Μια μακροχρόνια καναδική μελέτη δείχνει ότι η σωματική δραστηριότητα μπορεί να βοηθήσει στην πρόληψη μελλοντικών συμπτωμάτων κατάθλιψης στους εφήβους. Όμως, δεν συμβαίνει το ίδιο και με την πρόληψη του άγχους.
Διαβάστε επίσης: 7 σημάδια ότι το παιδί ζητάει την ανεξαρτησία του
Η εν λόγω έρευνα, η οποία δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Research on Child and Adolescent Psychopathology, παρακολούθησε εφήβους για αρκετά χρόνια, και έδειξε ότι η προστατευτική αυτή επίδραση είναι πιο έντονη στους μεγαλύτερους έφηβους, ενώ εμφανίζεται ισχυρότερη στα κορίτσια. Γενικότερα, προσφέρει μία νέα ματιά στην κατανόηση του πώς οι συνήθειες ζωής σχετίζονται με την ψυχική υγεία κατά τη διάρκεια μιας κρίσιμης αναπτυξιακής περιόδου.
Σωματική δραστηριότητα και ψυχική υγεία
Η κατάθλιψη και το άγχος είναι από τις πιο συχνές ψυχικές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι έφηβοι, επηρεάζοντας τη σχολική επίδοση, τις κοινωνικές σχέσεις και, εάν δεν αντιμετωπιστούν, συχνά επιμένουν και στην ενήλικη ζωή.
Αν και η άσκηση προτείνεται ευρέως ως εργαλείο για την ενίσχυση της ψυχικής ευεξίας, η φύση αυτής της σχέσης παραμένει ασαφής. Είναι δύσκολο να διαπιστωθεί αν η άσκηση μειώνει τα συμπτώματα κατάθλιψης, αν η κατάθλιψη οδηγεί σε λιγότερη άσκηση ή αν ισχύουν και τα δύο ταυτόχρονα.
Περαιτέρω, οι σύγχρονοι τρόποι ζωής περιπλέκουν το ζήτημα. Οι έφηβοι περνούν πολλές ώρες μπροστά σε οθόνες και συχνά κοιμούνται λιγότερο απ’ όσο συνιστούν οι ειδικοί, συνήθειες που μειώνουν τον χρόνο της σωματικής δραστηριότητας μέσα στην ημέρα.
Η έρευνα
Η ερευνητική ομάδα επιχείρησε να ξεκαθαρίσει αυτές τις σχέσεις. Χρησιμοποίησε δεδομένα από μεγάλη καναδική έρευνα που δημοσιεύτηκε στο Social Psychiatry and Psychiatric Epidemiology, μελετώντας μια ομάδα παιδιών γεννημένων στα τέλη της δεκαετίας του 1990.
Η ανάλυση επικεντρώθηκε σε πάνω από 1.500 εφήβους, όταν ήταν 13, 15 και 17 ετών. Οι συμμετέχοντες απάντησαν σε ερωτηματολόγια σχετικά με την ψυχική τους υγεία, τις συνήθειες ζωής και προσωπικούς παράγοντες. Αυτοί ήταν η συχνότητα και η ένταση άσκησης, ο χρόνος μπροστά σε οθόνες -τηλεόραση, βιντεοπαιχνίδια, υπολογιστές- και η διάρκεια ύπνου.
Οι ερευνητές εξέτασαν πώς μια συμπεριφορά σε μια ηλικία προέβλεπε ένα αποτέλεσμα σε επόμενη ηλικία, ξεχωριστά για αγόρια και κορίτσια. Έλαβαν, επίσης, υπόψιν παράγοντες όπως είναι το οικογενειακό εισόδημα, ο δείκτης μάζας σώματος και η λειτουργικότητα της οικογένειας.
Περισσότερη άσκηση, μειωμένα επίπεδα κατάθλιψης κυρίως για τα κορίτσια
Σύμφωνα με τα ευρήματα, υπάρχει μονόδρομη σχέση ανάμεσα στη σωματική δραστηριότητα και την κατάθλιψη. Συγκεκριμένα, διαπιστώθηκε ότι περισσότερη άσκηση στα 15 συνδέθηκε με λιγότερα συμπτώματα κατάθλιψης στα 17. Αυτό δείχνει μια προστατευτική επίδραση της άσκησης στην ύστερη εφηβεία. Αν και η τάση παρατηρήθηκε και στα δύο φύλα, ήταν στατιστικά σημαντική μόνο στα κορίτσια.
Αντίθετα, η ύπαρξη καταθλιπτικών συμπτωμάτων δεν φάνηκε να προβλέπει μείωση στη μελλοντική σωματική δραστηριότητα, δηλαδή η σχέση δεν είναι αμφίδρομη. Η επίδραση, δηλαδή, φαίνεται να ρέει κυρίως από την άσκηση προς τη μείωση της κατάθλιψης.
Όσον αφορά στο άγχος, δεν βρέθηκαν σημαντικές συσχετίσεις. Η σωματική δραστηριότητα δεν προέβλεπε μεταγενέστερα συμπτώματα άγχους, ούτε το αντίστροφο. Αυτό υποδηλώνει ότι η κατάθλιψη και το άγχος πρέπει να μελετώνται ως διακριτές καταστάσεις, που ανταποκρίνονται διαφορετικά στους παράγοντες του τρόπου ζωής.
Επιπλέον, η μελέτη εξέτασε αν ο χρόνος μπροστά σε οθόνες ή ο ύπνος εξηγούν τη σχέση άσκησης-κατάθλιψης. Η υπόθεση ήταν ότι η άσκηση ίσως βοηθά επειδή μειώνει τον χρόνο οθόνης ή βελτιώνει τον ύπνο. Ωστόσο, βρέθηκε πως η ευεργετική επίδραση της σωματικής δραστηριότητας στην κατάθλιψη φαίνεται άμεση και όχι αποτέλεσμα αλλαγών στον ύπνο ή τη χρήση οθονών.
Διαφορές σε κορίτσια και αγόρια
Παρατηρήθηκαν, πάντως, ενδιαφέρουσες διαφορές ανά φύλο. Συγκεκριμένα, για τα κορίτσια, περισσότερη άσκηση στα 13 προέβλεπε λιγότερο χρόνο οθόνης στα 15, ενώ για τα αγόρια, περισσότερος χρόνος οθόνης στα 15 συνδέθηκε με λιγότερο ύπνο στα 17.