Όλοι οι γονείς γνωρίζουν καλά τη σκηνή να μπαίνουν στο σαλόνι και να βλέπουν το παιδί τους να ασχολείται με οθόνες. Είτε το νήπιό τους να σκρολάρει στα social media, είτε το 7χρονο κοριτσάκι τους να παίζει στο τάμπλετ ή τον μικρό που βρίσκεται στην προεφηβική ηλικία να κλέβει λίγα παραπάνω λεπτά στο κινητό κάτω από τα σκεπάσματα.
Διαβάστε επίσης: Παιδιά: Γιατί πολλά είναι επιλεκτικά στο φαΐ;
Όμως μια αμερικανική έρευνα αποκαλύπτει κάτι βαθύτερο απ’ ό,τι νομίζαμε. Και δεν έχει να κάνει μόνο με τα λεπτά μπροστά στην οθόνη. Έχει να κάνει με τα σύνθετα συναισθήματα των γονιών γύρω από τις οθόνες. Ποια είναι αυτά τα συναισθήματα; Ενοχή, αβεβαιότητα και –ευτυχώς- η αίσθηση ότι κανείς γονιός δεν είναι μόνος σε αυτό.
Οι οθόνες είναι παντού, ακόμη και πριν τα παιδιά περπατήσουν
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε σε περισσότερους από 3.000 γονείς στις ΗΠΑ με παιδιά έως 12 ετών. Η πανταχού παρουσία των οθονών δεν είναι απλώς αίσθηση, αποτυπώνεται πλέον και σε αριθμούς:
- 90% των γονιών λένε ότι το παιδί τους βλέπει τηλεόραση
- 61% λένε ότι χρησιμοποιεί smartphone
- 68% λένε ότι χρησιμοποιεί τάμπλετ
- Οι μισοί αναφέρουν χρήση κονσολών ή συσκευών gaming
Ακόμη και η τεχνητή νοημοσύνη μέσω chat και φωνητικών βοηθών μπαίνουν στη ζωή ορισμένων οικογενειών. Το πιο εντυπωσιακό; Ακόμη και παιδιά κάτω των 2 ετών συμμετέχουν σε αυτό το ψηφιακό τοπίο, με πολλούς γονείς να λένε ότι τα μικρά τους βλέπουν οθόνες.
Για πολλές οικογένειες, οι οθόνες δεν είναι απλώς ψυχαγωγία. Είναι εργαλεία μάθησης, τρόποι να ηρεμήσουν τα ξεσπάσματα ή απλώς ένας τρόπος να αντέξει κανείς πέντε λεπτά μέσα στην ημέρα. Και εδώ αρχίζει το δίλημμα.
Οι γονείς νιώθουν ότι δεν τα καταφέρνουν όσο θα ήθελαν
Ένα από τα πιο ανακουφιστικά ευρήματα είναι ότι σχεδόν το 42% των γονιών λέει πως θα μπορούσε να διαχειρίζεται καλύτερα τον χρόνο οθόνης των παιδιών του. Δηλαδή, σχεδόν οι μισοί. Στην έρευνα, πολλοί γονείς δήλωσαν ότι επιτρέπουν τον χρόνο οθόνης με δισταγμό και λίγη ντροπή.
Γονείς και ενοχή
Οι περισσότεροι γονείς λένε ότι η διαχείριση του χρόνου οθόνης είναι σημαντική. Όμως στην καθημερινότητα, συχνά μπαίνει σε δεύτερη μοίρα πίσω από τον ύπνο, τη συμπεριφορά ή τη σωματική δραστηριότητα. Οι κανόνες για τις οθόνες συνυπάρχουν με το διάβασμα, τις ώρες ύπνου, τις δραστηριότητες, τις δουλειές του σπιτιού και… τη ζωή γενικότερα. Είναι χαοτικό. Και είναι κάποιες μέρες που απλώς κανείς προσπαθεί να επιβιώσει.
Μερικά χαρακτηριστικά ευρήματα της έρευνας:
- 39% λένε ότι είναι πιο αυστηροί με τις οθόνες από άλλους γονείς που γνωρίζουν
- 42% λένε ότι θα μπορούσαν να είναι πιο αυστηροί ή πιο συνειδητοί
- 58% λένε ότι κάνουν το καλύτερο που μπορούν
Το παράδοξο είναι σαφές. Δίνουμε χρόνο οθόνης, αλλά θα θέλαμε να μην το κάνουμε τόσο. Θέλουμε σύνδεση, ηρεμία, μάθηση και ανάπτυξη και ταυτόχρονα φοβόμαστε την υπερδιέγερση, τη διάσπαση προσοχής ή τις αρνητικές επιπτώσεις. Αυτό είναι το σύγχρονο γονεϊκό δίλημμα. Δεν πρόκειται για μια ανησυχία «ορισμένων» γονιών. Είναι ένα κοινό πρόβλημα που διαπερνά κοινωνικές ομάδες και κοινότητες.
Τι μας λένε τελικά τα δεδομένα
- Οι οθόνες δεν πρόκειται να εξαφανιστούν. Είναι πλέον μέρος της παιδικής ηλικίας, της εκπαίδευσης και της κοινωνικής ζωής.
- Οι γονείς επανεξετάζουν πώς, όχι αν, θα τις διαχειριστούν. Οι κανόνες αλλάζουν ανά παιδί, ανά μέρα, ανά κατάσταση.
- Η ενοχή είναι καθολική και δεν είναι απαραίτητα κακή. Δείχνει φροντίδα και μπορεί να οδηγήσει σε επίγνωση και αλλαγή.