Όταν οι έφηβοι ξυπνούν το πρωί εξαντλημένοι, πολλοί γονείς κατηγορούν το νυχτερινό σκρολάρισμα στο κινητό ή τα ηλεκτρονικά παιχνίδια. Ωστόσο, νέα μελέτη από το Πανεπιστήμιο της Μελβούρνης έρχεται να προσθέσει έναν παράγοντα που ίσως δεν είχατε σκεφτεί: η ψυχική υγεία των γονέων και το κλίμα μέσα στην οικογένεια μπορεί να επηρεάζουν την ποιότητα του ύπνου των εφήβων.
Η έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο JAMA Network Open, παρακολούθησε πάνω από 3.400 παιδιά επί τέσσερα χρόνια, από την ηλικία των 9-11 ετών (δημοτικό) έως τα 13-14 (γυμνάσιο). Οι ερευνητές αξιολόγησαν τις σχέσεις στην οικογένεια στα πρώτα χρόνια και κατέγραψαν τα μοτίβα ύπνου των ίδιων παιδιών αργότερα.
Διαβάστε επίσης: Υγιής καρδιά: Γιατί πρέπει να παρακολουθούμε την αρτηριακή πίεση των παιδιών
Για την καταγραφή χρησιμοποιήθηκαν δύο μέθοδοι:
-
Αντικειμενικά δεδομένα ύπνου με «έξυπνες» συσκευές που φορούσαν τα παιδιά για τρεις εβδομάδες (σε 1.161 συμμετέχοντες με τουλάχιστον επτά έγκυρες νύχτες).
-
Ερωτηματολόγια γονέων για την ποιότητα ύπνου του παιδιού (σε ολόκληρο το δείγμα των 3.419 συμμετεχόντων).
Οι συσχετίσεις που βρέθηκαν ήταν συνεπείς σε όλες τις μετρήσεις, αν και μικρής έντασης – ωστόσο, όπως σημειώνουν οι ερευνητές, μικρές επιδράσεις σε μεγάλα δείγματα μπορούν να έχουν σημαντικές προεκτάσεις.
Πώς η ψυχική υγεία των γονέων επηρεάζει τα παιδιά
Τα παιδιά των οποίων οι γονείς παρουσίαζαν συμπτώματα ψυχολογικών δυσκολιών έτειναν να κοιμούνται και να ξυπνούν αργότερα, ενώ εμφάνιζαν συνολικά χαμηλότερη ποιότητα ύπνου. Παρόμοια μοτίβα εντοπίστηκαν και σε οικογένειες με συχνούς καβγάδες ή ένταση στο σπίτι.
Οι σχέσεις αυτές παρέμειναν σημαντικές ακόμη και όταν οι ερευνητές έλαβαν υπόψη την ηλικία, την κοινωνικοοικονομική κατάσταση, την εφηβεία και το φύλο των παιδιών. Αντίθετα, η κατάλληλη γονεϊκή επίβλεψη, δηλαδή το «ενδιαφέρομαι χωρίς να σε πνίγω», συνδέθηκε με καλύτερη ποιότητα ύπνου.
Κορίτσια και αγόρια αντιδρούν διαφορετικά στη γονεϊκή ζεστασιά
Ένα ακόμη ενδιαφέρον εύρημα ήταν η πιθανή διαφορά ανάμεσα στα φύλα: τα κορίτσια που λάμβαναν περισσότερη γονεϊκή ζεστασιά και αποδοχή εμφάνιζαν τάση για «πρωινό» χρονοτύπο (πήγαιναν για ύπνο και ξυπνούσαν νωρίτερα). Στα αγόρια δεν παρατηρήθηκε αντίστοιχο μοτίβο.
Ωστόσο, όταν οι ερευνητές επανέτρεξαν τα δεδομένα με διαφορετικές στατιστικές μεθόδους για να χειριστούν τις ελλείψεις, η διαφορά φύλου έχασε τη στατιστική της σημασία. Γι’ αυτό οι συγγραφείς της μελέτης υπογραμμίζουν ότι το συγκεκριμένο εύρημα χρειάζεται επιβεβαίωση από μελλοντική έρευνα.
Γιατί έχει σημασία η οικογενειακή δυναμική
Οι περισσότερες παρεμβάσεις για τον ύπνο των εφήβων επικεντρώνονται σε ατομικές συμπεριφορές , π.χ. καθιέρωση σταθερής ρουτίνας, περιορισμός της χρήσης συσκευών πριν τον ύπνο, αποφυγή καφεΐνης. Η νέα μελέτη δείχνει ότι η οικογενειακή ατμόσφαιρα και η ψυχική υγεία των γονέων μπορούν επίσης να παίζουν σημαντικό ρόλο.
Αυτό σημαίνει ότι η αντιμετώπιση του οικογενειακού στρες, η αναζήτηση βοήθειας για ψυχικές δυσκολίες των γονέων και η ενίσχυση της θετικής επικοινωνίας μέσα στο σπίτι μπορεί να λειτουργήσουν συμπληρωματικά στις παραδοσιακές πρακτικές «υγιεινής ύπνου».
Αν έχετε ανησυχίες για τον ύπνο του παιδιού σας ή τη δική σας ψυχική υγεία, απευθυνθείτε σε κατάλληλο επαγγελματία υγείας.