Είναι μια σκηνή που πολλοί γονείς γνωρίζουν καλά: κάποιος πλησιάζει χαμογελαστός για να κρατήσει το μωρό και ξαφνικά εκείνο σφίγγεται, κλαίει ή απλώνει τα χεράκια του προς εσάς, παρακαλώντας με το βλέμμα να το «σώσετε». Μπορεί να είναι άβολο, ίσως και λίγο ντροπιαστικό, ειδικά όταν συμβαίνει με οικεία πρόσωπα όπως συγγενείς ή φίλους. Όμως το λεγόμενο stranger anxiety είναι μια απολύτως φυσιολογική και αναμενόμενη φάση της ανάπτυξης του βρέφους.
Όταν το μωρό αρχίζει να φοβάται τους ξένους, στην πραγματικότητα έχει φτάσει σε ένα κρίσιμο στάδιο ανάπτυξης. Πλέον μπορεί να ξεχωρίζει τα οικεία πρόσωπα από τα άγνωστα, πράγμα που δείχνει ότι η μνήμη και η αναγνώριση προσώπων έχουν ωριμάσει.
Διαβάστε επίσης: Τα 6 οφέλη που προσφέρει η φύση στην υγεία των μωρών
Μέχρι λίγες εβδομάδες ή μήνες πριν, το μωρό ίσως χαμογελούσε σε όλους, ακόμη και σε ανθρώπους που έβλεπε για πρώτη φορά. Τώρα όμως, η επαφή με ένα άγνωστο ή «λιγότερο οικείο» πρόσωπο μπορεί να προκαλέσει ανησυχία ή κλάμα.
Από πού πηγάζει το stranger anxiety
Η ρίζα αυτής της συμπεριφοράς είναι εξελικτική. Στους προϊστορικούς χρόνους, τα βρέφη που έμεναν κοντά στους φροντιστές τους είχαν πολύ περισσότερες πιθανότητες να επιβιώσουν. Οι «ξένοι» μπορούσαν να σημαίνουν κίνδυνο. Έτσι, ο εγκέφαλος των μωρών έχει εξελιχθεί ώστε να αντιδρά με φόβο απέναντι σε αγνώστους, ένας μηχανισμός που τα προστατεύει, ακόμα κι αν σήμερα δεν ζούμε σε σπηλιές.
Το άγχος για τους ξένους συνδέεται στενά με το άγχος αποχωρισμού. Και τα δύο εμφανίζονται περίπου την ίδια περίοδο, όταν το μωρό συνειδητοποιεί ότι οι άνθρωποι συνεχίζουν να υπάρχουν ακόμα κι όταν δεν τους βλέπει, αυτό που οι ειδικοί ονομάζουν «μονιμότητα αντικειμένου». Τότε είναι που αναπτύσσεται και ο ισχυρός δεσμός με το πρόσωπο φροντίδας, συνήθως τη μαμά ή τον μπαμπά.
Πότε ξεκινά και πότε τελειώνει
Το άγχος για τους ξένους εμφανίζεται συνήθως γύρω στους 8-9 μήνες, όταν το μωρό αρχίζει να κατανοεί τη διαφορά μεταξύ γνωστών και αγνώστων προσώπων. Κορυφώνεται κοντά στον πρώτο χρόνο και σταδιακά μειώνεται γύρω στα 2 με 3 έτη.
Η ένταση και η διάρκεια διαφέρουν από παιδί σε παιδί. Κάποια παιδιά περνούν τη φάση πιο ήπια, ενώ άλλα μπορεί να αντιδρούν έντονα ακόμη και σε συγγενείς που βλέπουν συχνά.
Αν το άγχος για τους ξένους επιμένει μετά τα 2 χρόνια ή είναι τόσο έντονο που το παιδί δεν μπορεί να φάει, να κοιμηθεί ή να ηρεμήσει χωρίς την παρουσία σας, καλό είναι να συμβουλευτείτε έναν ειδικό. Σε ορισμένες περιπτώσεις, το υπερβολικό άγχος απέναντι στους ξένους μπορεί να συνδέεται με πρώιμες ενδείξεις αγχώδους διαταραχής.