Τα τελευταία χρόνια η τεχνητή νοημοσύνη έχει μπει δυναμικά στην καθημερινότητά μας. Εκτός όμως από εργαλεία για εργασία ή μάθηση, εμφανίστηκε και μια νέα κατηγορία εφαρμογών: οι λεγόμενοι AI companions, δηλαδή ψηφιακοί «σύντροφοι» που συνομιλούν με τους χρήστες σαν φίλοι.
Μια πρόσφατη έρευνα αναφέρει ότι το 72% των εφήβων έχει χρησιμοποιήσει τέτοιες εφαρμογές, ενώ περίπου 1 στους 3 δηλώνει ότι έχει αναπτύξει φιλική ή συναισθηματική σχέση μαζί τους. Για πολλούς γονείς αυτό μπορεί να ακούγεται παράξενο ή ακόμα και ανησυχητικό.
Διαβάστε επίσης: Εφηβεία: Οι «δημοφιλείς» μαθητές και η δύναμη των social media
Τι είναι οι AI «σύντροφοι»;
Οι AI companions είναι εφαρμογές ή bots που χρησιμοποιούν τεχνητή νοημοσύνη για να συνομιλούν με τον χρήστη με φυσικό τρόπο. Σε αντίθεση με τα απλά chatbots που απαντούν σε ερωτήσεις, οι ψηφιακοί σύντροφοι έχουν σχεδιαστεί για κάτι διαφορετικό:
- να θυμούνται πληροφορίες για τον χρήστη
- να κάνουν προσωπικές συζητήσεις
- να δείχνουν κατανόηση και «ενσυναίσθηση»
- να είναι διαθέσιμοι οποιαδήποτε στιγμή
Με απλά λόγια, προσπαθούν να μιμηθούν μια ανθρώπινη σχέση.
Γιατί οι έφηβοι τα χρησιμοποιούν;
Όπως αναφέρει η έρευνα οι έφηβοι βρίσκονται σε μια περίοδο έντονων συναισθημάτων, αναζήτησης ταυτότητας και ανάγκης για αποδοχή. Πολλά παιδιά δοκιμάζουν αυτές τις εφαρμογές απλώς από περιέργεια. Η τεχνητή νοημοσύνη τους φαίνεται εντυπωσιακή και διασκεδαστική.
Επίσης, σε έναν κόσμο όπου μεγάλο μέρος της κοινωνικής ζωής γίνεται online, αρκετοί έφηβοι νιώθουν απομονωμένοι. Ένας AI «φίλος» είναι πάντα διαθέσιμος και πρόθυμος να ακούσει και έχει την τάση να συμφωνεί με τον χρήστη και να επιβεβαιώνειτα συναισθήματά του. Για έναν έφηβο που νιώθει ότι δεν τον καταλαβαίνουν, αυτό μπορεί να είναι ιδιαίτερα ελκυστικό.
Ενώ, σε αντίθεση με τους ανθρώπους, η τεχνητή νοημοσύνη δεν κρίνει, δεν θυμώνει και δεν διαφωνεί εύκολα. Αυτό κάνει τις συνομιλίες να μοιάζουν πιο «ασφαλείς».
Οι πιθανοί κίνδυνοι που πρέπει να γνωρίζουν οι γονείς
Οι ειδικοί επισημαίνουν ορισμένους σημαντικούς κινδύνους.
- Λανθασμένες ή επικίνδυνες συμβουλές
Η τεχνητή νοημοσύνη δεν έχει πραγματική κατανόηση των συναισθημάτων. Μπορεί να δώσει συμβουλές που είναι λανθασμένες ή ακόμη και επικίνδυνες, ειδικά σε θέματα ψυχικής υγείας.
- Συναισθηματική εξάρτηση
Όταν ένας έφηβος αρχίζει να μοιράζεται τα πάντα με μια εφαρμογή, μπορεί να δημιουργηθεί μια ψευδαίσθηση πραγματικής σχέσης. Αυτό μπορεί να επηρεάσει τον τρόπο που βλέπει τις ανθρώπινες φιλίες.
- Θέματα ιδιωτικότητας
Πολλοί έφηβοι μοιράζονται προσωπικές πληροφορίες χωρίς να γνωρίζουν ότι οι πλατφόρμες ενδέχεται να αποθηκεύουν ή να χρησιμοποιούν αυτά τα δεδομένα.
- Επίδραση στις κοινωνικές δεξιότητες
Η υπερβολική επικοινωνία με AI μπορεί να μειώσει τον χρόνο που αφιερώνεται σε πραγματικές σχέσεις και εμπειρίες.
Αυτό που μπορείτε να κάνετε ως γονείς:
- Να μιλήσετε ανοιχτά με το παιδί σας, ρωτώντας το χρησιμοποιεί τέτοιες εφαρμογές και τι του αρέσει σε αυτές. Προσπαθήστε να ακούσετε χωρίς κριτική.
- Να βοηθήσετε τα παιδιά να καταλάβουν ότι η AI δεν έχει συναισθήματα και ότι οι απαντήσεις της βασίζονται σε αλγόριθμους.
- Να τους εξηγήσετε ότι δεν είναι ασφαλές να μοιράζονται προσωπικές πληροφορίες με εφαρμογές.
- Να ενθαρρύνετε δραστηριότητες με φίλους, αθλητισμό και οικογενειακό χρόνο.