Το ποιο παιδί έχει γεννηθεί πρώτο και το ποιο δεύτερο ή τρίτο και ούτω καθεξής, σε μία οικογένεια με αδέλφια μπορεί να είναι σημαντικό. Και δεν πρόκειται μόνο για το ποιο παιδί έχει περισσότερα δικαιώματα ή μεγαλύτερη πίεση από τους γονείς.
Διαβάστε επίσης: Βιβλία: «Παράθυρα» στον κόσμο, «καθρέφτες» του διαφορετικού
Έρευνα που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Journal of Economic Behavior & Organization δείχνει ότι τα πρωτότοκα παιδιά, κατά μέσο όρο, τείνουν να έχουν καλύτερα αποτελέσματα σε διάφορους τομείς. Αυτό περιλαμβάνει καλύτερη επίδοση στο σχολείο και μεγαλύτερη πιθανότητα ως ενήλικες να γίνουν κορυφαίοι σε ανώτερες θέσεις, σε σύγκριση με τα παιδιά που γεννιούνται αργότερα.
Στην εν λόγω έρευνα εξετάστηκε πώς η σειρά γέννησης μπορεί να επηρεάσει τον τρόπο που τα παιδιά περνούν τον χρόνο τους, τόσο μόνα τους όσο και με τους γονείς τους. Η μελέτη αποκάλυψε διαφορές στον χρόνο που περνούν μπροστά σε οθόνες και στον χρόνο που αφιερώνουν σε δραστηριότητες που ενισχύουν την πνευματική τους ανάπτυξη.
Αδέλφια και διαφορές στον χρόνο απασχόλησης
Οι ερευνητές χρησιμοποιήσαν δεδομένα από περίπου 5.500 Αυστραλούς μαθητές ηλικίας 2 έως 15 ετών. Οι συμμετέχοντες κρατούσαν λεπτομερή ημερολόγια 24 ωρών, καταγράφοντας όλες τις δραστηριότητές τους από το ξύπνημα μέχρι τον ύπνο, και αν αυτές γίνονταν με γονείς ή χωρίς. Οι δραστηριότητες ομαδοποιήθηκαν σε «ύπνος», «σχολείο», «δραστηριότητες ενίσχυσης πνευματικής ανάπτυξης», «χρόνος μπροστά σε οθόνες» και «σωματικές δραστηριότητες».
Οι δραστηριότητες ενίσχυσης πνευματικής ανάπτυξης περιλαμβάνουν εξωσχολικές δραστηριότητες που βοηθούν την πνευματική ανάπτυξη, όπως ανάγνωση, διάβασμα για το σπίτι, επιτραπέζια παιχνίδια ή εκμάθηση μουσικού οργάνου.
Στη συνέχεια, οι επιστήμονες συνέκριναν τα ημερολόγια των πρωτότοκων παιδιών με αυτά των δευτερότοκων και τριτότοκων παιδιών από άλλες οικογένειες με παρόμοιο μέγεθος οικογένειας, ίδια περιοχή κατοικίας και παρόμοιο κοινωνικοοικονομικό υπόβαθρο. Όλες οι οικογένειες είχαν δύο ή τρία παιδιά.
Τι έδειξε η έρευνα για τα μικρότερα αδέλφια
Σύμφωνα με τα ευρήματα, τα μικρότερα παιδιά περνούν περισσότερο χρόνο μπροστά σε οθόνες. Σε σύγκριση με τα πρωτότοκα, τα δευτερότοκα και τριτότοκα παιδιά περνούν επιπλέον 9 και 14 λεπτά την ημέρα μπροστά σε οθόνες, αντίστοιχα. Αν και αυτή η διαφορά φαίνεται μικρή, πρόκειται για αύξηση περίπου 10% σε σχέση με τον μέσο χρόνο οθόνης των πρωτότοκων, που ισοδυναμεί με 1 έως 1,5 ώρα την εβδομάδα.
Επίσης, παρατηρήθηκε, λιγότερος χρόνος σε δραστηριότητες ενίσχυσης πνευματικής ανάπτυξης. Τα παιδιά που γεννιούνται αργότερα αφιερώνουν 11 έως 18 λεπτά λιγότερα ανά ημέρα σε δραστηριότητες όπως διάβασμα, παιχνίδια ή εκμάθηση μουσικού οργάνου, δηλαδή εντοπίζεται μία μείωση 11-20%, σε σχέση με τα πρωτότοκα.
Δεν βρέθηκαν διαφορές σε άλλες δραστηριότητες, όπως σχολείο, σωματική δραστηριότητα ή ύπνος. Τα αποτελέσματα ήταν πιο έντονα στις ηλικίες 10-14 ετών, υποδεικνύοντας ότι η πρώιμη εφηβεία είναι περίοδος που χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή.
Γιατί συμβαίνει αυτό;
Μια κοινή εξήγηση είναι ο χρόνος των γονέων. Καθώς μεγαλώνει η οικογένεια, οι γονείς έχουν λιγότερο χρόνο και ενέργεια για να ενισχύσουν την ανάπτυξη των μικρότερων παιδιών. Ωστόσο, η μελέτη έδειξε ότι τα μικρότερα αδέλφια αφιερώνουν λιγότερο χρόνο σε δραστηριότητες ενίσχυσης πνευματικής ανάπτυξης και μόνα τους, όχι μόνο με τους γονείς. Το ίδιο ισχύει για τον χρόνο μπροστά σε οθόνες, η αύξηση οφείλεται κυρίως σε δραστηριότητες που κάνουν μόνα τους τα παιδιά.
Οι γονείς παίζουν έτσι κι αλλιώς σημαντικό ρόλο βέβαια, καθώς τα μικρότερα παιδιά τείνουν να έχουν λιγότερους κανόνες σχετικά με τη χρήση οθονών και λιγότερη αίσθηση ότι οι γονείς περιμένουν να τους ελέγξουν.
Οι διαφορές μπορεί να φαίνονται μικρές σε καθημερινή βάση, αλλά αθροίζονται με τον χρόνο. Περισσότερη ώρα μπροστά σε οθόνες και λιγότερη σε δραστηριότητες μάθησης μπορεί να οδηγήσει σε διαφορές στην ακαδημαϊκή απόδοση. Ο αυξημένος χρόνος που περνούν μόνα τα παιδιά μπροστά σε οθόνες μπορεί επίσης να τα εκθέσει σε ακατάλληλο περιεχόμενο.
Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς
- Να αναγνωρίζουμε ότι τα μικρότερα παιδιά περνούν περισσότερο χρόνο μπροστά σε οθόνες και λιγότερο χρόνο σε δραστηριότητες ενίσχυσης πνευματικής ανάπτυξης.
- Να περνάμε ποιοτικό χρόνο με τα μικρότερα παιδιά, να ενθαρρύνουμε τις δραστηριότητες ανάπτυξης και να εφαρμόζουμε σταθερούς κανόνες για τη χρήση οθονών.