Η κριτική σκέψη αφορά ένα ευρύ φάσμα ικανοτήτων, όπως η κατανόηση δεδομένων και η ανίχνευση σφαλμάτων λογικής, αλλά η βάση της είναι η πνευματική ταπεινότητα: η γνώση ότι δεν έχουμε όλες τις απαντήσεις και ότι μπορεί να κάνουμε λάθη. Ένας αποτελεσματικός τρόπος για να καλλιεργήσουμε την πνευματική ταπεινότητα στα παιδιά είναι να την προβάλλουμε με το παράδειγμά μας.
Όταν οι ενήλικες παραδέχονται αβεβαιότητα ή αναθεωρούν μια πεποίθηση, δείχνουν πώς ένας λογικός άνθρωπος χειρίζεται μια πληροφορία. Επιπλέον, μελέτη έδειξε ότι όταν οι δάσκαλοι εκδηλώνουν πνευματική ταπεινότητα, παραδεχόμενοι δημόσια τη σύγχυση ή την άγνοιά τους, οι μαθητές γίνονται πιο αφοσιωμένοι και έχουν μεγαλύτερο κίνητρο να μάθουν.
Ωστόσο, δεκαετίες έρευνας δείχνουν ότι ακόμα και οι ειδικοί υπερεκτιμούν τις γνώσεις τους. Επίσης, ακόμα και όταν αναγνωρίζουμε τους περιορισμούς μας, το να τους παραδεχτούμε μπροστά στα παιδιά μπορεί να είναι άβολο. Δύο απλές φράσεις όμως μπορούν να μας βοηθήσουν…
Ενισχύστε την κριτική σκέψη των παιδιών με 2 απλές φράσεις
«Δεν ξέρω»
Μερικές φορές, ως ενήλικες, μαντεύουμε για να κρύψουμε την άγνοιά μας όταν το παιδί μας ρωτά κάτι που δεν ξέρουμε. Αυτή η αντίδραση ενέχει τον κίνδυνο της παραπληροφόρησης και το κακό είναι πως μόλις μια ψευδής πληροφορία αποθηκευτεί στη μνήμη, συνεχίζει να επηρεάζει τις μετέπειτα σκέψεις, ακόμα και αν την διορθώσουμε, αποκαλύπτουν οι ειδικοί.
Αντί να μαντεύουμε, θα πρέπει να αγκαλιάζουμε τις ευκαιρίες να λέμε «Δεν ξέρω» στα παιδιά, γιατί αυτή η φράση μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως ένα ισχυρό εκπαιδευτικό εργαλείο.
Πρώτον, μπορεί να αποτελέσει ευκαιρία για να διδάξουμε στα παιδιά δεξιότητες έρευνας. Αν υπάρχει χρόνος, ψάξτε μαζί την απάντηση και κάντε μια μικρή διδασκαλία για το πώς να αναγνωρίζουν αξιόπιστες πηγές και να διασταυρώνουν στοιχεία.
Δεύτερον, η εν λόγω φράση μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να καλλιεργήσει την περιέργεια και τον θαυμασμό. Καμιά φορά, ερωτήσεις όπως: «Πώς ξεκίνησε η ζωή στη Γη;», μπορούν να απαντηθούν ως εξής: «Υπάρχουν ακόμα πολλά μυστήρια που περιμένουν τη λύση τους». Έτσι, εντείνεται ο ενθουσιασμός των παιδιών για την επιστήμη, τη μάθηση και την ανακάλυψη. Άλλωστε, ο κόσμος είναι πιο μαγικός όταν δεν έχουμε όλες τις απαντήσεις…
Τέλος, το «δεν ξέρω» διδάσκει στα παιδιά ότι η μάθηση δεν σταματά ποτέ και το να έχει κανείς ακόμα πολλά να μάθει δεν είναι κάτι κακό, αλλά η φυσιολογική κατάσταση ενός περίεργου μυαλού.
«Έκανα λάθος»
Η παραδοχή του λάθους είναι συμπληρωματική της παραδοχής της άγνοιας.
- Ονομάστε το λάθος και διορθώστε το.
- Εξηγήστε πού βρήκατε τις νέες πληροφορίες.
Η αλλαγή γνώμης και η αναθεώρηση των απαντήσεων αποτελεί δύναμη, όχι αδυναμία.