Το να διαβάζουμε παραμύθια και λογοτεχνικά βιβλία στα παιδιά έχει πολλά οφέλη για την ανάπτυξή τους. Μεταξύ άλλων, οι επιστήμονες υποστηρίζουν ότι καθημερινή ανάγνωση από μόνη της στηρίζει την ενσυναίσθηση, τη φαντασία και τη δημιουργικότητα του παιδιού.
Διαβάστε επίσης: Μαμάδες: 5 τρόποι για να προστατέψετε την ψυχική σας υγεία τον χειμώνα
Τι είναι η ενσυναίσθηση
Η ενσυναίσθηση είναι μια πολυδιάστατη δεξιότητα που περιλαμβάνει τόσο την κατανόηση των σκέψεων των άλλων -γνωστική ενσυναίσθηση- όσο και τη συμμετοχή στα συναισθήματά τους -συναισθηματική ενσυναίσθηση. Αναπτύσσεται νωρίς στην παιδική ηλικία μέσα από κοινωνικές αλληλεπιδράσεις και μαθησιακές εμπειρίες.
Έρευνες έχουν δείξει ανησυχητικές μειώσεις στη δημιουργικότητα και την ενσυναίσθηση στα παιδιά και τους έφηβους, πιθανώς σε σχέση με αλλαγές στη χρήση της τεχνολογίας, την εκπαίδευση και τον τρόπο ζωής.
Επειδή η ενσυναίσθηση στηρίζει τη συναισθηματική ευεξία, τη κοινωνική σύνδεση και τη σχολική επιτυχία, ο εντοπισμός απλών και αποτελεσματικών τρόπων ενίσχυσής της από νωρίς είναι ολοένα και πιο σημαντικός. Προηγούμενες μελέτες υποδεικνύουν ότι η ενσυναίσθηση είναι «εύπλαστη» και μπορεί να ενισχυθεί μέσω εμπειριών, ιδιαίτερα όταν τα παιδιά έρχονται σε επαφή με τις οπτικές άλλων ανθρώπων.
Η ανάγνωση βιβλίων λογοτεχνικής μυθοπλασίας στα παιδιά αποτελεί μια πολλά υποσχόμενη οδό, καθώς ενθαρρύνει την ταύτιση με χαρακτήρες, την κατανόηση συναισθημάτων και τον αναστοχασμό πάνω σε κοινωνικές καταστάσεις. Η δημιουργικότητα και η ενσυναίσθηση συνδέονται στενά, αφού βασίζονται στη φαντασία και την ευέλικτη σκέψη.
Δύο βδομάδες ανάγνωσης πριν τον ύπνο
Σε αμερικανική μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό PLOS One, εξετάστηκε αν μια σύντομη καθημερινή ρουτίνα ανάγνωσης πριν τον ύπνο μπορεί να ενισχύσει τη δημιουργικότητα και την ενσυναίσθηση παιδιών ηλικίας 6-8 ετών. Τα παιδιά σε αυτή την ηλικία βρίσκονται σε μια ευαίσθητη αναπτυξιακή περίοδο.
Στη μελέτη συμμετείχαν 41 παιδιά μαζί με τους γονείς τους. Τα παιδιά κατανεμήθηκαν τυχαία σε δύο συνθήκες:
- Ομάδα απλής ανάγνωσης, όπου τους διάβαζαν βιβλία εικόνων χωρίς διακοπή.
- Ομάδα παύσης, όπου οι γονείς έκαναν μία παύση κατά τη διάρκεια της ιστορίας για να θέσουν αναστοχαστικές ερωτήσεις σχετικά με τα συναισθήματα και τις πράξεις των χαρακτήρων.
Η παρέμβαση διήρκεσε δύο εβδομάδες και περιλάμβανε επτά βιβλία, τα οποία διαβάστηκαν δύο φορές το καθένα. Η ενσυναίσθηση μετρήθηκε πριν και μετά την παρέμβαση και η δημιουργικότητα αξιολογήθηκε με μία δοκιμασία που μετρούσε τόσο τη δημιουργική ευχέρεια -αριθμός ιδεών- όσο και την πρωτοτυπία.
Ανάγνωση, ενσυναίσθηση και δημιουργικότητα
Σε αντίθεση με την αρχική υπόθεση, τα παιδιά της ομάδας παύσης δεν παρουσίασαν συνολικά μεγαλύτερα κέρδη σε ενσυναίσθηση ή δημιουργικότητα σε σχέση με την ομάδα απλής ανάγνωσης. Ωστόσο, και στις δύο ομάδες παρατηρήθηκαν σημαντικές βελτιώσεις από την αρχική μέτρηση στην επαναξιολόγηση ως προς τη γνωστική ενσυναίσθηση, τη συνολική ενσυναίσθηση και τη δημιουργικότητα. Η συναισθηματική ενσυναίσθηση δεν παρουσίασε σημαντική αλλαγή στο δίβδομο διάστημα.
Μια αξιοσημείωτη εξαίρεση αφορούσε στη δημιουργική ευχέρεια. Τα παιδιά της ομάδας παύσης εμφάνισαν σημαντικά μεγαλύτερη αύξηση με την πάροδο του χρόνου, υποδηλώνοντας ότι οι αναστοχαστικές ερωτήσεις μπορούν να ενισχύσουν την παραγωγή ιδεών όταν επαναλαμβάνονται σε πολλαπλές αναγνώσεις.
Η ενσυναίσθηση μέσω της φαντασίας βελτιώθηκε επίσης περισσότερο στην ομάδα παύσης, όταν λήφθηκαν υπόψη ατομικές διαφορές όπως το φύλο και η προηγούμενη εμπειρία ανάγνωσης. Οι αναλύσεις έδειξαν ότι η ηλικία επηρέαζε ορισμένα αποτελέσματα, με τα μεγαλύτερα παιδιά να εμφανίζουν χαμηλότερες βαθμολογίες πρωτοτυπίας σε σχέση με τα μικρότερα.