Η μετάβαση στη μητρότητα αποτελεί μία από τις πιο βαθιές και πολυεπίπεδες αλλαγές στην ανθρώπινη ζωή. Δεν αφορά μόνο τη βιολογική εμπειρία της κύησης και του τοκετού, αλλά μια συνολική αναδιάταξη ρόλων, προτεραιοτήτων και αυτοαντίληψης. Για πολλές γυναίκες που έγιναν μητέρες την περίοδο της πανδημίας COVID-19, αυτή η μετάβαση συνέβη σε συνθήκες κοινωνικής απομόνωσης, αυξημένης αβεβαιότητας και διαρκούς ψυχικής επιβάρυνσης. Σε αυτό το πλαίσιο, έχει αναδυθεί ο όρος «mom mode» για να περιγράψει μια κατάσταση συνεχούς ψυχολογικής εγρήγορσης και απόλυτης εστίασης στις ανάγκες των παιδιών και της οικογένειας, συχνά εις βάρος των προσωπικών αναγκών της μητέρας.
Τι είναι το «mom mode»
Το «mom mode» δεν είναι απλώς έντονη φροντίδα. Πρόκειται για έναν αυτόματο μηχανισμό προσαρμογής, όπου η μητέρα λειτουργεί σε καθεστώς διαρκούς ανταπόκρισης: στις ανάγκες του παιδιού, του συντρόφου, της εργασίας, του σπιτιού.
Διαβάστε επίσης: Γονείς: Μήπως ανήκετε στον «τύπο C»;
Σε ψυχολογικό επίπεδο, το «mom mode» συνδέεται με:
-
υπερ-ταύτιση με τον ρόλο της μητέρας,
-
μείωση της αίσθησης προσωπικής ταυτότητας,
-
αυξημένα επίπεδα άγχους και συναισθηματικής κόπωσης,
-
δυσκολία θέσπισης ορίων.
Δεν πρόκειται για έλλειψη ικανότητας ή ανθεκτικότητας. Αντιθέτως, συχνά αφορά γυναίκες υψηλής λειτουργικότητας, οι οποίες ανταποκρίνονται με συνέπεια σε πολλαπλές απαιτήσεις.
Ο ρόλος της κοινωνίας και της πανδημίας
Η πανδημία λειτούργησε αρνητικά για κάποιες μητέρες. Η απουσία υποστηρικτικών δικτύων, η τηλεργασία χωρίς σαφή όρια, η έλλειψη παιδικής φροντίδας και η κοινωνική απομόνωση ενίσχυσαν την ιδέα ότι η μητέρα πρέπει να «τα καταφέρνει μόνη της».
Παράλληλα, κοινωνικά πρότυπα εξακολουθούν να προβάλλουν τη μητρότητα ως μορφή αυτοθυσίας. Η αντίληψη ότι «η καλή μητέρα βάζει πάντα τον εαυτό της τελευταίο» ενισχύει το αίσθημα ενοχής.
Επανασύνδεση με τις προσωπικές αξίες
Η αποδέσμευση από το «mom mode» δεν σημαίνει «επιστροφή» στη ζωή πριν τη μητρότητα. Η μητρότητα είναι από τη φύση της μεταμορφωτική. Η πρόκληση δεν είναι να ανακτηθεί ο παλιός εαυτός, αλλά να ενσωματωθούν στοιχεία του σε μια νέα, εξελιγμένη ταυτότητα.
Αυτό απαιτεί:
- αποδοχή της αλλαγής χωρίς σύγκριση με το παρελθόν,
- ρεαλιστικές προσδοκίες για τον χρόνο, την ενέργεια και τις αντοχές,
- αναγνώριση ότι οι ανάγκες της μητέρας δεν ανταγωνίζονται τις ανάγκες του παιδιού.
Οι αξίες λειτουργούν ως εσωτερική πυξίδα. Αντί να εστιάζει κανείς σε όσα «χάθηκαν», είναι πιο λειτουργικό να αναρωτηθεί πώς μπορούν οι αξίες —υγεία, δημιουργικότητα, σύνδεση, μάθηση— να εκφραστούν με νέους τρόπους στην καθημερινότητα.
Θέσπιση ορίων
Η συνεχής διαθεσιμότητα οδηγεί σε εξουθένωση. Η ικανότητα να λέει κανείς «όχι» σε δραστηριότητες, προσδοκίες ή ψηφιακά ερεθίσματα που επιβαρύνουν ψυχικά είναι βασικός παράγοντας ψυχικής ανθεκτικότητας.
Κοινωνική σύνδεση με νόημα
Η απομόνωση ενισχύει το «mom mode». Η επαφή με ανθρώπους που επιτρέπουν αυθεντική επικοινωνία —ακόμη και σε απλές, καθημερινές στιγμές— λειτουργεί προστατευτικά για την ψυχική υγεία.