Μια νέα μελέτη από το Πανεπιστήμιο του Κολοράντο στο Boulder δείχνει ότι ορισμένα βρέφη μπορεί να παρουσιάζουν σημάδια νοημοσύνης πολύ νωρίς — ακριβώς όταν οι νέοι γονείς αρχίζουν να αναζητούν τα πρώτα δείγματα εξυπνάδας, όπως την πρώτη λέξη, μια κίνηση με το χέρι ή ένα φιλί στον αέρα, ή η αναγνώριση ενός γνώριμου προσώπου.
Αλλά είναι πράγματι δυνατό να προβλεφθεί το IQ ενός ενήλικα από τη βρεφική ηλικία;
Διαβάστε επίσης: Έρευνα: Μιλάτε στα μωρά… για να μάθουν να μιλάνε!
Τι έδειξε η μελέτη για την πρόβλεψη του IQ στα βρέφη;
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι μπορεί να είναι εφικτό να προβλέψουμε το πώς ένα άτομο θα αποδώσει σε ένα τεστ γνωστικών ικανοτήτων στα 30 του από την ηλικία μόλις των 7 μηνών.
Για να το εξετάσουν αυτό, οι ερευνητές μελέτησαν 500 οικογένειες με δίδυμα (ομοζυγωτικά και διζυγωτικά). Παρακολούθησαν τους συμμετέχοντες στους 7 και 9 μήνες, στο 1ο έτος, κάθε χρόνο μέχρι την ηλικία των 17, και έπειτα κάθε πέντε χρόνια έως την τρίτη δεκαετία της ζωής τους.
Η μελέτη στόχευε να κατανοήσει καλύτερα πώς τα γονίδια και το περιβάλλον επηρεάζουν την ανάπτυξη ενός παιδιού.
Η χρήση διδύμων επέτρεψε στους ερευνητές να διαχωρίσουν τις επιδράσεις της κληρονομικότητας από εκείνες του κοινού περιβάλλοντος. Οι ομοζυγωτικοί δίδυμοι έχουν πανομοιότυπα γονίδια, ενώ οι διζυγωτικοί μόνο 50%, όπως τα απλά αδέλφια. Ο επικεφαλής της μελέτης, εξηγεί ότι το «κοινό περιβάλλον» περιλαμβάνει το σπίτι, τη γειτονιά, το σχολείο κ.λπ.
Τα ευρήματα
Η μελέτη έδειξε ότι το περιβάλλον στην πρώιμη ηλικία (πριν τα 3 έτη) έχει μετρήσιμη και μακροχρόνια επίδραση στη γνωστική ικανότητα ενός ατόμου. Υπολογίστηκε ότι το περιβάλλον ευθύνεται για περίπου 10% των ατομικών διαφορών στο IQ αργότερα.
Για να αξιολογήσουν τη βρεφική γνωστική λειτουργία, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν 7 δείκτες:
- Δοκιμασία «προτίμησης νεωτερισμού» (πόση ώρα κοιτά ένα νέο αντικείμενο έναντι ενός γνώριμου)
- Ήχοι που κάνει το μωρό καθώς προσπαθεί να μιλήσει
- Οπτική προσδοκία (παρακολούθηση αντικειμένων)
- Αξιολόγηση από τον εξεταστή (προσοχή, διάθεση, δραστηριότητα)
- Κλίμακες Bayley για την ανάπτυξη βρεφών και νηπίων, που είναι από τα πιο διαδεδομένα ψυχομετρικά εργαλεία παγκοσμίως για την αξιολόγηση της αναπτυξιακής πορείας παιδιών ηλικίας 1 έως 42 μηνών.
Τα τεστ σε ηλικία 7–9 μηνών προέβλεπαν ένα μικρό μόνο ποσοστό του IQ στην ενήλικη ζωή. Όμως, από την ηλικία των 3 ετών, η ετήσια παρακολούθηση μπορούσε να προβλέψει περίπου 20% των διαφορών IQ μεταξύ ατόμων. Ενώ, η πρόβλεψη ενισχυόταν σημαντικά από τα 7 έως τα 16, όταν η γενετική επίδραση γίνεται πιο εμφανής.
Η νοημοσύνη του παιδιού δεν είναι σταθερή ή μη αναστρέψιμη
Παρόλο που τα γονίδια παίζουν σημαντικό ρόλο, οι ειδικοί τονίζουν ότι αυτό δεν σημαίνει πως δεν μπορούμε να αλλάξουμε ή να εξελιχθούμε. Υπάρχουν πάντα ευκαιρίες παρέμβασης και μάθησης. Η μελέτη απλά επιβεβαιώνει ότι το πρώιμο περιβάλλον παίζει ρόλο.
Βρέφη: Πώς να ενισχύσετε τη γνωστική ανάπτυξη τους;
Οι ειδικοί προτείνουν:
- Προσφέρετε ποικιλία ερεθισμάτων: Να δίνετε στο παιδί σας την ευκαιρία να αγγίζει διαφορετικές υφές, να βλέπει μοτίβα, να ακούει νότες και να αλληλεπιδρά με διαφορετικά άτομα.
- Προσπαθήστε κάθε εβδομάδα να εισάγετε νέες εμπειρίες, που βοηθούν το παιδί να μάθει ένα νέο ερέθισμα και να το επεκτείνει.
- Αφιερώστε ποιοτικό χρόνο: Οι ειδικοί τονίζουν τη σημασία της συναισθηματικής αλληλεπίδρασης, απλά πράγματα όπως ανάγνωση, κουβέντα και παιχνίδι ενισχύουν σημαντικά την ανάπτυξη του εγκεφάλου. Προτείνουν να διαβάζετε τουλάχιστον 20 λεπτά την ημέρα στο παιδί σας και να αφηγείστε καθημερινές δραστηριότητες για ανάπτυξη του λεξιλογίου.
- Αποφύγετε την έκθεση σε οθόνες πριν τους 18 μήνες. Μετά, περιορίστε τη σε 1 ώρα την ημέρα, με ποιοτικό περιεχόμενο και κοινή παρακολούθηση.
Οι ερευνητές αναφέρουν πως αν και τα ευρήματα είναι ενδιαφέροντα, οι γονείς δεν θα πρέπει να ανησυχούν υπερβολικά για το IQ του παιδιού τους. Η νοημοσύνη αναπτύσσεται σταδιακά και μπορεί να ενισχυθεί με τις σωστές πρακτικές.