Η μοναξιά έχει πλέον χαρακτηριστεί ως μία από τις μεγαλύτερες απειλές για τη δημόσια υγεία, με τους ειδικούς να συγκρίνουν τις επιπτώσεις της κοινωνικής απομόνωσης με το κάπνισμα 15 τσιγάρων την ημέρα, επισημαίνοντας τη σύνδεσή της με αυξημένο κίνδυνο κατάθλιψης, αγχώδους διαταραχής, καρδιαγγειακών νοσημάτων και πρόωρου θανάτου. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, μεγάλη μακροχρόνια μελέτη που δημοσιεύτηκε στο JAMA Pediatrics φωτίζει μια λιγότερο προφανή, αλλά ιδιαίτερα κρίσιμη διάσταση του προβλήματος: η ποιότητα της σχέσης που έχει ένας έφηβος με την οικογένεια φαίνεται να προβλέπει σε μεγάλο βαθμό το πόσο συνδεδεμένος ή μόνος θα νιώθει ως ενήλικας.
Οι ερευνητές παρακολούθησαν περισσότερους από 7.000 Αμερικανούς από την ηλικία των 16 ετών έως τα τέλη της τρίτης δεκαετίας της ζωής τους. Οι συμμετέχοντες απάντησαν σε επαναλαμβανόμενα ερωτηματολόγια σε διάστημα σχεδόν 25 ετών, επιτρέποντας στους επιστήμονες να εντοπίσουν σταθερά μοτίβα στις κοινωνικές τους σχέσεις.
Διαβάστε επίσης: Έφηβοι: Το πόσο ασκούνται επηρεάζει τους γονείς τους;
Το βασικό εύρημα είναι εντυπωσιακό: οι έφηβοι που ανέφεραν ισχυρούς οικογενειακούς δεσμούς είχαν 39,5% πιθανότητα να παρουσιάζουν υψηλά επίπεδα κοινωνικής σύνδεσης ως ενήλικες. Αντίθετα, όσοι δήλωναν αδύναμη σύνδεση με την οικογένεια είχαν μόλις 16,1% πιθανότητα.
Η διαφορά αυτή παρέμεινε ακόμη και όταν οι ερευνητές έλαβαν υπόψη παράγοντες όπως το οικογενειακό εισόδημα, το μορφωτικό επίπεδο των γονιών και εμπειρίες παιδικού τραύματος.
Τι σημαίνει «σύνδεση με την οικογένεια»
Οι ερευνητές δεν εστίασαν σε κανόνες, πρόγραμμα ή δραστηριότητες. Αντίθετα, ρώτησαν τους 16χρονους κατά πόσο:
νιώθουν ότι οι γονείς τους νοιάζονται για αυτούς,
αισθάνονται κατανοητοί,
περνούν ευχάριστο χρόνο μαζί ως οικογένεια,
νιώθουν ότι τους δίνεται προσοχή,
αισθάνονται αγαπητοί και επιθυμητοί.
Οι ερωτήσεις αυτές αποτυπώνουν κάτι βαθύτερο από τη λειτουργικότητα της οικογένειας: το συναισθηματικό της κλίμα. Όπως εξηγεί ο επικεφαλής ερευνητής Robert Whitaker, πρόκειται ουσιαστικά για το αν ο έφηβος νιώθει «ασφαλής και ορατός».
Πώς ορίζεται η κοινωνική σύνδεση στην ενήλικη ζωή
Στην ενήλικη φάση, οι συμμετέχοντες αξιολογήθηκαν ως προς έξι δείκτες:
αν περνούν τακτικά χρόνο με φίλους, οικογένεια ή γείτονες,
αν έχουν περισσότερους από δύο στενούς φίλους,
αν νιώθουν ότι έχουν υποστήριξη,
αν αποφεύγουν την αίσθηση απομόνωσης,
αν νιώθουν κοντά τουλάχιστον σε έναν γονέα,
αν είναι ικανοποιημένοι από τη συντροφική τους σχέση.
Όσοι συγκέντρωναν τέσσερις ή περισσότερους θετικούς δείκτες θεωρήθηκαν άτομα με υψηλή κοινωνική σύνδεση. Μόνο περίπου ένας στους τέσσερις έφτανε αυτό το επίπεδο.
Ένα μοτίβο που επιμένει στον χρόνο
Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν σε τέσσερις ομάδες ανάλογα με το πόσο συνδεδεμένοι ένιωθαν με την οικογένειά τους ως έφηβοι. Σε κάθε επόμενο «σκαλοπάτι» σύνδεσης, οι πιθανότητες για θετικές κοινωνικές σχέσεις στην ενήλικη ζωή αυξάνονταν.
Άτομα από οικογένειες με ισχυρούς δεσμούς ήταν πιο πιθανό να διατηρούν φιλίες, να νιώθουν υποστήριξη, να έχουν καλύτερη σχέση με τους γονείς τους και πιο ικανοποιητικές ερωτικές σχέσεις.
Η σταθερότητα αυτού του ευρήματος, έπειτα από δύο δεκαετίες ζωής και πολλαπλές αλλαγές, ενισχύει την ιδέα ότι οι πρώιμες εμπειρίες σχέσεων λειτουργούν ως «πρότυπο» για τις επόμενες.
