Είναι οι έφηβοι σήμερα πραγματικά συμπονετικοί; Πόσες φορές αναρωτηθήκατε αν το παιδί σας δείχνει αρκετή κατανόηση, συμπόνια ή ενσυναίσθηση; Πολλοί γονείς παραπονιούνται ότι τα παιδιά σήμερα είναι “εγωκεντρικά” ή αδιάφορα για τους γύρω τους. Ίσως, όμως, η απάντηση να βρίσκεται στις δραστηριότητες που κάνουν εκτός σχολείου.
Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα από το Πανεπιστήμιο Rutgers, οι έφηβοι που συμμετέχουν σε εξωσχολικές δραστηριότητες, ιδιαίτερα εκείνες με εθελοντικό ή συνεργατικό χαρακτήρα, είναι πιο πιθανό να αναπτύξουν ενσυναίσθηση και αλτρουιστική συμπεριφορά — όχι μόνο στο παρόν, αλλά και ως ενήλικες.
Διαβάστε επίσης: Εκφοβισμός: Γιατί οι έφηβοι δεν λένε ότι τους κάνουν bullying;
Γιατί η καλοσύνη… μαθαίνεται!
Μπορεί να μην το σκεφτόμαστε συχνά, αλλά η συμπόνια και η ενσυναίσθηση δεν είναι μόνο θέμα χαρακτήρα — είναι δεξιότητες που μαθαίνονται και καλλιεργούνται. Και μάλιστα, τα εξωσχολικά ενδιαφέροντα ενός παιδιού παίζουν καθοριστικό ρόλο σε αυτό.
Η έρευνα, που παρακολούθησε πάνω από 2.700 παιδιά από τη γέννηση έως την ενηλικίωση, διαπίστωσε ότι οι έφηβοι που συμμετείχαν σε εξωσχολικές δραστηριότητες είχαν σχεδόν διπλάσια πιθανότητα να δείξουν πράξεις προσφοράς κατά τη διάρκεια της πανδημίας, όπως:
- Παροχή βοήθειας σε ηλικιωμένους
- Συμμετοχή σε δράσεις αλληλεγγύης
- Προσφορά σε ανθρώπους που το είχαν ανάγκη
Σύμφωνα με τους συγγραφείς της μελέτης, αυτές οι δραστηριότητες δίνουν στα παιδιά τα εργαλεία και τη νοοτροπία για να γίνουν όχι μόνο επιτυχημένοι ενήλικες, αλλά και συμπονετικοί και κοινωνικά υπεύθυνοι άνθρωποι.
Ποιες δραστηριότητες έχουν μεγαλύτερη επίδραση;
Η έρευνα έδειξε ότι δεν έχουν όλες οι εξωσχολικές δραστηριότητες την ίδια επίδραση στην ανάπτυξη της ενσυναίσθησης. Συγκεκριμένα:
- Εθελοντισμός: Είχε τη μεγαλύτερη θετική επίδραση. Οι μαθητές που συμμετείχαν σε οργανωμένες δράσεις βοήθειας ήταν πιο πρόθυμοι να βοηθούν και στην καθημερινή τους ζωή.
- Ομαδικές δραστηριότητες: Όπως σχολικές λέσχες, ορχήστρα, χορωδία ή θεατρικές ομάδες — επίσης σημαντικά ενισχυτικές.
- Αθλητισμός: Παραδόξως, τα ομαδικά σπορ είχαν περιορισμένη επίδραση, εκτός εάν συνοδεύονταν από στοιχεία συνεργασίας και κοινωνικής προσφοράς.
Όπως εξηγoούν οι ειδικοί, όταν ο στόχος είναι ο ανταγωνισμός και η νίκη, είναι δύσκολο να αναπτυχθεί αυθόρμητα η ενσυναίσθηση — εκτός αν η ομάδα ενισχύσει και τέτοιες αξίες.
Ο ρόλος του γονέα
Δεν χρειάζεται να περιμένετε μέχρι το λύκειο για να ξεκινήσετε. Ως γονείς μπορείτε από μικρή ηλικία να ενισχύσετε τη συμπόνια στα παιδιά, μέσα από απλά καθημερινά βήματα:
- Πηγαίνετε μαζί σε δράσεις αλληλεγγύης
- Μιλήστε για τα συναισθήματα των άλλων μέσα από βιβλία ή ταινίες
- Κάντε μικρές πράξεις προσφοράς — αφήστε το παιδί να δει, να συμμετάσχει, να ρωτήσει
- Αν το παιδί σας δεν ενθουσιάζεται με τον “παραδοσιακό” εθελοντισμό, μην απογοητεύεστε. Βρείτε αυτό που του αρέσει — αρκεί να εμπεριέχει συνεργασία, δημιουργία ή προσφορά.
Για παράδειγμα:
Αν αγαπάει το ποδόσφαιρο, η ομάδα του μπορεί να οργανώσει ένα φιλανθρωπικό τουρνουά ή αν του αρέσει η ζωγραφική, μπορεί να φτιάξει έργα για παιδικά νοσοκομεία.
Πολλοί γονείς ανησυχούν: «Μήπως το παιδί μου δεν έχει ενσυναίσθηση;» Η αλήθεια είναι ότι τα παιδιά μαθαίνουν περισσότερο από αυτό που βλέπουν, παρά από αυτό που ακούν.
Ερωτήσεις όπως: «Πώς νομίζεις ένιωσε ο φίλος σου όταν έγινε αυτό;» ή «Εσύ πώς θα ένιωθες στη θέση του;» βοηθούν να αναπτυχθεί συναισθηματική κατανόηση, βήμα-βήμα.
Και όλα αυτά γιατί θέλουμε να μεγαλώσουμε παιδιά που δεν κοιτούν μόνο τον εαυτό τους, αλλά συμμετέχουν στον κόσμο με καλοσύνη και υπευθυνότητα.