Μια νέα κινέζικη μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Journal of Attention Disorders, δείχνει ότι τα παιδιά με ΔΕΠΥ συχνά δυσκολεύονται να παρακολουθήσουν αυτόματα προς τα πού κοιτάζουν οι άλλοι άνθρωποι.
Διαβάστε επίσης: Οθόνες και νήπια: Πόσο τελικά επηρεάζουν την ανάπτυξή τους;
Σύμφωνα με την εν λόγω μελέτη, η δυσκολία αυτή δεν οφείλεται στο ότι δεν μπορούν να δουν τις κινήσεις των ματιών, αλλά στο ότι ο εγκέφαλός τους δυσκολεύεται να επεξεργαστεί το πρόσωπο ως ένα ολοκληρωμένο σύνολο.
Τι είναι η ΔΕΠΥ
Η ΔΕΠΥ είναι μια νευροαναπτυξιακή διαταραχή που χαρακτηρίζεται από παρορμητικότητα, υπερκινητικότητα και δυσκολία συγκέντρωσης. Πέρα από αυτά, πολλά παιδιά με ΔΕΠΥ έχουν και δυσκολίες στις κοινωνικές αλληλεπιδράσεις, επειδή δυσκολεύονται να καταλάβουν μη λεκτικά σήματα, όπως εκφράσεις προσώπου ή το βλέμμα των άλλων.
Πώς λειτουργεί η προσοχή στον εγκέφαλο
Οι ψυχολόγοι χωρίζουν την προσοχή σε δύο βασικούς τύπους:
- Εσωτερική (ενδογενής) προσοχή: Είναι η συνειδητή προσοχή, που καθοδηγείται από στόχους και σκέψεις.
- Εξωτερική (εξωγενής) προσοχή: Είναι η αυτόματη, αντανακλαστική αντίδραση σε κάτι που τραβά την προσοχή, όπως ένα ξαφνικό φως, ένας δυνατός ήχος ή η κίνηση των ματιών κάποιου.
Όταν βλέπουμε κάποιον να μετακινεί το βλέμμα του, ενεργοποιούνται και οι δύο τύποι προσοχής ταυτόχρονα.
Πώς αντέδρασαν τα παιδιά με ΔΕΠΥ στο πρώτο πείραμα
Οι ερευνητές έβαλαν παιδιά με ΔΕΠΥ και παιδιά χωρίς τη διαταραχή να κάνουν ένα πείραμα στον υπολογιστή. Τα παιδιά έβλεπαν μια φωτογραφία ενός προσώπου. Τα μάτια του προσώπου κοιτούσαν ξαφνικά αριστερά ή δεξιά. Μετά από λίγο εμφανιζόταν ένα μικρό αστέρι σε μία πλευρά της οθόνης. Τα παιδιά έπρεπε να πατήσουν γρήγορα ένα κουμπί για να δείξουν πού εμφανίστηκε. Οι ερευνητές μετρούσαν τον χρόνο αντίδρασης με ακρίβεια χιλιοστού του δευτερολέπτου.
Τι βρήκαν οι επιστήμονες
Στην αρχή, και οι δύο ομάδες παιδιών κατεύθυναν την προσοχή τους προς την κατεύθυνση που κοιτούσαν τα μάτια. Τα παιδιά χωρίς ΔΕΠΥ έδειξαν μια φυσιολογική αντίδραση που λέγεται «inhibition of return». Αυτό σημαίνει ότι ο εγκέφαλος καθυστερεί να ξανακοιτάξει στο ίδιο σημείο και είναι κάτι που μας βοηθά να εξερευνούμε νέες περιοχές. Τα παιδιά με ΔΕΠΥ δεν έδειξαν αυτή την αντίδραση, πράγμα που σημαίνει ότι η αυτόματη κοινωνική προσοχή τους λειτουργεί διαφορετικά.
Το δεύτερο πείραμα
Για να καταλάβουν γιατί συμβαίνει αυτό, οι επιστήμονες επανέλαβαν το πείραμα αλλά ανέστρεψαν τα πρόσωπα, δηλαδή τα έβαλαν ανάποδα. Όταν το πρόσωπο είναι ανάποδα, ο εγκέφαλος δυσκολεύεται να το αναγνωρίσει ως κανονικό πρόσωπο, αλλά η κίνηση των ματιών παραμένει ορατή.
Τα παιδιά με ΔΕΠΥ αντέδρασαν φυσιολογικά. Αυτό δείχνει ότι μπορούν να αντιληφθούν την κίνηση των ματιών, αλλά δυσκολεύονται όταν πρέπει να επεξεργαστούν ολόκληρο το πρόσωπο ως κοινωνικό σήμα.
Παιδιά με ΔΕΠΥ και επεξεργασία προσώπων
Η δυσκολία στην επεξεργασία ολόκληρων προσώπων μπορεί να εξηγεί γιατί μερικά παιδιά με ΔΕΠΥ:
- χάνουν εύκολα κοινωνικά σήματα
- δυσκολεύονται σε γρήγορες κοινωνικές συζητήσεις
- δεν καταλαβαίνουν πάντα πού κοιτάζει ή τι σκέφτεται ο άλλος