«Εμπιστεύσου το ένστικτό σου»: Από τη στιγμή που ανακοινώνεις ότι είσαι έγκυος, αυτή η φράση ακούγεται παντού. Μαζί της έρχεται και η ιδέα ότι, μόλις γίνεις μητέρα, θα αποκτήσεις μια σχεδόν μαγική ικανότητα: τη μητρική διαίσθηση. Όλοι σε διαβεβαιώνουν πως θα ξέρεις πότε κάτι δεν πάει καλά. Όμως για αρκετές μητέρες, αυτή η συμβουλή δεν είναι καθησυχαστική. Τι γίνεται όταν το «ένστικτο» λέει ότι όλα είναι επικίνδυνα; Όταν δεν μπορείς να κοιμηθείς γιατί φοβάσαι ότι το μωρό θα σταματήσει να αναπνέει; Όταν μια απλή σκάλα μοιάζει με απειλή;
Για περίπου 1 στις 5 νέες μητέρες, αυτά τα βιώματα συνδέονται με την επιλόχεια αγχώδη διαταραχή (Postpartum Anxiety – PPA). Σε αυτή την περίπτωση, το να «ακούς το ένστικτό σου» μοιάζει σαν να προσπαθείς να εμπιστευτείς έναν συναγερμό που χτυπά συνεχώς, χωρίς να ξέρεις αν υπάρχει πραγματικός κίνδυνος.
Διαβάστε επίσης: Όταν γινόμαστε γονείς αλλάζει η αντίληψή μας για το «αηδιαστικό»
Ο εγκέφαλος σε «new mom mode»
Το άγχος στη μητρότητα δεν είναι αδυναμία. Είναι βιολογία.
Κατά την περιγεννητική περίοδο –δηλαδή από την εγκυμοσύνη έως και έναν χρόνο μετά τον τοκετό– ο εγκέφαλος της γυναίκας αλλάζει. Η αμυγδαλή, το κέντρο ανίχνευσης κινδύνου, γίνεται πιο ενεργή και πιο ευαίσθητη.
Σκεφτείτε το σαν έναν ανιχνευτή καπνού. Υπό φυσιολογικές συνθήκες, χτυπά μόνο όταν υπάρχει φωτιά. Μετά τη γέννηση ενός μωρού, όμως, η ευαισθησία ανεβαίνει τόσο πολύ, που μπορεί να χτυπήσει ακόμα και επειδή… κάηκε το τοστ.
Ο εγκέφαλος κάνει αυτό που έχει εξελιχθεί να κάνει: προστατεύει το μωρό. Όταν όμως ο «συναγερμός» κολλήσει, τότε η αίσθηση του κινδύνου γίνεται μόνιμη και η καθημερινότητα γεμίζει φόβο.
Είναι ένστικτο ή άγχος;
Υπάρχουν τρεις βασικές διαφορές που βοηθούν να καταλάβουμε αν μια σκέψη προέρχεται από τη διαίσθηση ή από το άγχος.
1. Η ένταση
Το ένστικτο είναι συνήθως ήσυχο και καθαρό.
Το άγχος είναι δυνατό, επίμονο και συνοδεύεται από πανικό.
Το ένστικτο λέει:
«Μου φαίνεται λίγο χλωμή. Ας της μετρήσω τη θερμοκρασία.»
Το άγχος λέει:
«Κι αν έχει πυρετό; Κι αν είναι κάτι σοβαρό; Κι αν άργησα να το καταλάβω;»
Όταν οι σκέψεις τρέχουν ανεξέλεγκτα, συνήθως δεν είναι διαίσθηση.
2. Ο χρόνος
Το ένστικτο αφορά το τώρα.
Το άγχος ζει στο «κι αν…».
Ένστικτο:
«Κάτι δεν μου αρέσει στο λουράκι του καθίσματος. Ας το σφίξω.»
Άγχος:
«Κι αν γίνει ατύχημα; Κι αν δεν το έχω ασφαλίσει σωστά;»
Αν ο νους γράφει σενάρια για κάτι που δεν έχει συμβεί, το άγχος έχει τον πρώτο λόγο.
3. Το αποτέλεσμα
Το ένστικτο ησυχάζει αφού δράσεις.
Το άγχος επιμένει, ακόμα κι όταν όλα είναι ασφαλή.
Ελέγχεις αν η πόρτα είναι κλειδωμένη.
– Το ένστικτο ηρεμεί.
– Το άγχος σε κάνει να επιστρέφεις ξανά και ξανά.
Αν βλέπεις ότι το μωρό σου είναι ασφαλές αλλά ο φόβος δεν φεύγει, τότε ο συναγερμός απλώς δυσλειτουργεί.
Την επόμενη φορά που μια τρομακτική σκέψη εμφανιστεί, αναρωτήσου:
-
αφορά το παρόν ή το μέλλον;
-
είναι ήσυχη ή πανικόβλητη;
-
με βοηθά ή απλώς με φοβίζει;
Η επιλόχεια αγχώδης διαταραχή αντιμετωπίζεται αποτελεσματικά, ιδιαίτερα με ψυχοθεραπεία. Η βοήθεια δεν σε απομακρύνει από το ένστικτό σου· αντίθετα, σε βοηθά να το ξανακούσεις καθαρά.
Γιατί όταν ο συναγερμός χαμηλώσει, η πραγματική διαίσθηση βρίσκει ξανά τη φωνή της.