Πολλοί γονείς σπρώχνουν τα παιδιά τους προς μια εξιδανικευμένη εικόνα επιτυχίας. Κάνουν τα πάντα «σωστά» σύμφωνα με τα εγχειρίδια γονεϊκότητας κι όμως τα παιδιά τους καταλήγουν αγχωμένα, εξαντλημένα ή –ακόμα χειρότερα– αποκομμένα από το τι πραγματικά τα κάνει ευτυχισμένα.
Διαβάστε επίσης: Πώς λέμε “όχι” στο παιδί χωρίς ενοχές
Το θέμα είναι πως όταν οι γονείς επικεντρώνονται υπερβολικά στο να κατασκευάσουν την επιτυχία, συχνά πετυχαίνουν ακριβώς το αντίθετο. Ορίστε τα 8 μεγαλύτερα λάθη που κάνουν, όταν είναι αποφασισμένοι να μεγαλώσουν «επιτυχημένα» παιδιά:
1. Μπερδεύουν το «γεμάτο πρόγραμμα» με την παραγωγικότητα
Θυμάστε όταν τα παιδιά είχαν ελεύθερο χρόνο; Σήμερα φαίνεται πως κάθε λεπτό πρέπει να «αξιοποιείται». Πιάνο τη Δευτέρα, ποδόσφαιρο την Τρίτη, Γαλλικά την Τετάρτη. Έρευνα που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό The Journal of Pediatrics έδειξε ότι τα υπερφορτωμένα παιδιά αποδίδουν χειρότερα ακαδημαϊκά και εμφανίζουν υψηλότερα ποσοστά άγχους και κατάθλιψης.
Όταν όλα είναι δομημένα, τα παιδιά δεν μαθαίνουν ποτέ να διαχειρίζονται τον χρόνο τους ή να ανακαλύπτουν τι πραγματικά τους αρέσει. Απλώς «τικάρουν κουτάκια», χωρίς να ξέρουν ποια έχουν σημασία.
2. Γονείς που μετρούν την αξία μέσα από επιτεύγματα
Το «κέρδισες;» γίνεται πιο σημαντικό από το «έμαθες κάτι;» ή το «πέρασες καλά;». Όταν τα παιδιά λαμβάνουν επιβράβευση μόνο για επιδόσεις, μαθαίνουν ότι η αγάπη είναι υπό όρους, ότι θα τα αγαπούν μόνο αν είναι επιτυχημένα.
Οι ψυχολόγοι υποστηρίζουν πως αυτό δημιουργεί έναν «σταθερό τρόπο σκέψης», όπου τα παιδιά φοβούνται την αποτυχία και αποφεύγουν τις προκλήσεις για να μη ρισκάρουν την ταυτότητά τους.
3. Λύνουν προβλήματα που τα παιδιά θα έπρεπε να λύσουν μόνα τους
Όταν οι γονείς παρεμβαίνουν συνεχώς, τα παιδιά δεν αναπτύσσουν ανθεκτικότητα ούτε δεξιότητες επίλυσης προβλημάτων. Μαθαίνουν να περιμένουν ότι κάποιος άλλος θα «τα φτιάξει» όλα, όταν τα πράγματα δυσκολεύουν.
4. Οι γονείς προβάλλουν στα παιδιά τα ανεκπλήρωτα όνειρά τους
Τα παιδιά δεν είναι προεκτάσεις των γονιών τους. Είναι ξεχωριστά άτομα, με ξεχωριστά όνειρα και επιθυμίε. Όταν τους επιβάλλονται ξένα όνειρα, το μήνυμα είναι: «Αυτός που είσαι δεν αρκεί».
5. Προστατεύουν τα παιδιά από την αποτυχία
Υπάρχουν παιδιά που προστατεύονται από τους γονείς τους διαρκώς για να μην αποτύχουν και πληγωθούν. Όταν αυτά τα παιδιά αντιμετωπίζουν την πρώτη απόρριψη στο πανεπιστήμιο ή στη δουλειά, καταρρέουν. Και αυτό γιατί δεν έχουν αναπτύξει τα «συναισθηματικά τους μυϊκά συστήματα», δεν έχουν μάθει δηλαδή να διαχειρίζοντα δύσκολες καταστάσεις. Η νευροεπιστήμη δείχνει ότι ο εγκέφαλος μαθαίνει περισσότερο από τα λάθη παρά από τις επιτυχίες.
6. Βάζουν τους βαθμούς πάνω από τη μάθηση
«Τι βαθμό πήρες;» αντί για «τι ανακάλυψες;». Η εμμονή με τους βαθμούς έχει φτάσει στο σημείο παιδιά δημοτικού να παθαίνουν κρίσεις άγχους. Όταν ο βαθμός γίνεται ο μόνος στόχος, η πραγματική μάθηση εξαφανίζεται.
7. Μήπως οι γονείς ξεχνούν ότι η επιτυχία δεν είναι μόνο ακαδημαϊκή;
Συναισθηματική νοημοσύνη, ενσυναίσθηση, δημιουργικότητα, χιούμορ, καλοσύνη. Αυτά δεν φαίνονται στον έλεγχο προόδου, αλλά καθορίζουν τη ζωή. Οι πιο επιτυχημένοι άνθρωποι δεν ήταν απαραίτητα οι καλύτεροι μαθητές. Είναι αυτοί που μπορούν και συνδέονται με τους άλλους, προσαρμόζονται και ξέρουν να σηκώνονται μετά την πτώση.
8. Κάνουν τα πάντα θέμα μέλλοντος
Όταν συμβαίνει αυτό, το μήνυμα είναι ότι το τώρα δεν έχει αξία. Πολλά από τα παιδιά που οι γονείς τους έχουν εμμονή με το μέλλον, φτάνουν στα είκοσι και συνειδητοποιούν ότι δεν έζησαν ποτέ πραγματικά.
Το παράδοξο της γονεϊκότητας
Όσο περισσότερο προσπαθούμε να ελέγξουμε τη διαδρομή των παιδιών μας, τόσο λιγότερο έτοιμα τα κάνουμε για την πραγματική ζωή. Ίσως ήρθε η ώρα να σταματήσουμε να ρωτάμε τα παιδιά «Τι θέλεις να γίνεις;» και να αρχίσουμε να ρωτάμε «Ποιος θέλεις να είσαι;»