Σε ορισμένες οικογένειες, η επιτυχία αποκτά υπερβολικά μεγάλο βάρος, με αποτέλεσμα κάποια παιδιά να αναρωτιούνται αν η αγάπη των γονιών τους εξαρτάται από το πόσο καλά τα πηγαίνουν. Η κουλτούρα της επίτευξης υπόσχεται να «ανοίξει πόρτες», υποστηρίζοντας ότι καλύτεροι βαθμοί και καλύτερα πτυχία εγγυώνται ένα καλύτερο μέλλον.
Διαβάστε επίσης: «Σύνδρομο Αϊνστάιν»: Υποστηρίζουμε τα ταλέντα των παιδιών μας
Ωστόσο, οι έρευνες δείχνουν ότι αυτό το αδιάκοπο «κυνήγι» μπορεί να καλλιεργήσει την τελειομανία, ένα χαρακτηριστικό που συνδέεται με υψηλότερα ποσοστά άγχους και κατάθλιψης. Τι μπορεί, λοιπόν, να κάνει ένας γονιός για να προστατεύσει το παιδί του από αυτή τη στενή αντίληψη της επιτυχίας και της αυτοαξίας;
Στρέψτε την προσοχή τους προς τα έξω
Μπορούμε να βοηθήσουμε τα παιδιά να στρέψουν την προσοχή τους προς τα έξω. Τι σημαίνει αυτό; Όταν μετακινούνται από το «Πώς τα πάω;» στο «Πού μπορώ να φανώ χρήσιμος/η;», αναπτύσσουν μια πιο ισχυρή ταυτότητα, βασισμένη στη συνεισφορά και όχι στην επίδοση.
Μικροί, καθημερινοί τρόποι του να είναι κανείς απαραίτητος, όπως το να βοηθά έναν γείτονα, να έχει ρόλο στο σπίτι ή να είναι αξιόπιστο μέλος μιας ομάδας, μπορούν να λειτουργήσουν ως «ασπίδα» απέναντι σε αυτή την εσωτερική, επιβλαβή «βαθμολόγηση» και να «χτίσουν» μια πιο σταθερή αίσθηση αυτοεκτίμησης.
Όταν τα παιδιά κάνουν προσπάθειές για κάτι πέρα από τον εαυτό τους, οι καθημερινές πιέσεις γίνονται πιο διαχειρίσιμες. Σταματούν να πιστεύουν ότι είναι απλώς ένας βαθμός ή μια επίδοση και αρχίζουν να νιώθουν ότι είναι άνθρωποι που έχουν σημασία στον κόσμο. Δείτε πώς μπορείτε να το καλλιεργήσετε αυτό στο παιδί:
1. Βοηθήστε τα παιδιά να παρατηρούν τις πραγματικές ανάγκες γύρω τους
Παροτρύνετέ τα να βοηθήσουν κάποιον. Έτσι, μπορούν να βιώσουν αυτό που οι ψυχολόγοι αποκαλούν «ευφορία του βοηθού» και μια αυξανόμενη αίσθηση προσωπικής δύναμης. Για να βοηθήσετε τα παιδιά να κοιτάξουν πέρα από τον εαυτό τους, δοκιμάστε ερωτήσεις όπως: «Τι λες να χρειάζεται σήμερα;» ή «Ποιος θα μπορούσε να χρειάζεται βοήθεια αυτή τη στιγμή;».
Τακτικές πράξεις, όπως το να ελέγχετε πώς είναι ένας γείτονας, να προσφέρετε ένα γεύμα ή να συμμετέχετε σε εθελοντικές δράσεις, ενισχύουν την αίσθηση του ανήκειν στην κοινότητα. Μάθετέ το και στο παιδί.
2. Παιδιά και συνεισφορά σε καθημερινές ρουτίνες
Μπορείτε να αναρτήσετε στο ψυγείο μία λίστα με οικογενειακές εργασίες. Όταν τα παιδιά γυρίζουν από το σχολείο, μπορείτε να τους ζητήσετε να υπογράψουν ποιες εργασίες μπορούν να αναλάβουν εκείνη την ημέρα.
Με τον καιρό, αυτές οι μικρές δεσμεύσεις βοήθησαν τα παιδιά να βλέπουν τον εαυτό τους όχι απλώς ως παιδιά που «μερικές φορές βοηθούν», αλλά ως ενεργά μέλη που συνεισφέρουν στην οικογένεια.
Αυτή η μετατόπιση προς την ταυτότητα του «βοηθού» έχει σημασία. Σε μια μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Child Development, με 149 παιδιά ηλικίας 3 έως 6 ετών, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι όταν ευχαριστούσαν τα παιδιά «που είναι βοηθοί» αντί «που βοήθησαν», αυξανόταν σημαντικά η προθυμία τους να βοηθήσουν ξανά. Τα παιδιά κινητοποιούνταν από την ιδέα ότι γίνονται άνθρωποι που βοηθούν.
Σε έρευνα δημοσιευμένη στο επιστημονικό περιοδικό World Psychiatry, διαπιστώθηκε τα άτομα που νιώθουν χρήσιμα και συνδεδεμένα εμφανίζουν χαμηλότερα επίπεδα στρες και μεγαλύτερη ψυχική ανθεκτικότητα, γεγονός που δείχνει ότι η συνεισφορά λειτουργεί προστατευτικά.
3. Κάντε ορατή την αόρατη φροντίδα
Τα παιδιά μαθαίνουν τη γενναιοδωρία παρατηρώντας μας. Όμως η μίμηση από μόνη της δεν αρκεί, χρειάζεται να κάνουμε ορατό και το σκεπτικό μας. Όταν ελέγχετε πώς είναι ένας γείτονας, πηγαίνετε σούπα σε έναν άρρωστο φίλο ή βοηθάτε κάποιον που φαίνεται πιεσμένος, εξηγήστε το «γιατί» πίσω από την πράξη σας.
Μπορείτε να πείτε: «Της έφερα σούπα για να νιώσει ότι δεν είναι μόνη» ή «Μου φάνηκε ότι χρειαζόταν βοήθεια με τις σακούλες» ή «Της έστειλα μήνυμα γιατί ένιωσα ότι σήμερα μπορεί να ήταν δύσκολη μέρα». Αυτές οι μικρές εξηγήσεις δίνουν στα παιδιά ένα νοητικό μοντέλο για το γιατί βοηθάμε και ένα εσωτερικό «σενάριο» που μπορούν να χρησιμοποιήσουν και τα ίδια.
«Αντίδοτο» στην πιεστική κουλτούρα της εποχής
Σε μια κουλτούρα που συχνά μειώνει τους νέους σε όσα καταφέρνουν, το να τους βοηθάμε να στρέφουν το βλέμμα τους προς τα έξω είναι ένα από τα πιο ισχυρά αντίδοτα στην υπερβολική πίεση.
Όταν τα παιδιά, οι έφηβοι και οι νέοι ανακαλύπτουν τρόπους να συνεισφέρουν που δεν συνδέονται με εξωτερικές μετρήσεις και αξιολογήσεις, αποκτούν μια πιο γειωμένη αίσθηση του ποιοι είναι και του ουσιαστικού ρόλου που μπορούν να παίξουν στον κόσμο.
