Τα παιδιά, όταν κάτι δεν πηγαίνει καλά, συχνά νομίζουν ότι όλος τους ο κόσμος γκρεμίζεται και χάνουν την ελπίδα τους. «Αν κάνω λάθος, όλοι θα γελάσουν μαζί μου» ή «αν αποτύχω σε αυτό το τεστ, η ζωή μου τελείωσε». Αν είστε γονείς, ίσως να έχετε ακούσει από το παιδί σας κάποια από αυτές τις φράσεις.
Διαβάστε επίσης: Γονείς: Ο Νο1 λόγος που νιώθουν ενοχές
Για πολλά παιδιά, αυτές οι σκέψεις δεν ακούγονται υπερβολικές, αντιθέτως στο μυαλό τους φαίνονται απολύτως αληθινές. Συχνά, συνοδεύονται από δάκρυα, πανικό ή πλήρη απόσυρση. Το εν λόγω μοτίβο εμφανίζεται συχνά σε παιδιά που είναι σε εγρήγορση, βαθιά σκεπτόμενα και ικανά, που όμως αδυνατούν να διαχειριστούν ανησυχίες, οι οποίες πολύ γρήγορα ξεφεύγουν από τον έλεγχο.
«Όλα καταστράφηκαν»
Η καταστροφική σκέψη εμφανίζεται όταν το μυαλό του παιδιού πηδά από το «κάτι εκνευριστικό συνέβη» στο «όλα καταστράφηκαν». Μια εργασία που πήρε κακό βαθμό, γίνεται απόδειξη μελλοντικής αποτυχίας. Μια ξεχασμένη ατάκα στη σχολική παράσταση γίνεται «δεν μπορώ να κάνω τίποτα σωστά». Το κοινό στοιχείο είναι ότι η συναισθηματική αντίδραση είναι δυσανάλογη σε σχέση με την πραγματική κατάσταση.
Γιατί ο εγκέφαλος των παιδιών φτάνει τόσο γρήγορα εκεί
Φανταστείτε τον εγκέφαλο του παιδιού σας σαν έναν συναγερμό καπνού. Για πολλά παιδιά που υπεραναλύουν, αυτός ο συναγερμός είναι υπερευαίσθητος. Τι σημαίνει αυτό; Δεν περιμένει τη φωτιά, χτυπά με τον πρώτο ατμό.
Χαρακτηριστικά που έχουν τα παιδιά και συμβάλλουν
- Συναισθηματική ένταση: Ευαίσθητα παιδιά βιώνουν ντροπή, απογοήτευση και φόβο πιο έντονα.
- Ισχυρή φαντασία: Η ίδια δημιουργικότητα που γεννά διορατικότητα, μπορεί να δημιουργεί και ζωντανά σενάρια φόβου.
- Τελειομανία: Αν υπάρχει μόνο ένα «σωστό» αποτέλεσμα, κάθε απόκλιση μοιάζει καταστροφική.
- Χαμηλή αντοχή στη δυσφορία: Όταν τα συναισθήματα γίνονται υπερβολικά έντονα, ο εγκέφαλος σπεύδει να τα εξηγήσει με σενάρια καταστροφής.
Το αποτέλεσμα είναι ένα νευρικό σύστημα σε συνεχή συναγερμό για καθημερινό στρες.
Γιατί η γενική καθησυχαστική λογική συχνά γυρίζει μπούμερανγκ
Οι γονείς προσπαθούν να απαντήσουν σε αυτά τα σενάρια των παιδιών, λέγοντας κάτι σαν «δεν θα ξανασυμβεί» ή «το σκέφτεσαι υπερβολικά». Αν και καλοπροαίρετες, αυτές οι απαντήσεις συχνά αποτυγχάνουν, γιατί το παιδί δεν είναι έτοιμο να δεχτεί λογική όταν το νευρικό του σύστημα βρίσκεται σε συναγερμό.
Τι να πείτε στα παιδιά αντί γι’ αυτό
Ξεκινήστε επιβραδύνοντας τη στιγμή, όχι προσπαθώντας να τη διορθώσετε. Επικυρώστε πρώτα, λέγοντας στο παιδί «αυτό δεν ακούγεται καθόλου καθησυχαστικό μέσα στο μυαλό σου αυτή τη στιγμή».
Στη συνέχεια, ονομάστε το μοτίβο. Πείτε «μοιάζει σαν το μυαλό σου, επειδή ανησυχείς ή επειδή σκέφτεσαι πολύ, να σου λέει πολύ βαριά πράγματα».
Τέλος, ανοίξτε χώρο για ευελιξία. Ρωτήστε το παιδί «ποια άλλη πιθανότητα υπάρχει, πέρα από τη χειρότερη;».