Τα μοτίβα που αποφεύγουμε να αντιμετωπίσουμε δεν εξαφανίζονται, απλώς αντηχούν σιωπηλά στον τρόπο που φαινόμαστε και φερόμαστε στα παιδιά μας. Πολλές φορές τα λόγια που λένε οι γονείς στο παιδί είναι λόγια που έχουν ακούσει οι ίδιοι στην παιδική τους ηλικία, λόγια που τους έχουν γεμίσει άγχος, ντροπή ή τύψεις.
Διαβάστε επίσης: Κριτική σκέψη: Πώς θα την καλλιεργήσουμε στα παιδιά
Πολλές φορές, οι γονείς επαναλαμβάνουν τα μοτίβα που τους έκαναν να νιώθουν άσχημα όταν ήταν μικροί. Και με τα λόγια τους ξυπνούν ξανά, αυτή τη φορά στα παιδιά τους τον ίδιο δικό τους παιδικό φόβο. Αντί να προσφέρουν λόγια παρηγοριάς ή στήριξη σε μία πιθανή αποτυχία ή συγχώρεση σε ένα λάθος, φορτώνουν το παιδί με ενοχές, γίνονται επικριτικοί, κάνουν τα ίδια σφάλματα με τους δικούς τους γονείς. Κάνουν άθελά τους αυτό που είχαν ορκιστεί ότι δεν θα έκαναν ποτέ!
Τέτοια μοτίβα διδάσκουν λανθασμένα πως η αξία είναι δεμένη με την επίδοση και ότι τα λάθη δείχνουν ελαττωματικό χαρακτήρα, ενώ στην πραγματικότητα θα έπρεπε να αντιμετωπίζονται σαν ευκαιρίες για μάθηση.
Διαγενεακό τραύμα: Η κληρονομιά που δεν συζητάμε
Το διαγενεακό τραύμα αποτελεί τη μεταβίβαση τραυματικών γεγονότων από τη μια γενιά στην άλλη, επηρεάζοντας και τη ψυχική υγεία των απογόνων, κάτι το οποίο έχει μελετηθεί για αγχώδεις διαταραχές, όπως τη διαταραχή μετατραυματικού στρες, αλλά όχι για ψυχωτικές και συναισθηματικές
Τα δύσκολα οικογενειακά μοτίβα είναι πολλές φορές ανησυχητικά παρόντα, κατά την ανατροφή των παιδιών. Συχνά είναι αυτά τα μοτίβα, οι «δαίμονες» των γονιών, που μεγαλώνουν στην ουσία τα παιδιά, αντί να το κάνουν οι ίδιοι οι γονείς, βασισμένοι στις δικές τους αξίες. Για παράδειγμα, η ίδια συναισθηματική αστάθεια που είχε η γιαγιά, περνάει από τη μητέρα και φτάνει στην κόρη. Τρεις γενιές γυναικών, τρεις διαφορετικές εκφράσεις του ίδιου απωθημένου συναισθήματος.
Έρευνες πάνω στο ζήτημα δείχνουν ότι το τραύμα και οι αντιδράσεις στο στρες μπορούν στην πραγματικότητα να μεταδοθούν μέσω επιγενετικών αλλαγών. Ουσιαστικά, τα γονίδιά μας κουβαλούν τη μνήμη των εμπειριών των προγόνων μας. Ακόμα πιο ενδιαφέρον είναι ότι τα μοτίβα δεν είναι μόνο βιολογικά. Είναι συμπεριφορικά, συναισθηματικά και ψυχολογικά.
Τα παιδιά μαθαίνουν πώς να ρυθμίζουν τα συναισθήματα παρατηρώντας τους γονείς τους. Απορροφούν το πώς χειριζόμαστε την απογοήτευση, πώς εκφράζουμε τον θυμό μας, πώς αντιμετωπίζουμε την αβεβαιότητα. Ένας γονιός που εκρήγνυται σε κάθε μικρή ενόχληση διδάσκει στο παιδί του ότι τα μεγάλα συναισθήματα απαιτούν μεγάλες αντιδράσεις. Από την άλλη, ένας γονιός που καταπνίγει κάθε συναίσθημα διδάσκει ότι τα συναισθήματα πρέπει να αποφεύγονται.
Τι θα επιλέξουμε να κάνουμε ως γονείς;
Δεν κληρονομούμε, λοιπόν, από τους γονείς μας μόνο το χρώμα των ματιών ή κάποια προβλήματα υγείας, αλλά και τους μηχανισμούς αντιμετώπισης, τους φόβους, τους τρόπους με τους οποίους χειρίζονταν εκείνοι το άγχος και δυστυχώς, ακόμα και τις αθεράπευτες «πληγές» τους.
Το ερώτημα δεν είναι αν θα μεταδώσουμε κάτι στα παιδιά μας, αυτό θα συμβεί έτσι και αλλιώς. Το ερώτημα είναι τι θα επιλέξουμε να τους μεταδώσουμε. Τα μοτίβα που μας βοήθησαν να σταθούμε ή εκείνα που μας κρατούσαν πίσω.