Ανθεκτικότητα είναι η ικανότητα να προσαρμόζεται κανείς καλά σε δυσκολίες, τραύματα, ή στρες, να ανακάμπτει μετά από αντιξοότητες και να γίνεται πιο δυνατός, αντί να καταρρέει. Δεν είναι ένα στατικό χαρακτηριστικό, αλλά μια δυναμική διαδικασία που μπορεί να αναπτυχθεί από την παιδική ηλικία. Αυτό δεν σημαίνει ότι τα ανθεκτικά παιδιά δεν θα λυπηθούν, δεν θα θυμώσουν ή δεν θα δυσκολευτούν. Σημαίνει ότι, ακόμα κι όταν έρθουν ανατροπές ή δυσάρεστες εμπειρίες, θα έχουν την τα εφόδια να τις αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά.
Σύμφωνα με την προσέγγιση της Θεραπείας Αποδοχής και Δέσμευσης (Acceptance and Commitment Therapy – ACT), η ουσία της ανθεκτικότητας είναι η ψυχολογική ευελιξία: η ικανότητα να μένουμε παρόντες, να αποδεχόμαστε ότι οι δυσκολίες είναι μέρος της ζωής, και παρ’ όλα αυτά να δρούμε σύμφωνα με αυτά που έχουν αξία για εμάς.
Διαβάστε επίσης: Θέλετε να μεγαλώσετε έναν πιο συμπονετικό έφηβο; Οι εξωσχολικές δραστηριότητες ίσως είναι το κλειδί!
Τα θεμέλια της ανθεκτικότητας
Η ψυχολογική ευελιξία στηρίζεται σε έξι βασικές δεξιότητες, που μπορούμε να βοηθήσουμε τα παιδιά να αναπτύξουν:
-
Επαφή με το παρόν: Να μάθουν να είναι συγκεντρωμένα στη στιγμή, είτε παίζουν, είτε μελετούν.
-
Αποδοχή: Να αναγνωρίζουν τα συναισθήματά τους, χωρίς να τα κρίνουν.
-
Αποστασιοποίηση: Να μην ταυτίζονται πλήρως με τις σκέψεις τους («δεν απέτυχα επειδή δυσκολεύτηκα σε ένα τεστ»).
-
Αίσθηση εαυτού: Να βλέπουν τον εαυτό τους ως κάτι πιο σταθερό από τις προσωρινές εμπειρίες τους.
-
Δράση με δέσμευση: Να συνεχίζουν την προσπάθεια, ακόμα κι όταν τα πράγματα είναι δύσκολα.
-
Αξίες: Να ανακαλύπτουν τι είναι σημαντικό για εκείνα (φιλία, καλοσύνη, προσπάθεια) και να το ακολουθούν.
Πώς μπορούν οι γονείς να βοηθήσουν τα παιδιά
Η ανθεκτικότητα είναι μια δεξιότητα που φέρνει περισσότερη ζωτικότητα, χαρά και αυτοπεποίθηση. Και το πιο όμορφο είναι ότι τα παιδιά τη μαθαίνουν μέσα από τις μικρές καθημερινές εμπειρίες, με τη στήριξη και την καθοδήγηση των γονιών τους:
-
Μιλήστε ανοιχτά για τα συναισθήματα. Δείξτε ότι είναι εντάξει να λυπόμαστε, να φοβόμαστε ή να θυμώνουμε.
-
Δώστε παράδειγμα. Όταν εσείς οι ίδιοι διαχειρίζεστε τις δυσκολίες με ψυχραιμία και ευελιξία, τα παιδιά σας μιμούνται.
-
Ενθαρρύνετε την προσπάθεια, όχι μόνο το αποτέλεσμα. Έτσι το παιδί μαθαίνει να επιμένει.
-
Δημιουργήστε ένα υποστηρικτικό περιβάλλον. Η αίσθηση ότι έχει δίπλα του ανθρώπους που το αγαπούν άνευ όρων είναι το θεμέλιο της ανθεκτικότητας.
Η πραγματικότητα είναι ότι δεν θα είμαστε πάντα εκεί για να τα προστατεύσουμε από κάθε αποτυχία, πόνο ή δύσκολη εμπειρία όσο κι αν το επιθυμούμε, αλλά μπορούμε να τα μάθουμε πώς να σκέφτονται και να ενεργούν έτσι ώστε να προστατεύουν τον εαυτό τους.