Το άγχος δεν είναι κάτι που αφορά μόνο τους ενήλικες. Τα παιδιά μπορεί να το βιώσουν από πολύ μικρή ηλικία, και συχνά δεν ξέρουν πώς να το εκφράσουν με λόγια. Αντί για το κλασικό “είμαι αγχωμένος”, το σώμα τους μιλά μέσα από συμπτώματα που μπορεί εύκολα να παρεξηγηθούν.
Ας δούμε πώς εκδηλώνεται το παιδικό άγχος μέσα από το σώμα και τι μπορούμε να κάνουμε ως γονείς για να το το αντιμετωπίσουμε.
Διαβάστε επίσης: Summer slide: Τι είναι και πώς θα το αποτρέψουμε;
Τι προκαλεί άγχος στα παιδιά;
Το άγχος είναι μια φυσιολογική αντίδραση του οργανισμού σε μια αλλαγή ή πρόκληση. Στα παιδιά μπορεί να προκληθεί από:
-
αλλαγές (μετακόμιση, νέο σχολείο, αδελφάκι)
-
πίεση από το σχολείο ή τις εξωσχολικές δραστηριότητες
-
εντάσεις στο σπίτι
-
κοινωνικές δυσκολίες
-
ακόμα και από υπερβολική προστασία ή έλλειψη σταθερότητας
Πώς εκδηλώνεται το άγχος σωματικά;
Τα σωματικά συμπτώματα του άγχους είναι αληθινά και δεν είναι “ψεύτικες δικαιολογίες”. Ακόμα κι αν δεν υπάρχει οργανική αιτία, το παιδί τα βιώνει πλήρως.
Συχνά σωματικά σημάδια άγχους:
-
Πόνοι στην κοιλιά (χωρίς εμφανή λόγο)
-
Πονοκέφαλοι ή ημικρανίες
-
Ναυτία ή τάση για εμετό
-
Τρέμουλο ή ιδρώτας (ακόμη και χωρίς ζέστη ή κόπωση)
-
Ταχυκαρδία ή “σφίξιμο” στο στήθος
-
Δυσκολία στον ύπνο ή συχνές νυχτερινές αφυπνίσεις
-
Απώλεια όρεξης ή υπερφαγία
-
Συχνή ανάγκη για τουαλέτα (ιδίως πριν από γεγονότα που αγχώνουν το παιδί)
-
Τικ ή επαναλαμβανόμενες κινήσεις (δάγκωμα νυχιών, στρίψιμο μαλλιών, κούνημα ποδιού)
Πώς καταλαβαίνουμε ότι δεν πρόκειται για οργανικό πρόβλημα;
-
Τα συμπτώματα εμφανίζονται κυρίως πριν ή κατά τη διάρκεια στρεσογόνων γεγονότων (π.χ. σχολείο, εξετάσεις, κοινωνικές καταστάσεις).
-
Εξετάσεις ή ιατρικός έλεγχος δεν δείχνουν παθολογικά αίτια.
-
Το παιδί νιώθει καλύτερα όταν είναι σε χαλαρό περιβάλλον, π.χ. στο σπίτι, σε διακοπές ή όταν έχει ξεκάθαρη ρουτίνα.
-
Τα συμπτώματα δεν επιμένουν τις ώρες που το παιδί παίζει, χαλαρώνει ή αποσπάται.
Τι μπορούμε να κάνουμε ως γονείς;
Αναγνωρίστε το σύμπτωμα, χωρίς να το αμφισβητείτε
Π.χ. «Ξέρω ότι πονάει η κοιλιά σου, και καταλαβαίνω ότι αυτό σε δυσκολεύει.»
Μην πείτε: «Πάλι λες ότι σε πονάει; Αφού δεν έχεις τίποτα!»
Δείτε «πίσω» από το σύμπτωμα
Αναρωτηθείτε: Τι έχει αλλάξει αυτές τις μέρες; Υπάρχει κάτι που μπορεί να προκαλεί στο παιδί στρες;
Διατήρησε μια σταθερή ρουτίνα
Τα παιδιά νιώθουν ασφάλεια όταν έχουν προβλέψιμο πρόγραμμα, επαναλαμβανόμενες ρουτίνες και ξεκαθαρά όρια.
Μάθετε στο παιδί τεχνικές χαλάρωσης
-
Αναπνοές από τη μύτη, αργές και βαθιές
-
Απαλές διατάσεις ή κίνηση
-
Αντιστρές παιχνίδια (π.χ. πλαστελίνη, αισθητηριακά αντικείμενα)
-
Ήρεμη μουσική ή ανάγνωση ιστοριών πριν τον ύπνο
Δώστε του χώρο να μιλήσει, όταν είναι έτοιμο
Π.χ. «Σε βλέπω λίγο σφιγμένο σήμερα. Αν θέλεις, μπορείς να μου πεις τι σε απασχολεί.»
Πότε να απευθυνθούμε σε ειδικό
-
Όταν τα σωματικά συμπτώματα επηρεάζουν την καθημερινότητα (σχολείο, φαγητό, ύπνο)
-
Όταν το παιδί δεν μπορεί να περιγράψει τι το αγχώνει
-
Όταν το άγχος επιμένει για εβδομάδες ή χειροτερεύει
-
Όταν παρατηρείτε μεγάλη αλλαγή στη συμπεριφορά ή στη διάθεση
Η συνεργασία με παιδοψυχολόγο ή έναν σύμβουλο ψυχικής υγείας μπορεί να βοηθήσει το παιδί να εκφράσει, να επεξεργαστεί και να διαχειριστεί το άγχος του με υγιές τρόπο.