Ένα από τα πιο πρακτικά εργαλεία που χρησιμοποιούν οι ειδικοί στην παιδική ανάπτυξη είναι τα λεγόμενα PRIDE skills, πέντε τεχνικές θετικής γονεϊκότητας που έχουν μελετηθεί επιστημονικά και έχουν αποδειχθεί αποτελεσματικές στην καλή ανατροφή. Το όνομά τους προέρχεται από τα αρχικά των λέξεων: Praise (Έπαινος), Reflect (Αντανάκλαση λόγου), Imitate (Μίμηση), Describe (Περιγραφή), Enthusiasm (Ενθουσιασμός).
Οι τεχνικές αυτές έχουν έναν κοινό στόχο: να βοηθήσουν τους γονείς να ενισχύσουν τις θετικές συμπεριφορές των παιδιών, δίνοντάς τους προσοχή, επιβεβαίωση και καθοδήγηση.
Διαβάστε επίσης: Συναισθηματική νοημοσύνη: 6 τρόποι να τη διδάξετε στο παιδί
Παρατηρώντας και ενισχύοντας το θετικό
Συχνά οι γονείς δίνουν περισσότερη προσοχή στις συμπεριφορές που θέλουν να διορθώσουν παρά σε εκείνες που θέλουν να ενισχύσουν. Ωστόσο, η έρευνα δείχνει ότι όταν ένα παιδί λαμβάνει αναγνώριση για κάτι που κάνει σωστά, αυξάνονται σημαντικά οι πιθανότητες να επαναλάβει τη συγκεκριμένη συμπεριφορά.
Γι’ αυτό οι ειδικοί προτείνουν να εστιάζουμε σε κάτι θετικό, ακόμη κι αν αυτό διαρκεί μόνο λίγα δευτερόλεπτα. Ένα απλό σχόλιο όπως «μου άρεσε που περίμενες τη σειρά σου» ή «ευχαριστώ που βοήθησες» μπορεί να λειτουργήσει ως ισχυρό μήνυμα ενίσχυσης.
Οι συμπεριφορές που αξίζει να παρατηρούμε συχνότερα είναι εκείνες που σχετίζονται με:
-
την ευγένεια και την κοινωνική συμπεριφορά (π.χ. το «παρακαλώ» και το «ευχαριστώ»)
-
τη συνεργασία και το μοίρασμα
-
την ενσυναίσθηση και την καλοσύνη
-
την υπομονή και τον αυτοέλεγχο
-
την προσπάθεια στο σχολείο ή σε μια δραστηριότητα
Οι πέντε δεξιότητες PRIDE
Οι PRIDE skills λειτουργούν κυρίως μέσα από τη γονεϊκή αλληλεπίδραση και μπορούν να εφαρμοστούν ιδιαίτερα σε στιγμές παιχνιδιού ή κοινών δραστηριοτήτων.
Praise – Έπαινος
Ο συγκεκριμένος και ειλικρινής έπαινος βοηθά το παιδί να καταλάβει τι ακριβώς έκανε σωστά. Αντί για ένα γενικό «μπράβο», προτιμότερο είναι να πούμε «μπράβο που μοιράστηκες τα παιχνίδια σου με τον φίλο σου».
Reflect – Αντανάκλαση λόγου
Ο γονέας επαναλαμβάνει ή αναδιατυπώνει αυτό που λέει το παιδί, δείχνοντας ότι το ακούει και το κατανοεί.
Imitate – Μίμηση
Όταν ο γονέας μιμείται το παιχνίδι ή τη δραστηριότητα του παιδιού, του μεταδίδει το μήνυμα ότι αυτό που κάνει έχει αξία.
Describe – Περιγραφή
Η περιγραφή της συμπεριφοράς του παιδιού («βλέπω ότι προσπαθείς πολύ να τελειώσεις το παζλ») βοηθά στην ανάπτυξη της συγκέντρωσης και της αυτοπεποίθησης.
Enthusiasm – Ενθουσιασμός
Ο αυθεντικός ενθουσιασμός του γονέα μετατρέπει την αλληλεπίδραση σε μια θετική εμπειρία που ενισχύει τη σύνδεση.
Πώς βοηθούν στην καθημερινή συμπεριφορά
Οι τεχνικές αυτές δεν ενισχύουν μόνο τη σχέση γονέα–παιδιού. Μπορούν επίσης να συμβάλουν στη μείωση ανεπιθύμητων συμπεριφορών.
Η βασική ιδέα είναι να ενισχύουμε τη συμπεριφορά που θέλουμε να βλέπουμε αντί να εστιάζουμε μόνο σε εκείνη που θέλουμε να σταματήσει. Για παράδειγμα, αν ένα παιδί τρέχει συνεχώς μπροστά στο σούπερ μάρκετ, ο γονέας μπορεί να πει: «Μου αρέσει που περπατάς δίπλα μου».
Με αυτόν τον τρόπο το παιδί δεν μαθαίνει απλώς τι δεν πρέπει να κάνει, αλλά κατανοεί ποια συμπεριφορά είναι επιθυμητή.