Η αληθινή χαρά της γονεϊκότητας είναι να βλέπουμε τα παιδιά μας να ξεδιπλώνουν την αυθεντική τους προσωπικότητα. Όσο περνά ο καιρός, εξελίσσονται σε μοναδικούς ανθρώπους με δικά τους ταλέντα, οπτικές και προσωπικότητα. Και όμως καμιά φορά δεν αναγνωρίζουμε τη μοναδικότητά τους, τον ξεχωριστό τρόπο με τον οποίο αναπτύσσονται και βιαζόμαστε να τους βάλουμε «ταμπέλες» πρόωρα.
Διαβάστε επίσης: Μήπως είσαι ο fun parent; Η παγίδα που πρέπει να αποφύγεις
Ως άνθρωποι τείνουμε να βάζουμε «ταμπέλες», να κατατάσσουμε, να αποδίδουμε χαρακτηριστικά στους άλλους, συχνά χωρίς να έχουμε πολλά στοιχεία. Όταν το κάνουμε αυτό δε σε παιδιά που αναπτύσσονται δεν είναι μόνο άδικο, αλλά ακόμη και επιβλαβές για αυτά.
«Ταμπέλες» και όρια
Η συνήθεια που έχουν οι γονείς να τοποθετούν σε κατηγορίες τα παιδιά από τη στιγμή που εμφανίζουν οποιοδήποτε σταθερό χαρακτηριστικό προσωπικότητας μπορεί να δημιουργήσει αόρατα όρια γύρω τους, εμποδίζοντας έτσι την ομαλή ανάπτυξή τους.
Υπάρχουν ενήλικες που δεν ξέρουν ακόμη ποιος είναι ο αληθινός τους εαυτός, αλλάζουν διαρκώς προτιμήσεις και πολλές φορές ακόμη και συμπεριφορές. Οπότε πόσο ασφαλές είναι να χαρακτηρίσουμε ένα παιδί ως άτακτο ή ντροπαλό, κρίνοντας μόνο από τα πρώτα 5 ή 10 χρόνια της ζωής του;
Πώς επηρεάζουν οι «ταμπέλες»;
Οι «ταμπέλες» συνήθως επηρεάζουν τα παιδιά και όχι προς το καλύτερο. Αν θέλουμε να τα δούμε να εξελίσσονται και να ευδοκιμούν, θα πρέπει να τους δώσουμε χώρο και χρόνο να εξελιχθούν, να αλλάξουν, να ανακαλύψουν, να μάθουν από τα λάθη τους, να βελτιώσουν τη συμπεριφορά τους.
Κάθε ταυτότητα που αποδίδουμε στο παιδί διαμορφώνει τον τρόπο που εκείνο αντιλαμβάνεται τον εαυτό του, αλλά και το πώς το αντιμετωπίζουν οι άλλοι. Αν τα παιδιά χαρακτηριστούν κάπως, ίσως ασυνείδητα να αποφύγουν να ξεπεράσουν τα προκαθορισμένα όρια και έτσι να μην καταφέρουν ποτέ να είναι κάτι άλλο.
Και το πρόβλημα δεν υπάρχει μόνο με τις αρνητικές «ταμπέλες». Ακόμη και αν ένα παιδί χαρακτηρίζεται «χαρισματικό» ή «έξυπνο», αυτό μπορεί να έχει αρνητική επίδραση. Για παράδειγμα, τα παιδιά που χαρακτηρίζονται «έξυπνα» είναι πιθανό να αναπτύξουν έντονο φόβο αποτυχίας.
Αυτά τα παιδιά ενδεχομένως και ως ενήλικες να ανησυχούν περισσότερο για την κοινωνική τους θέση και να φοβούνται μη χάσουν τον θαυμασμό των γονιών τους και γενικότερα των ανθρώπων που έχουν γύρω τους ή μη τους απογοητεύσουν. Ένας τέτοιος φόβος μπορεί να τα οδηγήσει στο να αποφεύγουν ρίσκα και προκλήσεις, εμπειρίες που ίσως να είναι ουσιαστικές για την υγιή τους ανάπτυξη.
Πώς να μην βάζετε «ταμπέλες» στο παιδί
- Αξιολογήστε τις δικές σας προκαταλήψεις. Τσεκάρετε αν οι πεποιθήσεις που έχετε για το παιδί έχουν βάση ή είναι καθαρά δικό σας θέμα.
- Επικεντρωθείτε στη χρήση ρημάτων αντί ουσιαστικών. Τα ρήματα περιγράφουν μεταβαλλόμενες συμπεριφορές που αλλάζουν φυσιολογικά με τον χρόνο. Δεν ορίζουν ταυτότητα, αλλά αναγνωρίζουν ότι είμαστε άνθρωποι που δρούμε.
- Εφαρμόστε τη μέθοδο LOPI. Το Learning by Observing and Pitching In είναι μια προσέγγιση μάθησης, κατά την οποία τα παιδιά συμμετέχουν σε δραστηριότητες στο σπίτι, χωρίς αξιολόγηση.
- Ενσωματώστε την αυτοκατευθυνόμενη μάθηση. Η μάθηση αυτή δίνει στο παιδί τον έλεγχο του να περνά τον χρόνο του με τον τρόπο που επιθυμεί, μέσα από ανάπτυξη δεξιοτήτων που τον ενδιαφέρουν πραγματικά.
Τα παιδιά χρειάζονται την ελευθερία να πειραματιστούν, να αποτύχουν και να αναπτυχθούν, για να κατανοήσουν τον εαυτό τους. Να είστε πάντα δίπλα τους, να τα στηρίζετε και να τους παρέχετε πρακτική και ψυχολογική ασφάλεια, αλλά να μην τους στερήσετε αυτό το δικαίωμα!