Πολλά παιδιά όταν βιώνουν άγχος, δεν μπορούν να το αναγνωρίσουν ή να περιγράψουν τι τους συμβαίνει. Έτσι, το άγχος εκφράζεται έμμεσα — μέσα από τη συμπεριφορά, το σώμα ή τη στάση τους απέναντι στο σχολείο και την καθημερινότητα.
Γενικά, το άγχος είναι μια φυσιολογική αντίδραση σε καταστάσεις που το παιδί αντιλαμβάνεται ως πιεστικές ή απειλητικές. Στη σχολική ηλικία, μπορεί να σχετίζεται με:
- τις επιδόσεις
- τις κοινωνικές σχέσεις
- την ανάγκη αποδοχής
- τον φόβο του λάθους ή της αποτυχίας
Σε μικρές δόσεις, το άγχος είναι αναμενόμενο. Όταν όμως γίνεται έντονο ή παρατεταμένο, χρειάζεται προσοχή.
Διαβάστε επίσης: Αναμνήσεις: Πώς να ενισχύσουμε τη μνήμη των παιδιών με αγάπη
Σημάδια άγχους που δεν πρέπει να αγνοούμε
Σωματικά συμπτώματα χωρίς ιατρική αιτία
Πονοκέφαλοι, πόνοι στην κοιλιά, ναυτία ή γενική αδιαθεσία, ειδικά πριν από το σχολείο ή διαγωνίσματα. Οι ιατρικές εξετάσεις του παιδιού μπορεί να είναι φυσιολογικές, αλλά το σώμα «μιλά» για το άγχος που δεν εκφράζεται λεκτικά.
Άρνηση ή δυσκολία στο σχολείο
Ένα παιδί που ξαφνικά δεν θέλει να πάει σχολείο, καθυστερεί το πρωί ή εκδηλώνει έντονη αντίδραση πριν φύγει από το σπίτι, μπορεί να βιώνει άγχος που σχετίζεται με το περιβάλλον ή τις απαιτήσεις του σχολείου.
Αλλαγές στη συμπεριφορά
Το παιδί μπορεί να γίνει πιο ευερέθιστο, να θυμώνει εύκολα ή, αντίθετα, να απομονώνεται και να δείχνει λιγότερο ενδιαφέρον για πράγματα που παλιότερα το ευχαριστούσαν.
Τελειομανία και φόβος αποτυχίας
Τα παιδιά που αγχώνονται έντονα συνήθως φοβούνται τα λάθη και τείνουν να αποφεύγουν τις προκλήσεις ενώ πιέζουν τον εαυτό τους περισσότερο απ’ όσο αντέχουν.
Δυσκολίες στον ύπνο
Δυσκολία στο να αποκοιμηθούν, συχνά ξυπνήματα ή ανάγκη για συνεχή παρουσία του γονέα μαρτυρούν πως το μυαλό του παιδιού δυσκολεύεται να «κλείσει» μετά από μια γεμάτη άγχος ημέρα.
Υπερβολική ανάγκη για έλεγχο
Επιμονή να γίνονται τα πράγματα με συγκεκριμένο τρόπο, δυσκολία στην αλλαγή προγράμματος ή έντονη ανησυχία όταν κάτι δεν εξελίσσεται όπως το περιμένουν.
Πώς συνδέεται το σχολικό άγχος με την καθημερινότητα
Το άγχος δεν περιορίζεται μόνο στο σχολείο. Συχνά επηρεάζει:
- τις σχέσεις με φίλους
- την αυτοεκτίμηση του παιδιού
- τη διάθεση στο σπίτι
- τη συγκέντρωση και τη μνήμη
Ένα παιδί που αγχώνεται μπορεί να φαίνεται «τεμπέλικο», «αδιάφορο» ή «αντιδραστικό», ενώ στην πραγματικότητα δυσκολεύεται εσωτερικά.
Παιδικό άγχος: Πώς μπορούν οι γονείς να βοηθήσουν
Ακούμε χωρίς να ακυρώνουμε
Αποφεύγουμε φράσεις όπως «δεν είναι κάτι» ή «υπερβάλλεις». Αντίθετα, δείχνουμε ότι παίρνουμε στα σοβαρά αυτό που νιώθει το παιδί.
Δίνουμε έμφαση στην προσπάθεια, όχι στο αποτέλεσμα
Η συνεχής πίεση για επιτυχία ενισχύει το άγχος. Το παιδί πρέπει να ξέρει ότι η αξία του δεν εξαρτάται από τους βαθμούς.
Διατηρούμε μια σταθερή ρουτίνα
Η προβλεψιμότητα προσφέρει ένα αίσθημα ασφάλειας. Οι σταθερές ώρες ύπνου, φαγητού και διαβάσματος βοηθούν το παιδί να νιώθει πιο ήρεμο.
Ενισχύουμε τη συναισθηματική έκφραση
Μιλάμε ανοιχτά για τα συναισθήματα και δείχνουμε ότι είναι φυσιολογικό να νιώθουμε άγχος, φόβο ή ανασφάλεια.
Πότε χρειάζεται η βοήθεια ειδικού ώστε το άγχος να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά
Αν το άγχος:
- επιμένει για μεγάλο χρονικό διάστημα
- επηρεάζει έντονα τη σχολική ή κοινωνική ζωή
- συνοδεύεται από απόσυρση ή έντονη δυσφορία
τότε η υποστήριξη από έναν ειδικό ψυχικής υγείας μπορεί να βοηθήσει σημαντικά το παιδί και την οικογένεια.