Το να λέει το παιδί ψέματα είναι μια συμπεριφορά που συνήθως ανησυχεί τους γονείς, όμως στην πραγματικότητα μπορεί να είναι ένα αναμενόμενο στάδιο στην ανάπτυξή του. Αντί να τη θεωρούμε απλά μια παραβατική συμπεριφορά, μπορούμε να τη δούμε ως μια ένδειξη που αποκαλύπτει την ανάπτυξη των γνωστικών και κοινωνικών δεξιοτήτων του παιδιού.
Το ψέμα ως στάδιο ανάπτυξης
Αν και τα ψέματα συχνά συνδέονται με την εξαπάτηση, στα παιδιά συνήθως δείχνουν την καλλιέργεια της ικανότητάς τους να κατανοούν την οπτική των άλλων και να ελέγχουν, σταδιακά, τις παρορμήσεις τους. Στην αρχή της παιδικής ηλικίας, τα ψέματα είναι συνήθως απλά και εύκολα στο να εντοπιστούν, αλλά καθώς τα παιδιά μεγαλώνουν, τα ψέματα γίνονται πιο… εξελιγμένα. Αυτό από μόνο του δείχνει ότι το ψέμα δεν είναι απαραίτητα μια κακή συνήθεια, αλλά μια φυσική διαδικασία που συνδέεται με τη γνωστική τους ανάπτυξη.
Διαβάστε επίσης: «Δεν ξεκολλά από την οθόνη»: Τι μπορούν και πρέπει να κάνουν οι γονείς;
Τα παιδιά χρησιμοποιούν το ψέμα για να προστατευτούν από τις συνέπειες, να ευχαριστήσουν τους γονείς τους, να διαχειριστούν τη ντροπή ή να ανταπεξέλθουν στις προσδοκίες των άλλων. Για παράδειγμα, όταν ένα παιδί λέει ότι έχει τελειώσει τα μαθήματά του, δεν προσπαθεί απαραίτητα να παραπλανήσει, αλλά να κερδίσει την ελευθερία του ώστε να παίξει ή να αποφύγει την απογοήτευση των γονιών του. Ομοίως, οι έφηβοι συχνά λένε ψέματα για να καθυστερήσουν συζητήσεις για ζητήματα που δεν είναι έτοιμοι να αντιμετωπίσουν, όπως μια κακή βαθμολογία.
Τα ψέματα ως μέσο διαχείρισης των συναισθημάτων
Το ψέμα, ειδικά κατά την εφηβεία, σπάνια αφορά την εξαπάτηση. Αντίθετα, τα παιδιά και οι έφηβοι λένε ψέματα για να διαχειριστούν τις συναισθηματικές πιέσεις, την ελευθερία και τις κοινωνικές προσδοκίες. Ειδικά όταν η ανεξαρτησία τους αναπτύσσεται πιο γρήγορα από την ικανότητά τους να διαχειριστούν τις συνέπειες ή τις κοινωνικές αντιδράσεις, το ψέμα γίνεται ένα εργαλείο για να “καθυστερήσουν” την αντίδραση των γονιών ή να αποφύγουν συγκρούσεις.
Για τους γονείς, η κατανόηση του ψέματος ως μέρος της φυσιολογικής αναπτυξιακής διαδικασίας βοηθά στη διαχείρισή του με έναν πιο θετικό τρόπο. Αντί να επικεντρώνεστε μόνο στο ότι το παιδί είπε ψέματα, καλό είναι να αναρωτηθείτε τι έκανε το παιδί να νιώσει ότι το να πει την αλήθεια του ήταν δύσκολο ή του φάνηκε επικίνδυνο. Με αυτόν τον τρόπο, οι γονείς μπορούν να καθοδηγήσουν το παιδί τους με προσοχή και να το βοηθήσουν να μάθει πώς να αντιμετωπίζει τις προκλήσεις χωρίς να καταφεύγει σε ψέματα.
Με αυτή την προσέγγιση, το ψέμα γίνεται όχι μια αιτία τιμωρίας, αλλά μια ευκαιρία για συζήτηση και καθοδήγηση.