Από τα πρώτα χαμόγελα και τις αυθόρμητες κινήσεις των χεριών μέχρι τα πρώτα βήματα, η ανάπτυξη των κινητικών δεξιοτήτων είναι μία από τις πιο εντυπωσιακές διαδικασίες της βρεφικής ηλικίας. Κάθε μικρή κίνηση, όπως ένα άγγιγμα, ένα πιάσιμο ή ένα γύρισμα του κεφαλιού, είναι αποτέλεσμα ενός τεράστιου συντονισμού ανάμεσα στους μύες και τον εγκέφαλο.
Τι είναι οι κινητικές δεξιότητες;
Με τον όρο κινητικές δεξιότητες εννοούμε όλες τις κινήσεις που περιλαμβάνουν τη χρήση των μυών – από τις πιο απλές, όπως το να πιάνει ένα αντικείμενο, έως τις πιο σύνθετες, όπως το περπάτημα ή το γράψιμο.
Διαβάστε επίσης: Κοινωνικές δεξιότητες παιδιού: 3 απλοί τρόποι να τις ενισχύσετε
Στην αρχή, όταν το μωρό είναι νεογέννητο, ο εγκέφαλός του δεν έχει ακόμα ωριμάσει αρκετά ώστε να ελέγχει τις κινήσεις του. Έτσι, αντιδρά κυρίως με αντανακλαστικά. Για παράδειγμα, όταν χαϊδεύουμε το μάγουλό του, στρέφει το κεφάλι του προς τα εκεί (αντανακλαστικό αναζήτησης), ενώ όταν βάλουμε ένα δάχτυλο στην παλάμη του, το πιάνει αυτόματα (αντανακλαστικό σύλληψης).
Καθώς ο εγκέφαλος και το νευρικό του σύστημα ωριμάζουν, αυτά τα αντανακλαστικά υποχωρούν και αρχίζει σταδιακά να αποκτά εκούσιο έλεγχο των κινήσεών του. Έτσι ξεκινά η αλυσίδα της κινητικής ανάπτυξης.
Από πάνω προς τα κάτω: Η φυσική πορεία της ανάπτυξης
Η ανάπτυξη των κινητικών δεξιοτήτων στα μωρά ακολουθεί μια σταθερή πορεία, ξεκινά από το πάνω μέρος του σώματος και προχωρά προς τα κάτω.
-
Πρώτα, το μωρό μαθαίνει να ελέγχει τον λαιμό και το κεφάλι του.
-
Έπειτα, αποκτά δύναμη στους ώμους και την πλάτη.
-
Στη συνέχεια, μαθαίνει να κινεί τα χέρια του, μετά τα χέρια και τα δάχτυλα.
Αυτό σημαίνει ότι πριν μπορέσει να πιάσει ένα αντικείμενο με τα δάχτυλα, πρέπει πρώτα να έχει μάθει να στηρίζει το κεφάλι του, να κινεί τα χέρια του και να σταθεροποιεί τον κορμό του.
Παράλληλα, οι μεγάλες (αδρές) κινητικές δεξιότητες αναπτύσσονται πριν από τις λεπτές. Ένα μωρό, για παράδειγμα, θα καταφέρει πρώτα να φέρει τα χέρια του κοντά μεταξύ τους (αδρή δεξιότητα) πριν μάθει να περνά ένα παιχνίδι από το ένα χέρι στο άλλο (λεπτή δεξιότητα).
Αδρές και λεπτές κινητικές δεξιότητες
-
Αδρές κινητικές δεξιότητες είναι οι μεγαλύτερες κινήσεις που χρησιμοποιούν τους μεγάλους μυς – των χεριών, των ποδιών, του κορμού.
Περιλαμβάνουν το γύρισμα, το κάθισμα, το μπουσούλημα, το σήκωμα, το περπάτημα, το σκαρφάλωμα, το τρέξιμο, το πήδημα και το κλώτσημα μπάλας. -
Λεπτές κινητικές δεξιότητες είναι οι μικρές, πιο ακριβείς κινήσεις που χρησιμοποιούν τους μικρούς μυς των δαχτύλων, των καρπών, αλλά και των χειλιών ή της γλώσσας.
Περιλαμβάνουν το πιάσιμο αντικειμένων, τη μεταφορά τους από χέρι σε χέρι, το άνοιγμα και κλείσιμο της παλάμης, το χαιρετισμό, και αργότερα το κράτημα ενός μολυβιού ή το γύρισμα των σελίδων ενός βιβλίου.
Μέσα από την κίνηση, το παιδί μαθαίνει να εξερευνά, να ανακαλύπτει, να λύνει προβλήματα και να κατανοεί το περιβάλλον του. Κάθε νέα δεξιότητα είναι ένα μικρό θαύμα συνεργασίας ανάμεσα στον εγκέφαλο, το σώμα και τη θέληση για εξερεύνηση.