Μια νέα διεθνής μελέτη σε σχεδόν 20.000 νήπια από έξι χώρες δείχνει ότι η παρατεταμένη έκθεση σε υψηλές θερμοκρασίες κατά τα πρώτα χρόνια της ζωής τους μπορεί να επιβραδύνει βασικές γνωστικές δεξιότητες, όπως η αναγνώριση γραμμάτων, οι πρώτες μαθηματικές έννοιες και οι ικανότητες επίλυσης προβλημάτων.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο Journal of Child Psychology and Psychiatry, ανέδειξε ένα κρίσιμο εύρημα: όταν η μέση μέγιστη θερμοκρασία που βιώνει ένα παιδί στα πρώτα του χρόνια ξεπερνά τους 32°C, οι πιθανότητες να βρίσκεται στο αναπτυξιακό επίπεδο που αντιστοιχεί στην ηλικία του μειώνονται κατά 1,8 έως 7,7 ποσοστιαίες μονάδες. Το όριο αυτό δεν αφορά μόνο τροπικές περιοχές∙ εμφανίζεται πλέον πιο συχνά και σε χώρες με κατά τα άλλα ήπιο κλίμα.
Διαβάστε επίσης: Μολύβι και χαρτί VS πληκτρολογίου: Τι ωφελεί τον εγκέφαλο;
Τα παιδιά που κινδυνεύουν περισσότερο…
Είναι από οικογένειες με χαμηλότερο εισόδημα
Η μελέτη καταγράφει ότι τα παιδιά από φτωχότερα νοικοκυριά εμφανίζουν πιο έντονη επιβράδυνση στην ανάπτυξη όταν εκτίθενται σε υψηλές θερμοκρασίες.
Ο λόγος είναι διπλός:
-
περιορισμένη πρόσβαση σε δροσιστικούς μηχανισμούς (π.χ. κλιματισμό),
-
ελλείψεις σε καθαρό νερό, που δυσκολεύουν την ενυδάτωση και την υγιεινή.
Μεγαλώνουν σε πόλεις
Ακόμη και τον χειμώνα, οι πόλεις παγιδεύουν θερμότητα δημιουργώντας το γνωστό «urban heat island effect». Στη συγκεκριμένη μελέτη, τα παιδιά των αστικών περιοχών εμφάνισαν μείωση 22–27 ποσοστιαίων μονάδων στις αναπτυξιακές επιδόσεις, σε σύγκριση με τα παιδιά της υπαίθρου.
Δεν έχουν πρόσβαση σε νερό
Το καθαρό νερό λειτουργεί ως κρίσιμος παράγοντας προστασίας. Χωρίς αυτό, η αφυδάτωση και η θερμική καταπόνηση εντείνονται, επηρεάζοντας την εγκεφαλική λειτουργία και τον ύπνο.
Τα παιδιά είναι ευάλωτα στη ζέστη – Επηρεάζει τον αναπτυσσόμενο εγκέφαλο
Οι επιστήμονες εντοπίζουν αρκετούς μηχανισμούς:
-
Ανεπαρκής θερμορρύθμιση: Τα μικρά παιδιά δεν ιδρώνουν τόσο αποτελεσματικά όσο οι ενήλικες.
-
Διαταραχή ύπνου: Νύχτες με υψηλές θερμοκρασίες συνδέονται με πιο ανήσυχο ύπνο και μικρότερη διάρκεια REM, που σχετίζεται με μάθηση και μνήμη.
-
Στρες: Η θερμική καταπόνηση αυξάνει τη δραστηριότητα των ορμονών του στρες.
-
Λιγότερη κινητική και κοινωνική δραστηριότητα: Σε περιόδους υψηλής θερμοκρασίας τα παιδιά μένουν περισσότερο σε κλειστούς χώρους, περιορίζοντας τις εμπειρίες που ενισχύουν τη γνωστική ανάπτυξη.
Οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι η επίδραση δεν είναι στιγμιαία. Πρόκειται για σωρευτικό φαινόμενο: κάθε περίοδος με υψηλές θερμοκρασίες προστίθεται στις προηγούμενες, επιβαρύνοντας σταδιακά την αναπτυξιακή πορεία.
Η νέα μελέτη δεν υποστηρίζει ότι η ζέστη θα καθορίσει οριστικά τη νοητική πορεία ενός παιδιού. Αναδεικνύει όμως ότι τα παιδιά είναι ευάλωτα και ότι η κλιματική κρίση έχει συνέπειες όχι μόνο στην υγεία, αλλά και στην ανάπτυξη θεμελιωδών δεξιοτήτων.
Καθώς ακόμη και οι χειμώνες γίνονται θερμότεροι, η προστασία των παιδιών απαιτεί:
-
καλύτερο σχεδιασμό πόλεων,
-
πρόσβαση σε καθαρό νερό,
-
πιο δροσερά και ενεργειακά αποδοτικά σπίτια,
-
ενίσχυση των υπηρεσιών που στηρίζουν τις οικογένειες με περιορισμένους πόρους.