Οι γονείς γνωρίζουν καλά πόσο δύσκολη μπορεί να είναι η επικοινωνία και οι ουσιαστικές συζητήσεις με τα παιδιά μετά το σχολείο, όταν οι απαντήσεις είναι μονολεκτικές και άτομες. Ωστόσο, οι ποιοτικές και στοχευμένες συνομιλίες ανάμεσα σε παιδιά και ενήλικες είναι καθοριστικές όχι μόνο για την ανάπτυξη της γλώσσας, αλλά και για τη δημιουργία ισχυρών οικογενειακών σχέσεων.
Διαβάστε επίσης: Παιδί: Ποιο στυλ γονεϊκότητας βελτιώνει τη συμπεριφορά του;
Οι συνομιλίες με τα παιδιά δεν είναι απλώς μια ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με το πώς πέρασαν τη μέρα τους. Μέσω της επικοινωνίας:
- Διευρύνεται το λεξιλόγιο των παιδιών
- Ενισχύεται η εμπιστοσύνη και η σχέση γονέα-παιδιού
- Μαθαίνουν τη δομή της γλώσσας και πώς η σωστή σειρά των λέξεων δημιουργεί νόημα
Η επιστήμη πίσω από τη συνομιλία
Μια μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Journal of Neuroscience έδειξε ότι οι λεγόμενες «στροφές» στη συνομιλία — δηλαδή η αμφίδρομη ανταλλαγή λόγου ανάμεσα σε παιδιά και ενήλικες — συνδέονται με ενισχυμένες συνδέσεις στον εγκέφαλο. Αυτές οι συνδέσεις αφορούν περιοχές που ελέγχουν την ομιλία και την κατανόηση της γλώσσας, προφορικής και γραπτής. Με άλλα λόγια, οι ουσιαστικές συνομιλίες συμβάλλουν σε νευρολογικές αλλαγές που βοηθούν τα παιδιά να κατανοούν και να χρησιμοποιούν καλύτερα τη γλώσσα.
Πρακτικά tips για ποιοτικές συζητήσεις
1. Ενεργητική ακρόαση
Δείξτε πραγματικό ενδιαφέρον με:
- Ελαχιστοποίηση των περισπασμών
- Οπτική επαφή
- Στάση στο ίδιο ύψος με το παιδί
- Επαναδιατύπωση των λεγόμενών του για επιβεβαίωση κατανόησης
2. Κάντε ανοιχτού τύπου ερωτήσεις
Αντί για μονολεκτικές απαντήσεις, ενθαρρύνετε το παιδί να σκεφτεί και να εκφραστεί, με ερωτήσεις όπως:
- «Πώς νιώθεις γι’ αυτό;»
- «Τι σου άρεσε περισσότερο;»
- «Τι θα ήθελες να κάνεις διαφορετικά;»
Η τεχνική «Strive-for-Five» (Προσπάθησε για Πέντε): Eίναι μια στρατηγική που χρησιμοποιείται συχνά στην εκπαίδευση, ιδιαίτερα σε περιβάλλοντα προσχολικής και πρώιμης σχολικής ηλικίας, με στόχο την ενίσχυση της γλωσσικής ανάπτυξης των παιδιών μέσω πιο πλούσιων και διαδραστικών συνομιλιών. Η ιδέα είναι απλή: Αντί να περιοριζόμαστε σε έναν σύντομο διάλογο που αποτελείται από τρεις γύρους (π.χ. Ερώτηση – Απάντηση – Αντίδραση), επιδιώκουμε μια συνομιλία με πέντε ή περισσότερους γύρους (turns), όπου το παιδί και ο ενήλικας ανταλλάσσουν διαδοχικά σχόλια, ερωτήσεις και απαντήσεις.
3. Συνομιλήστε στις καθημερινές ρουτίνες
Ακόμα κι αν έχετε περιορισμένο χρόνο, οι καθημερινές στιγμές, όπως το πρωινό ή η προετοιμασία για ύπνο, είναι ευκαιρίες για ουσιαστική επικοινωνία.
4. Χρησιμοποιήστε τη μέθοδο «Scaffolding» (Στήριξης)
Η μέθοδος «Scaffolding» (Στήριξη/Σκαλωσιά) είναι μια εκπαιδευτική τεχνική που χρησιμοποιείται για να υποστηρίξει την εκμάθηση ενός παιδιού ή μαθητή, παρέχοντάς του βοήθεια μόνο όσο τη χρειάζεται, με σκοπό να κατακτήσει σταδιακά νέες γνώσεις ή δεξιότητες. Ο όρος προέρχεται από την ιδέα της σκαλωσιάς (όπως στα κτίρια), που υποστηρίζει την κατασκευή μέχρι να σταθεί μόνη της — και μετά απομακρύνεται.
Βοηθήστε το παιδί να εκφραστεί καλύτερα:
- Επαναλαμβάνοντας σωστά λέξεις
- Εισάγοντας νέο λεξιλόγιο
- Προτείνοντας πώς να ολοκληρώσει προτάσεις
- Κάνοντας ερωτήσεις που προκαλούν σκέψη και παρατείνουν τη συνομιλία
Οι συζητήσεις με νόημα δεν ενισχύουν μόνο τη γλωσσική ικανότητα και την κατανόηση ανάγνωσης των παιδιών, αλλά παράλληλα δημιουργούν γερές βάσεις εμπιστοσύνης και αγάπης μέσα στην οικογένεια.