Σχεδόν κάθε γονιός ακούει το παιδί να λέει μια φορά την ημέρα «Δεν ξέρω τι να κάνω» ή «Βαριέμαι». Και σχεδόν αυτόματα γεννιέται μέσα μας ένας μικρός εκνευρισμός. Γιατί μπροστά μας βλέπουμε παιχνίδια, βιβλία, υλικά, επιλογές.
Αυτό που συχνά ξεχνάμε είναι κάτι βασικό: Η πλήξη δεν είναι έλλειψη ερεθισμάτων. Είναι εσωτερική κατάσταση. Η σύγχρονη αναπτυξιακή ψυχολογία δείχνει ότι η πλήξη αποτελεί ένα φυσιολογικό, ακόμα και απαραίτητο, κομμάτι της παιδικής ανάπτυξης. Δεν είναι πρόβλημα προς εξαφάνιση, αλλά μήνυμα προς αποκωδικοποίηση.
Διαβάστε επίσης: 6 απλοί τρόποι να ενθαρρύνετε το ανεξάρτητο παιχνίδι
Τι είναι η πλήξη σε αναπτυξιακό επίπεδο
Στον παιδικό εγκέφαλο, η πλήξη εμφανίζεται όταν:
-
δεν υπάρχει άμεσο εξωτερικό ερέθισμα
-
το παιδί δεν έχει σαφή κατεύθυνση
-
το νευρικό σύστημα αναζητά νέα νοητική ή αισθητηριακή διέγερση
Με απλά λόγια, ο εγκέφαλος λέει:
«Χρειάζομαι κάτι να δημιουργήσω».
Σε αυτή τη φάση ενεργοποιούνται περιοχές που σχετίζονται με:
-
φαντασία
-
εσωτερικό διάλογο
-
σχεδιασμό
-
αυτορρύθμιση
Γι’ αυτό και η πλήξη συνδέεται άμεσα με την ανάπτυξη δημιουργικότητας και αυτονομίας.
Γιατί το να λύνουμε εμείς την πλήξη δεν βοηθά
Όταν προσφέρουμε αμέσως ιδέες, δραστηριότητες ή οθόνες:
-
το παιδί μαθαίνει ότι η λύση έρχεται απ’ έξω
-
μειώνεται η ικανότητα αυτοκαθοδήγησης
-
εξασθενεί η ανοχή στο «δεν ξέρω ακόμη»
Με τον καιρό, ο εγκέφαλος συνηθίζει στην εξωτερική κατεύθυνση και δυσκολεύεται να παράγει ιδέες μόνος του.
Η αυτονομία, όμως, δεν καλλιεργείται όταν όλα είναι εύκολα. Καλλιεργείται όταν υπάρχει χώρος για εσωτερική αναζήτηση.
Πότε το «βαριέμαι» δεν σημαίνει πραγματικά πλήξη
Πολλές φορές η φράση λειτουργεί ως γενικό σήμα δυσφορίας. Μπορεί να κρύβει:
-
πείνα
-
κόπωση
-
ανάγκη για κίνηση
-
ανάγκη για συναισθηματική σύνδεση
Ο παιδικός εγκέφαλος δεν έχει πάντα το λεξιλόγιο να εκφράσει τι ακριβώς συμβαίνει. Έτσι, χρησιμοποιεί μια απλή λέξη-ομπρέλα.
Όταν ένα παιδί λέει «βαριέμαι», δεν ζητά απαραίτητα λύση
Συχνά ζητά:
- ασφάλεια.
- χώρο.
- λίγη εμπιστοσύνη.
Η πλήξη στα παιδιά είναι εποικοδομητική καθώς ενισχύει τη δημιουργικότητα, την αυτονόμηση και την ανάπτυξη. Αντί να αναλάβετε αμέσως τον ρόλο του «διασκεδαστή», ενθαρρύνετέ τα να ανακαλύψουν νέα ενδιαφέροντα, να παίξουν ελεύθερα ή να αναλάβουν μικρές ευθύνες, μετατρέποντας τη βαρεμάρα σε ευκαιρία για φαντασία.
Όταν τα παιδιά βαριούνται, αναγκάζονται να σκεφτούν νέες ιδέες, να αναπτύξουν στρατηγικές επίλυσης προβλημάτων και να ανακαλύψουν νέα παιχνίδια, αντί να βασίζονται σε έτοιμα ερεθίσματα.
Βοηθήστε τα παιδιά να μάθουν πώς να:
-
ακούν τον εαυτό τους
-
παίρνουν αποφάσεις
-
παίρνουν τον έλεγχο
- δημιουργούν κίνητρο και σκοπό
Αυτές οι δεξιότητες συνδέονται με:
-
καλύτερη συναισθηματική ρύθμιση
-
μεγαλύτερη επιμονή
-
αυξημένη δημιουργικότητα
-
ισχυρότερη αίσθηση εαυτού
Αντί να «γεμίζετε» αμέσως τον χρόνο τους, αποδεχτείτε την πλήξη τους με κατανόηση, δίνοντάς τους χώρο να ανακαλύψουν τι πραγματικά θέλουν να κάνουν. Η πλήξη μπορεί να είναι μια ευκαιρία εξέλιξης.