Ένας γάμος συχνά περιγράφεται ως μια σχέση δύο ανθρώπων. Στην πραγματικότητα, όμως, από ψυχολογική και κοινωνιολογική σκοπιά, είναι πολύ πιο σύνθετος. Πολλοί ερευνητές της σχέσης και της οικογένειας υποστηρίζουν ότι κάθε γάμος στηρίζεται σε τρεις διακριτούς αλλά αλληλοεξαρτώμενους δεσμούς. Η κατανόηση αυτής της τριπλής δομής βοηθά να εξηγηθεί γιατί το διαζύγιο δεν είναι μια απλή στιγμή, αλλά μια διαδικασία πολλαπλών χωρισμών.
Ο δεσμός των συντρόφων: η «οργάνωση» της κοινής ζωής
Ο πρώτος δεσμός είναι αυτός της συνεργασίας. Οι σύζυγοι λειτουργούν ως σύντροφοι που οργανώνουν τη ζωή τους μαζί.
Διαβάστε επίσης: “Slow parenting”: Είναι η νοοτροπία-κλειδί για του υπερφορτωμένους γονείς
Σε αυτό το επίπεδο, ο γάμος θυμίζει περισσότερο μια μικρή κοινότητα ή ακόμη και μια επιχείρηση:
υπάρχουν ευθύνες, αποφάσεις, οικονομική διαχείριση, καθημερινές υποχρεώσεις και – πολύ συχνά – η ανατροφή παιδιών.
Η λειτουργικότητα αυτού του δεσμού βασίζεται σε τέσσερα βασικά στοιχεία:
-
επικοινωνία
-
συντονισμός
-
κατανομή ευθυνών
-
αίσθηση αμοιβαίας υποστήριξης
Οι οικογενειακοί ψυχολόγοι συχνά μιλούν για το λεγόμενο coparenting system, δηλαδή το σύστημα συν-γονεϊκότητας. Όταν αυτό λειτουργεί καλά, το ζευγάρι καταφέρνει να παίρνει αποφάσεις από κοινού και να δημιουργεί ένα σταθερό περιβάλλον για τα παιδιά.
Όταν όμως αρχίζουν να εμφανίζονται συγκρούσεις εξουσίας, η συνεργασία μετατρέπεται εύκολα σε πεδίο αντιπαράθεσης. Οι καθημερινές αποφάσεις – από τα οικονομικά μέχρι τη διαπαιδαγώγηση – γίνονται σημεία έντασης.
Παράδοξα, αυτός ο δεσμός είναι συχνά ο μόνος που δεν μπορεί να διαλυθεί πλήρως μετά το διαζύγιο, όταν υπάρχουν παιδιά. Οι πρώην σύζυγοι συνεχίζουν να συνδέονται για χρόνια μέσα από τις κοινές γονεϊκές ευθύνες.
Ο δεσμός της φιλίας: το συναισθηματικό «οικοσύστημα» της σχέσης
Ο δεύτερος δεσμός είναι αυτός της φιλίας.
Εδώ ο γάμος δεν αφορά την οργάνωση της ζωής, αλλά τη συναισθηματική εγγύτητα.
Η φιλία μέσα σε μια σχέση δημιουργεί:
-
οικειότητα
-
κοινό χιούμορ
-
κοινές αναμνήσεις
-
έναν «ιδιωτικό» τρόπο επικοινωνίας
Οι κοινωνικοί ψυχολόγοι συχνά περιγράφουν τα ζευγάρια ως μικρά πολιτισμικά συστήματα. Με τον καιρό δημιουργούν δικές τους λέξεις, αστεία, ρουτίνες και μικρές τελετουργίες που δεν καταλαβαίνει κανείς άλλος.
Αυτή η κοινή γλώσσα είναι ο λόγος που πολλά ζευγάρια νιώθουν ότι ο σύντροφός τους είναι «ο άνθρωπός τους».
Όταν όμως η σχέση αρχίζει να φθείρεται, η φιλία συχνά μετατρέπεται σε κάτι πιο ασαφές. Οι πρώην σύντροφοι μπορεί να συνεχίσουν να μοιράζονται ιστορίες, μνήμες ή ακόμη και συναισθηματική κατανόηση.
Αυτός είναι ο λόγος που ο δεσμός της φιλίας είναι συχνά ο πιο μπερδεμένος στο διαζύγιο.
Ειδικά όταν η απόφαση για χωρισμό δεν είναι αμοιβαία, ένας από τους δύο μπορεί να θέλει να διατηρήσει την οικειότητα, ενώ ο άλλος να χρειάζεται πλήρη απόσταση.
Ο δεσμός του έρωτα: η σωματική και συναισθηματική επιθυμία
Ο τρίτος δεσμός είναι εκείνος της ερωτικής σχέσης.
Περιλαμβάνει:
-
σωματική έλξη
-
ρομαντική επιθυμία
-
συναισθηματική ένταση
Οι ερευνητές των σχέσεων επισημαίνουν ότι αυτός ο δεσμός είναι συχνά ο πρώτος που εξασθενεί με την πάροδο του χρόνου. Η καθημερινότητα, το άγχος, η γονεϊκότητα και οι επαγγελματικές υποχρεώσεις μπορούν εύκολα να μετατοπίσουν την προσοχή από την ερωτική διάσταση.
Στην πραγματικότητα, σε πολλούς γάμους ο ερωτικός δεσμός έχει ήδη διαλυθεί πολύ πριν ληφθεί η απόφαση του διαζυγίου.
Μετά το διαζύγιο
Ο χωρισμός αφορά τη σχέση, όχι το παιδί. Οι γονείς, παρά το διαζύγιο, παραμένουν υπεύθυνοι για την ανατροφή, τη φροντίδα και τη συναισθηματική ασφάλεια των παιδιών τους. Είναι κρίσιμο οι γονείς να διαβεβαιώσουν τα παιδιά ότι ο χωρισμός δεν είναι δική τους ευθύνη και ότι η αγάπη προς αυτά παραμένει αμετάβλητη.
Η συνεπιμέλεια απαιτεί επικοινωνία για το καλό του παιδιού. Εάν το διαζύγιο είναι έντονο, η βοήθεια ειδικού μπορεί να βοηθήσει τα παιδιά να διαχειριστούν τις αλλαγές.