Τα tantrums, το άγχος και οι έντονες μεταπτώσεις διάθεσης στα παιδιά συχνά αντιμετωπίζονται ως «φυσιολογικά στάδια ανάπτυξης». Ωστόσο, ολοένα και περισσότερες επιστημονικές έρευνες δείχνουν ότι η ψυχική υγεία των παιδιών δεν εξαρτάται μόνο από το περιβάλλον ή την ιδιοσυγκρασία τους, αλλά και από κάτι που μπορεί να μην είχαμε υποψιαστεί: το μικροβίωμα του εντέρου.

Σύμφωνα με δεδομένα, περίπου 1 στα 5 παιδιά και 1 στους 3 εφήβους εμφανίζει συμπτώματα άγχους. Το γεγονός αυτό έχει στρέψει το ενδιαφέρον των επιστημόνων στον λεγόμενο άξονα εντέρου–εγκεφάλου, έναν μηχανισμό που φαίνεται να παίζει καθοριστικό ρόλο στη συναισθηματική ρύθμιση.

Διαβάστε επίσης: Μπορούν τα παιδιά να ακολουθούν φυτική διατροφή; Τι έδειξε νέα μεγάλη μελέτη

Τι είναι ο άξονας εντέρου–εγκεφάλου;

Το γαστρεντερικό σύστημα δεν είναι απλώς «ο χώρος της πέψης». Στην πραγματικότητα, επικοινωνεί συνεχώς με τον εγκέφαλο μέσω νεύρων, ορμονών και χημικών σημάτων. Αυτή η αμφίδρομη επικοινωνία ονομάζεται άξονας εντέρου–εγκεφάλου.

Κομβικό ρόλο σε αυτή τη σχέση παίζει το μικροβίωμα: τα τρισεκατομμύρια βακτήρια που ζουν στο έντερο. Το μικροβίωμα αρχίζει να διαμορφώνεται ήδη από την εγκυμοσύνη και επηρεάζεται από το περιβάλλον, τη διατροφή και τις πρώτες εμπειρίες ζωής. Τα πρώτα χρόνια της παιδικής ηλικίας αποτελούν μια κρίσιμη περίοδο, καθώς τότε «χτίζεται» η βάση που μπορεί να επηρεάσει την υγεία μέχρι την ενήλικη ζωή.

Τα βακτήρια του εντέρου δεν βοηθούν μόνο στην πέψη. Παράγουν και ουσίες που επηρεάζουν τον εγκέφαλο, όπως η σεροτονίνη, ένας νευροδιαβιβαστής που σχετίζεται με τη διάθεση, την ηρεμία και τη συγκέντρωση. Εκτιμάται μάλιστα ότι ένα μεγάλο ποσοστό της σεροτονίνης του σώματος παράγεται στο έντερο.

Τι δείχνουν οι έρευνες για τα παιδιά;

Μελέτες που εξέτασαν τη διατροφή μικρών παιδιών έδειξαν ότι τα παιδιά με πιο ποικιλόμορφο και «υγιές» μικροβίωμα παρουσίαζαν καλύτερη συναισθηματική ρύθμιση και λιγότερες έντονες αντιδράσεις.

Αν και δεν μπορούμε –ούτε πρέπει– να εξαλείψουμε κάθε στρεσογόνο παράγοντα από τη ζωή των παιδιών, μπορούμε να μειώσουμε την επίδρασή του υποστηρίζοντας την υγεία του εντέρου μέσα από διατροφή και κίνηση.

Πότε αξίζει να δώσουμε προσοχή στο έντερο;

Η υποστήριξη του μικροβιώματος μπορεί να είναι ιδιαίτερα χρήσιμη όταν ένα παιδί:

  • δυσκολεύεται να ρυθμίσει τα συναισθήματά του

  • έχει συχνά ξεσπάσματα θυμού

  • εκφράζει άγχος ή έντονη ανησυχία

  • δυσκολεύεται να συγκεντρωθεί

  • παρουσιάζει γαστρεντερικά ενοχλήματα (φουσκώματα, δυσκοιλιότητα, εναλλαγές διάρροιας)

Σε αυτές τις περιπτώσεις, η αύξηση της φυσικής δραστηριότητας και η προσαρμογή της διατροφής μπορούν να λειτουργήσουν υποστηρικτικά, πάντα χωρίς να αντικαθιστούν την ιατρική ή ψυχολογική αξιολόγηση όταν χρειάζεται.

Ο ρόλος της διατροφής στο υγιές μικροβίωμα

Η διατροφή επηρεάζει άμεσα τη σύσταση των βακτηρίων του εντέρου. Δύο βασικές κατηγορίες τροφίμων είναι καθοριστικές:

Προβιοτικά: τρόφιμα που περιέχουν «καλά» βακτήρια
Πρεβιοτικά: φυτικές ίνες που αποτελούν τροφή για αυτά τα βακτήρια

Πρακτικές και εύκολες επιλογές για παιδιά:

  • Γιαούρτι στραγγιστό με φρούτα και δημητριακά ολικής άλεσης

  • Πλιγούρι βρώμης με ένα ποτήρι κεφίρ

  • Σούπες με όσπρια

  • Ρεβίθια ψημένα στον φούρνο ως σνακ

  • Μπανάνα λιγότερο ώριμη ή μήλο κομμένο σε φέτες