Η ικανότητα των μικρών παιδιών να μαθαίνουν νέες λέξεις απλώς ακούγοντας συνομιλίες ενηλίκων αποτελεί ένα από τα πιο εντυπωσιακά χαρακτηριστικά της πρώιμης γλωσσικής ανάπτυξης. Ιδιαίτερα μεταξύ 16 και 18 μηνών, τα νήπια μπορούν να αποκτήσουν νέο λεξιλόγιο χωρίς άμεση διδασκαλία, βασιζόμενα αποκλειστικά στην παρατήρηση και την ακρόαση τρίτων. Νέα ερευνητικά δεδομένα δείχνουν ότι παρόμοιοι μηχανισμοί που έχει ένα νήπιο ενδέχεται να λειτουργούν και σε ορισμένους σκύλους.
Πρόσφατη μελέτη από το Πανεπιστήμιο Κτηνιατρικής Ιατρικής της Βιέννης διερεύνησε κατά πόσο οι σκύλοι μπορούν να μαθαίνουν νέες λέξεις με τρόπο ανάλογο με εκείνον των νηπίων, δηλαδή μέσω της «υποκλοπής» (overhearing) ανθρώπινων συνομιλιών. Η έρευνα επικεντρώθηκε σε σκύλους με ήδη ανεπτυγμένη ικανότητα κατανόησης λέξεων, γνωστούς ως «gifted word learners».
Διαβάστε επίσης: 5 +1 αποτελεσματικοί τρόποι για να διαχειριστείτε τα tantrums του παιδιού σας
Οι ερευνητές βασίστηκαν σε προηγούμενη γνώση από τη μελέτη της ανθρώπινης ανάπτυξης, σύμφωνα με την οποία παιδιά ηλικίας περίπου 18 μηνών μπορούν να συνδέσουν νέες λέξεις με αντικείμενα χωρίς να απευθύνονται άμεσα σε αυτά. Στο πλαίσιο αυτό, οι σκύλοι εκτέθηκαν σε ένα νέο παιχνίδι με μοναδική ονομασία με δύο διαφορετικούς τρόπους: είτε μέσω άμεσης αλληλεπίδρασης κατά τη διάρκεια παιχνιδιού με τον ιδιοκτήτη τους είτε μέσω παρακολούθησης συνομιλίας μεταξύ των ιδιοκτητών, χωρίς να συμμετέχουν ενεργά.
Στη συνέχεια, οι σκύλοι κλήθηκαν να επιλέξουν το σωστό αντικείμενο από μια ομάδα παιχνιδιών, ακούγοντας μόνο το όνομά του. Το πείραμα επαναλήφθηκε και δύο εβδομάδες αργότερα, ώστε να αξιολογηθεί η διατήρηση της μάθησης.
Οι σκύλος μαθαίνει τη γλώσσα σαν το νήπιο
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι σκύλοι με υψηλή γλωσσική ικανότητα ήταν σε θέση να μάθουν νέες λέξεις τόσο μέσω άμεσης επικοινωνίας όσο και μέσω παρατήρησης συνομιλιών μεταξύ ανθρώπων. Επιπλέον, η γνώση αυτή διατηρήθηκε στον χρόνο, καθώς οι σκύλοι αναγνώριζαν σωστά το αντικείμενο και μετά από δύο εβδομάδες.
Σύμφωνα με τους συγγραφείς της μελέτης, τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι οι συγκεκριμένοι σκύλοι διαθέτουν κοινωνικογνωστικές δεξιότητες λειτουργικά συγκρίσιμες με εκείνες παιδιών ηλικίας περίπου 18 μηνών, τουλάχιστον ως προς την απόκτηση λέξεων μέσω κοινωνικού πλαισίου.
Ερμηνεία και σημασία των αποτελεσμάτων
Η μελέτη θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς δείχνει ότι οι σκύλοι δεν περιορίζονται στη μάθηση μέσω άμεσης ενίσχυσης ή επαναλαμβανόμενης εκπαίδευσης. Αντίθετα, ορισμένοι φαίνεται να μπορούν να συνάγουν το νόημα μιας νέας λέξης από το κοινωνικό και γλωσσικό πλαίσιο, με ελάχιστη έκθεση.
Όπως επισημαίνουν ειδικοί στη συμπεριφορά ζώων, η ικανότητα αυτή συνιστά έναν «συντομότερο γνωστικό δρόμο» που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν σχεδόν αποκλειστικό χαρακτηριστικό της ανθρώπινης γλωσσικής ανάπτυξης. Τα ευρήματα ενισχύουν την άποψη ότι η στενή συμβίωση ανθρώπων και σκύλων έχει οδηγήσει στην εξέλιξη σύνθετων κοινωνικογνωστικών δεξιοτήτων στα ζώα αυτά.
Σημαντικό είναι να τονιστεί ότι τα αποτελέσματα δεν αφορούν όλους τους σκύλους. Όταν οι ερευνητές δοκίμασαν την ίδια διαδικασία σε σκύλους χωρίς προηγμένη γλωσσική ικανότητα, τα αποτελέσματα δεν διέφεραν από την τυχαία επιλογή. Επιπλέον, η μελέτη πραγματοποιήθηκε κυρίως σε Border Collies, φυλή γνωστή για τις γνωστικές της ικανότητες.
Επομένως, τα ευρήματα δεν υποδηλώνουν ότι όλοι οι σκύλοι μπορούν να μαθαίνουν λέξεις με τον ίδιο τρόπο, αλλά ότι ορισμένα άτομα διαθέτουν αυξημένη ικανότητα γλωσσικής επεξεργασίας.
