική ομάδα. Ένα παιδί που αγαπά τα videogames μπορεί να δείξει ενδιαφέρον για τον σχεδιασμό παιχνιδιών ή το μοντάζ βίντεο.
Σύνδεσε τις δυνάμεις με τις δυσκολίες
Δείξε του πώς μια ικανότητα μπορεί να βοηθήσει σε μια αδυναμία. Αν για παράδειγμα δυσκολεύεται να γράψει, αλλά μιλά με ευφράδεια, προτείνε του να υπαγορεύσει τις ιδέες του πρώτα. Αν είναι εξωστρεφές, μπορεί να βοηθήσει την ομάδα του σε μια εργασία με την κοινωνική του δεξιότητα.