Η φοίτηση στο σχολείο βοηθά τα παιδιά να μάθουν να διαβάζουν και να λύνουν μαθηματικά προβλήματα, αλλά φαίνεται ότι «αναβαθμίζει» και το βασικό λειτουργικό σύστημα του εγκεφάλου τους, σύμφωνα με τους επιστήμονες.
Διαβάστε επίσης: Εξωσχολικές δραστηριότητες: Πώς να βοηθήσετε το παιδί σας…αλλά και τον εαυτό σας
Μια νέα έρευνα, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Journal of Experimental Child Psychology, δείχνει ότι το δομημένο περιβάλλον της τυπικής εκπαίδευσης οδηγεί σε βελτιώσεις των εκτελεστικών λειτουργιών, δηλαδή των γνωστικών δεξιοτήτων που είναι απαραίτητες για τον έλεγχο της συμπεριφοράς και την επίτευξη στόχων.
Τι είναι οι εκτελεστικές λειτουργίες
Για να κατανοήσει κανείς τη σημασία αυτής της έρευνας, πρέπει πρώτα να καταλάβει τι είναι οι εκτελεστικές λειτουργίες. Οι ψυχολόγοι χρησιμοποιούν αυτόν τον όρο για να περιγράψουν ένα συγκεκριμένο σύνολο νοητικών ικανοτήτων που επιτρέπει στους ανθρώπους να διαχειρίζονται τις σκέψεις και τις πράξεις τους.
Αυτές οι δεξιότητες λειτουργούν σαν ένας «πύργος ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας» για τον εγκέφαλο. Βοηθούν το άτομο να συγκεντρώνεται, να εναλλάσσει την προσοχή του ανάμεσα σε διαφορετικά καθήκοντα και να θυμάται οδηγίες.
Υπάρχουν τρία βασικά συστατικά αυτού του συστήματος. Το πρώτο είναι η εργαζόμενη μνήμη, δηλαδή η ικανότητα να κρατάμε πληροφορίες στο μυαλό μας και να τις χρησιμοποιούμε για σύντομο χρονικό διάστημα. Το δεύτερο είναι ο ανασταλτικός έλεγχος, η ικανότητα να αγνοούμε περισπασμούς και να αντιστεκόμαστε σε παρορμητικές συμπεριφορές. Το τρίτο είναι η γνωστική ευελιξία, που μας επιτρέπει να αλλάζουμε τρόπο σκέψης όταν αλλάζουν οι κανόνες ή όταν προκύπτει ένα νέο πρόβλημα.
Σχολείο και ηλικιακή ωρίμαση
Οι ερευνητές γνωρίζουν εδώ και καιρό ότι αυτές οι δεξιότητες βελτιώνονται καθώς τα παιδιά μεγαλώνουν. Ένα παιδί 7 ετών είναι σχεδόν πάντα καλύτερο στο να κάθεται ήσυχα και να ακολουθεί οδηγίες σε σύγκριση με ένα παιδί 4 ετών.
Το δύσκολο ερώτημα για τους επιστήμονες ήταν να καθορίσουν τι προκαλεί αυτή την αλλαγή. Είναι δύσκολο να διαπιστωθεί αν τα παιδιά βελτιώνονται απλώς επειδή ο εγκέφαλός τους ωριμάζει βιολογικά ή αν η εμπειρία της σχολικής φοίτησης επιταχύνει πραγματικά αυτή τη διαδικασία.
Αυτό ακριβώς το ερώτημα προσπάθησαν να απαντήσουν οι επικεφαλής της εν λόγω έρευνας. Η ομάδα ήθελε να απομονώσει τον ειδικό αντίκτυπο του σχολικού περιβάλλοντος από τις φυσικές επιδράσεις της ηλικιακής ωρίμασης.
Το «παιδί του Αυγούστου» και το «παιδί του Σεπτέμβρη»
Σκεφτείτε δύο παιδιά που είναι σχεδόν στην ίδια ηλικία. Το ένα γεννήθηκε στις 31 Αυγούστου και το άλλο στις 2 Σεπτεμβρίου. Το παιδί του Αυγούστου μπαίνει στο νηπιαγωγείο, ενώ το παιδί του Σεπτεμβρίου πρέπει να περιμένει έναν ακόμη χρόνο.
Συγκρίνοντας αυτές τις δύο ομάδες, οι επιστήμονες μπορούν να μελετήσουν παιδιά που είναι σχεδόν ίδια ως προς τη βιολογική ωρίμαση, αλλά έχουν πολύ διαφορετική εμπειρία τυπικής εκπαίδευσης.
Η μελέτη εξέτασε δεδομένα από περίπου 1.611 παιδιά, ηλικίας από περίπου 4,5 έως 9 ετών από διάφορες χώρες, όπως οι ΗΠΑ, η Γερμανία και η Σκωτία. Τα ευρήματα αποκάλυψαν ένα μικρό αλλά σταθερό θετικό αποτέλεσμα. Τα δεδομένα έδειξαν ότι η φοίτηση στο σχολείο πράγματι βελτιώνει τις εκτελεστικές λειτουργίες των παιδιών. Η βελτίωση δεν ήταν τεράστια, αλλά ήταν αξιόπιστη. Το αποτέλεσμα υποδηλώνει ότι η εμπειρία του σχολείου προσφέρει μια μοναδική ώθηση στη γνωστική ανάπτυξη που υπερβαίνει την απλή ηλικιακή ωρίμαση.