Ακόμα κι αν νομίζετε ότι κρύβετε κάτι καλά, τα παιδιά έχουν μια μοναδική ικανότητα να τα «πιάνουν» στην ατμόσφαιρα. Μπορεί να μην ξέρουν όλες τις λεπτομέρειες, αλλά καταλαβαίνουν τη διάθεση, το άγχος, την ένταση ή τη χαρά που επικρατεί. Ένα βλέμμα, μια αλλαγή στον τόνο της φωνής, μια αμήχανη παύση… Αυτά τα στοιχεία είναι αρκετά για να σας προδώσουν.
Πολλά παιδιά, ακόμη και σε μικρές ηλικίες, έχουν οξυμένη ενσυναίσθηση. Αυτό σημαίνει ότι μπορούν να «μπαίνουν» στα συναισθήματα των άλλων, να κατανοούν πότε κάτι δεν πάει καλά και να προβληματίζονται ή να ανησυχούν.
Διαβάστε επίσης: Ενσυναίσθηση: Η δύναμη του να λέμε «σε νιώθω» στο παιδί μας
Γιατί δεν πρέπει να υποτιμάτε τα παιδιά
Όταν υποτιμούμε την αντίληψή τους, υπάρχει κίνδυνος να τους στείλουμε το λάθος μήνυμα: ότι δεν αξίζει να τους μιλήσουμε ανοιχτά. Αυτό μπορεί να τα κάνει να νιώσουν αποκλεισμένα ή να δημιουργήσουν δικές τους – συχνά πιο τρομακτικές – εκδοχές της πραγματικότητας.
Η μεγαλύτερη αλήθεια
Το να είμαστε ειλικρινείς με τα παιδιά – με τρόπο που να ταιριάζει στην ηλικία και την ωριμότητά τους – χτίζει εμπιστοσύνη. Κι αυτή η εμπιστοσύνη είναι που τα βοηθά να μεγαλώσουν με αυτοπεποίθηση, χωρίς φόβο να εκφραστούν ή να μοιραστούν τις ανησυχίες τους. Γι’ αυτό:
- Ρωτήστε τα παιδιά αν μπορείτε να συζητήσετε κάτι που σας απασχολεί. Η προειδοποίηση μπορεί να βοηθήσει το νευρικό τους σύστημα να ρυθμιστεί κατάλληλα. Τα βοηθάει να γνωρίζουν ότι ό,τι έρχεται στη συνέχεια είναι διαφορετικό από αυτό που έχουν συνηθίσει – ότι το θέμα είναι ίσως ανατρεπτικό ή τουλάχιστον σοβαρό – και απαιτεί ένα διαφορετικό είδος προσοχής.
- Προσαρμόστε τις πληροφορίες στην ηλικία τους. Δεν χρειάζεται να πείτε τα πάντα, αλλά ό,τι πείτε να είναι αληθινό.
- Δώστε χώρο για ερωτήσεις. Αφήστε τα παιδιά να ρωτήσουν και απαντήστε με ηρεμία.
- Μιλήστε για τα συναισθήματά σας. Είναι σημαντικό για τα παιδιά να γνωρίζουν ότι είναι εντάξει να βιώνουν, να εκφράζουν και να επεξεργάζονται μια σειρά συναισθημάτων. Ονομάστε τα δικά σας συναισθήματα και επιδείξτε υγιείς δεξιότητες αντιμετώπισης, επικυρώσετε τα συναισθήματα των παιδιών και συνεργαστείτε για να μάθετε, να εξασκηθείτε και να χρησιμοποιήσετε υγιείς στρατηγικές αντιμετώπισης.
- Δώστε τους επιλογές. Όταν τα πράγματα είναι απρόβλεπτα είναι σημαντικό να παρέχετε στα παιδιά επιλογές για να τους δώσετε την αίσθηση του ελέγχου. Τα παιδιά έχουν την ανάγκη να δουν τα υπολογίζετε στις αποφάσεις σας και έχουν ενεργό ρόλο.
- Δείξτε ότι είστε εκεί. Ακόμα κι αν δεν έχετε όλες τις απαντήσεις, η παρουσία και η στήριξή σας αρκούν για να νιώσουν ασφάλεια. Παρόλο που δεν μπορείτε να εγγυηθείτε ότι τα αποτελέσματα μιας κατάστασης θα είναι θετικά, μπορείτε να υποσχεθείτε ότι θα τα αγαπάτε ό,τι κι αν συμβεί.
Τα παιδιά δεν χρειάζονται τέλειες απαντήσεις. Χρειάζονται ειλικρίνεια, προσοχή και να αισθάνονται ότι τα παίρνουμε στα σοβαρά.