Το να κάνετε τους εφήβους σας να σας ακούσουν μπορεί να είναι πιο απλό από ό,τι φαντάζεστε. Αν είστε γονιός, πιθανότατα έχετε βιώσει την εμπειρία να λέτε στο παιδί σας να κάνει κάτι και εκείνο να κάνει ακριβώς το αντίθετο. Ή μπορεί να σας έχει συμβεί το παιδί σας να έχει κάνει κάτι που θεωρείτε ότι δεν έπρεπε να κάνει και εσείς να δυσκολεύεστε να αποφασίσετε πώς να αντιδράσετε. Αναρωτιέστε πόσο αυστηρά να φερθείτε και πώς να διασφαλίσετε ότι δεν θα το ξανακάνει;
Διαβάστε επίσης: Παιδιά: O «ψηφιακός γκρεμός» των social media μετά τα 13
Έφηβοι και ανυπακοή
Όλα αυτά είναι φυσιολογικές απορίες και προκλήσεις της γονεϊκότητας, ειδικά αν μεγαλώνετε έναν έφηβο που νιώθει ιδιαίτερα ανυπότακτος και αντιδραστικός. Οι έφηβοι τείνουν να δοκιμάζουν τα όριά τους και η «ανυπακοή» είναι μέρος αυτής της διαδικασίας. Πιθανότατα έχετε σκεφτεί τι μπορείτε να κάνετε για να σας ακούνε περισσότερο. Μια πρόσφατη μελέτη ίσως έχει τις απαντήσεις που ψάχνετε.
Η εν λόγω μελέτη διαπίστωσε ότι οι γονείς που μεγαλώνουν εφήβους που τους ακούν πραγματικά έχουν ένα συγκεκριμένο χαρακτηριστικό. Σύμφωνα με τη μελέτη, λοιπόν, ο πιο αποτελεσματικός τρόπος να κάνετε τον έφηβό σας να σας ακούει είναι να δείχνετε με το παράδειγμά σας τη συμπεριφορά που θέλετε να υιοθετήσει.
Η έρευνα, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Journal of Youth and Adolescence, περιλάμβανε 105 εφήβους. Οι περισσότεροι ήταν κορίτσια και γύρω στα 15 τους χρόνια. Κατά τη διεξαγωγή της, ζητήθηκε από τους συμμετέχοντες να δηλώσουν αν είχαν εμπλακεί σε οποιαδήποτε προβληματική συμπεριφορά από μια λίστα 29 κοινών περιπτώσεων και να εξηγήσουν αν οι γονείς τους γνώριζαν για τις πράξεις τους.
Αν οι γονείς γνώριζαν, οι έφηβοι ανέφεραν πώς αντέδρασαν οι γονείς και πώς αυτό επηρέασε τη δική τους συμπεριφορά. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι έφηβοι ήταν πιο πιθανό να ακούσουν τους γονείς τους όταν οι γονείς έδειχναν με το παράδειγμά τους τις αξίες που επιθυμούσαν να υιοθετήσουν τα παιδιά τους. Ήταν λιγότερο πιθανό να ακούσουν, όταν οι γονείς απλώς τους έδιναν προειδοποιήσεις για τη συμπεριφορά τους.
Η θεωρία της αυτοδιάθεσης και η «στέρηση αναγκών»
Οι επιστήμονες αναφέρουν ότι οι γονείς πρέπει πραγματικά να ζουν σύμφωνα με όσα λένε και να ενεργούν βάσει των αξιών τους, αν θέλουν οι έφηβοι να συμπεριφέρονται υπεύθυνα. Η έρευνα βασίστηκε στη θεωρία της αυτοδιάθεσης και στη «στέρηση αναγκών». Η θεωρία της αυτοδιάθεσης, που αναπτύχθηκε τη δεκαετία του 1970 και του 1980, υποστηρίζει ότι οι άνθρωποι έχουν έμφυτες ανάγκες για:
- Αυτονομία: να νιώθουν ελεύθεροι να ακολουθούν τις προσωπικές τους προτιμήσεις χωρίς πίεση
- Ικανότητα: να νιώθουν ικανοί να αντιμετωπίζουν προκλήσεις
- Σχέσεις: να νιώθουν συνδεδεμένοι με σημαντικά πρόσωπα στη ζωή τους
Από την άλλη, η «στέρηση αναγκών» συμβαίνει όταν οι γονείς δεν υποστηρίζουν αυτές τις ανάγκες, αλλά είναι αυστηροί και ελέγχουν υπερβολικά τα παιδιά. Αντί να δίνουν το παράδειγμα, απλώς απαιτούν την υπακοή. Αυτό, λένε οι μελετητές, οδηγεί τους εφήβους σε ανυπακοή.
Οι λέξεις και οι πράξεις των γονιών επηρεάζουν άμεσα τη συμπεριφορά των παιδιών τους, καθώς εκείνοι είναι τα πιο σημαντικά πρότυπα για τα παιδιά τους και έχουν αντίκτυπο στις στάσεις και τις αξίες τους. Όσο πιο ισχυρή είναι η σχέση σας με το παιδί, τόσο μεγαλύτερη θα είναι η επίδρασή σας σε αυτό, καθώς το παιδί θα αναζητά τη συμβουλή σας και θα εκτιμά τη γνώμη σας.