Αν έχετε νιώσει ποτέ σαν σεφ που τρέχει ένα εστιατόριο με τον πιο απαιτητικό κριτικό του κόσμου ως μόνο πελάτη σας, δεν είστε μόνοι. Τα περισσότερα παιδιά περνούν φάσεις όπου έχουν διατροφικές παραξενιές και αυτό τρελαίνει τους γονείς. Αρνούνται τα πράσινα φαγητά ή επιμένουν στα ίδια τρία γεύματα συνεχώς. Αυτό είναι φυσιολογικό αναπτυξιακό φαινόμενο και τα περισσότερα παιδιά μεγαλώνοντας το ξεπερνούν.
Διαβάστε επίσης: Μπορούν τα παιδιά να ακολουθούν φυτική διατροφή; Τι έδειξε νέα μεγάλη μελέτη
Παιδιά που αντιδρούν άσχημα σε τροφές
Αλλά υπάρχει ένα μικρό υποσύνολο παιδιών που το φτάνει πολύ πιο πέρα. Αυτά μπορεί ακόμη και να ανακατεύονται ή να κάνουν εμετό με τη μυρωδιά του φαγητού από απόσταση. Κάποια έχουν τόσο περιορισμένη διατροφή και μοιάζουν ανίκανα να δοκιμάσουν νέα φαγητά, όποιες στρατηγικές κι αν εφαρμόσετε. Δεν μιλάμε απλά για «δύσκολα παιδιά», μιλάμε για παιδιά που έχουν βαθιές, επίμονες απέχθειες, που δεν λύνονται από μόνες τους.
Μια μεγάλη νέα μελέτη στο επιστημονικό περιοδικό JAMA Pediatrics επιβεβαιώνει αυτά τα ευρήματα. Οι ερευνητές παρακολούθησαν πάνω από 35.000 παιδιά και βρήκαν ότι αυτός ο τύπος αποφυγής-περιοριστικής διατροφής οφείλεται σε ένα ποσοστό της τάξης του 8-16% στην κληρονομικότητα.
Η έρευνα διαπίστωσε ότι περίπου το 6% των παιδιών έχει επίμονες περιοριστικές διατροφικές συνήθειες που διαρκούν από την προσχολική μέχρι την σχολική ηλικία, ενώ άλλο ένα 6% εμφανίζει κλινικούς δείκτες, όπως καθυστέρηση στην ανάπτυξη ή διατροφικές ελλείψεις.
Με άλλα λόγια, αν το παιδί σας έχει αυτούς τους σοβαρούς περιορισμούς, πραγματικά δεν μπορεί να κάνει από μόνο του κάτι γι’ αυτό. Δεν είναι δηλαδή μια φάση που θα ξεπεράσει με την έκθεση σε περισσότερα φαγητά. Ο εγκέφαλός του επεξεργάζεται τη τροφή διαφορετικά και χρειάζεται ειδική υποστήριξη, όχι μόνο περισσότερο χρόνο.
Το γονίδιο που κάνει το φαγητό να φαίνεται «λάθος»
Η μελέτη εντόπισε ένα συγκεκριμένο γονίδιο, το ADCY3, που έχουν κάποια παιδιά και αυτό συνδέεται με την επιλογή τροφής και τη μυρωδιά. Ο εγκέφαλος των παιδιών που το έχουν επεξεργάζεται τη μυρωδιά και τη γεύση με τρόπους που κάνουν το φυσιολογικό φαγητό να φαίνεται πραγματικά απειλητικό.
Η γεύση είναι στην πραγματικότητα μία από τις τελευταίες αισθήσεις που χρησιμοποιούμε πριν φάμε, πρώτα χρησιμοποιούμε την όραση, τη μυρωδιά και την αφή, όπως αναφέρουν οι ερευνητές, ενώ προσθέτουν πως αν ένα παιδί έχει γενετική προδιάθεση να επεξεργάζεται διαφορετικά τις αισθήσεις, το σώμα του μπορεί ήδη να λέει «όχι» πριν το φαγητό φτάσει στο στόμα του. Αυτό δεν είναι επιλογή, είναι αντίδραση του νευρικού συστήματος.
Οι 3 τύποι «δύσκολων» φαγητών
Δεν είναι όλα τα «δύσκολα» φαγητά ίδια. Στην εν λόγω μελέτη διακρίνονται σε τρεις κατηγορίες:
- Βασισμένα στις αισθήσεις: «Το σώμα μου δεν μπορεί να το αντέξει». Κάποια παιδιά κάνουν εμετό ή ανακατεύονται με τη μυρωδιά π.χ. των αυγών από μακριά. Απομακρύνουν το φαγητό από το πιάτο ή θέλουν να κρατιέται μακριά. Δεν πρόκειται για δραματοποίηση, νιώθουν πραγματική δυσφορία από τις αισθήσεις.
- Βασισμένα στην κινητικότητα: «Μου είναι πολύ δύσκολο να το μασήσω». Αν δυσκολεύονται να μασήσουν, μπορεί να χρησιμοποιούν κυρίως τη γλώσσα, τα χείλη τους να κολλάνε και να αποφεύγουν σκληρές υφές.
- Βασισμένα στην όρεξη: «Δεν πεινάω». Κάποια παιδιά απλά δεν λαμβάνουν τα σωστά σήματα πείνας ή έχουν αναπτύξει φόβο γύρω από το φαγητό. Αυτός ο τύπος περιορισμού μπορεί να συνυπάρχει με τους άλλους.
Μην πιέζετε τα παιδιά
Όταν λέτε σε ένα παιδί «έλα, φάε μόνο μια μπουκιά», το σώμα του μπορεί να ενεργοποιεί αντίδραση μάχης ή φυγής. Η πίεση δημιουργεί μεγαλύτερα ξεσπάσματα, ειδικά σε παιδιά με αισθητηριακές ή κινητικές δυσκολίες. Το άγχος τους ήδη είναι αυξημένο, και το φαγητό υπό πίεση γίνεται πεδίο μάχης.
Τι πραγματικά λειτουργεί για τα παιδιά: Η μέθοδος «από έξω προς τα μέσα»
Ο στόχος είναι να μπει το φαγητό στο σώμα, αλλά τα βήματα χρειάζονται χρόνο. Αφήστε το παιδί να:
- Δει το φαγητό στο τραπέζι
- Αγγίξει ή μυρίσει το φαγητό
- Παίξει μαζί του με πιρούνι ή τα χέρια
- Τελικά να το φέρει στο στόμα, χωρίς πίεση