Όταν ένα παιδί είναι αναστατωμένο, οι περισσότεροι γονείς αντιδρούν σχεδόν αντανακλαστικά με την ίδια ερώτηση: «Τι έχεις;». Πρόκειται για μια καλοπροαίρετη αντίδραση, που πηγάζει από ενδιαφέρον και φροντίδα. Ωστόσο, η σύγχρονη έρευνα στη συναισθηματική ανάπτυξη δείχνει ότι αυτή η ερώτηση δεν λειτουργεί πάντα όπως ελπίζουμε και δεν ανοίγει τον δρόμο για επικοινωνία.
Η συναισθηματική νοημοσύνη δεν αναπτύσσεται μέσα από πίεση για εξήγηση, αλλά μέσα από αίσθημα ασφάλειας. Για να μπορέσει ένα παιδί να αναγνωρίσει και να εκφράσει αυτό που νιώθει, χρειάζεται πρώτα να αισθανθεί ότι το συναίσθημά του είναι αποδεκτό, ακόμη κι αν είναι έντονο ή μπερδεμένο.
Διαβάστε επίσης: Πώς να μεγαλώσετε ένα ειλικρινές παιδί και 5 ακόμη πολύτιμες αξίες
Στο πλαίσιο ερευνών και πρακτικής παρατήρησης σε εκατοντάδες παιδιά, μία φράση φάνηκε να λειτουργεί σταθερά ως καταλύτης για πιο ουσιαστική επικοινωνία: «Τι σε δυσκολεύει αυτή τη στιγμή;».
Η φράση αυτή δεν ζητά εξηγήσεις, δεν απαιτεί σαφήνεια και δεν βιάζεται να «διορθώσει» το συναίσθημα. Αντίθετα, ευθυγραμμίζεται με τον τρόπο που τα παιδιά βιώνουν τα συναισθήματά τους στην καθημερινότητα…
Η φράση μειώνει την αμυντικότητα πριν καν ξεκινήσει η συζήτηση με το παιδί
Σε στιγμές έντασης —ξεσπάσματα, εκνευρισμό μετά το σχολείο, ξαφνική ευερεθιστότητα— το νευρικό σύστημα του παιδιού βρίσκεται ήδη σε κατάσταση συναγερμού. Η λέξη «δύσκολο» έχει ανθρώπινο και ουδέτερο φορτίο. Δεν υπονοεί λάθος, ούτε ευθύνη. Με αυτόν τον τρόπο, το παιδί αντιλαμβάνεται ότι δεν απειλείται και δεν χρειάζεται να δικαιολογήσει όσα νιώθει.
Επιτρέπει τη φυσική ανάπτυξη συναισθηματικής γλώσσας
Τα παιδιά δεν χρειάζεται να κατονομάζουν με ακρίβεια τα συναισθήματά τους. Μπορούν να περιγράψουν ένα γεγονός, μια αίσθηση στο σώμα ή μια στιγμή που τους φάνηκε υπερβολική. Αυτή η αφηγηματική προσέγγιση διευρύνει σταδιακά το συναισθηματικό τους λεξιλόγιο, χωρίς πίεση και χωρίς προσδοκία «σωστών» απαντήσεων.
Θέτει πρώτα τη συναισθηματική ασφάλεια, πριν από τη λύση
Η ανάγκη των ενηλίκων να λύσουν το πρόβλημα είναι συχνά άμεση. Ωστόσο, πριν από οποιαδήποτε συμβουλή ή καθοδήγηση, το παιδί χρειάζεται να νιώσει ότι ο ενήλικας μπορεί να αντέξει το συναίσθημά του. Η συναισθηματική νοημοσύνη καλλιεργείται σε περιβάλλοντα όπου τα συναισθήματα συναντώνται με ηρεμία και όχι με βιασύνη.
Τα παιδιά δεν μαθαίνουν πώς να διαχειρίζονται τα συναισθήματά τους μέσα από οδηγίες, αλλά μέσα από εμπειρία. Όταν οι γονείς αντιδρούν με ήρεμη περιέργεια αντί για έλεγχο, προσφέρουν ένα ζωντανό πρότυπο συναισθηματικής ωριμότητας.
Δίνει στο παιδί έλεγχο και επιλογή
Αντί για μια ερώτηση που απαιτεί απάντηση, η φράση αυτή αποτελεί πρόσκληση. Το παιδί επιλέγει τι θα μοιραστεί και πόσο, ενισχύοντας το αίσθημα αυτονομίας και ελέγχου, βασικά στοιχεία για την αυτορρύθμιση και την αυτοπεποίθηση.