Πολλοί γονείς θεωρούν ότι η επικοινωνία αρχίζει όταν έρθουν οι πρώτες λέξεις. Στην πραγματικότητα, αρχίζει πολύ νωρίτερα. Ένα μωρό μπορεί να μην έχει ακόμη τη δυνατότητα να πει «πεινάω», «φοβάμαι», «κουράστηκα» ή «θέλω κι άλλο», αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν βιώνει αυτές τις ανάγκες με ένταση.
Αντίθετα, τις βιώνει πλήρως, απλώς δεν διαθέτει ακόμα το λεκτικό εργαλείο για να τις εκφράσει. Κι εκεί ακριβώς έρχεται να βοηθήσει η απλή βρεφική νοηματική (baby sign language).
Διαβάστε επίσης: Ύπνος: Γιατί τα μωρά ξυπνούν τη νύχτα; Τι είναι φυσιολογικό τους πρώτους μήνες
Πρόκειται για τη χρήση βασικών, εύκολων νοημάτων που συνδέονται με καθημερινές ανάγκες ή συναισθήματα, όπως:
-
«γάλα»
-
«νερό»
-
«κι άλλο»
-
«τέλος»
-
«ύπνος»
-
«πόνος»
-
«αγκαλιά»
Η επιστημονική σκέψη πίσω από αυτή την πρακτική είναι ξεκάθαρη: το μωρό συχνά αναπτύσσει κινητικό έλεγχο των χεριών πριν αποκτήσει πλήρως την ικανότητα της ομιλίας. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να «πει» κάτι με τα χέρια του προτού μπορέσει να το αρθρώσει με λέξεις.
Ένας συχνός φόβος των γονιών είναι μήπως η χρήση νοημάτων «αντικαταστήσει» τον λόγο και καθυστερήσει την ομιλία. Ωστόσο, η σύγχρονη αναπτυξιακή προσέγγιση δείχνει ότι όταν η νοηματική χρησιμοποιείται σωστά —δηλαδή παράλληλα με τον προφορικό λόγο και όχι αντί γι’ αυτόν— δεν εμποδίζει τη γλωσσική εξέλιξη. Αντίθετα, μπορεί να ενισχύσει τη σύνδεση λέξης-νοήματος, να μειώσει την ένταση της απογοήτευσης και να βελτιώσει την αλληλεπίδραση γονέα-παιδιού.
Και αυτό είναι κρίσιμο.
Γιατί πολλές από τις «εκρήξεις» των πρώτων χρόνων δεν είναι κακομαθημένη συμπεριφορά. Είναι επικοινωνιακή ματαίωση. Είναι το παιδί που έχει κάτι σημαντικό να πει και δεν μπορεί.
Όταν, λοιπόν, του δίνεις έναν τρόπο να εκφραστεί, δεν του μαθαίνεις απλώς μια δεξιότητα. Του προσφέρεις ανακούφιση, αίσθηση ελέγχου και συναισθηματική γέφυρα.
Με άλλα λόγια: λιγότερα κλάματα, λιγότερη ένταση, περισσότερη κατανόηση.
Η κίνηση δυναμώνει σώμα και μυαλό
Αν υπάρχει μία συνήθεια που οι περισσότεροι υποτιμούμε, είναι η κίνηση.
Συχνά τη συνδέουμε με τη φυσική κατάσταση, την εκτόνωση ή την πρόληψη της παιδικής παχυσαρκίας. Όμως στα πρώτα χρόνια της ζωής, η κίνηση είναι κάτι πολύ περισσότερο από αυτό. Είναι βασικός μηχανισμός εγκεφαλικής ανάπτυξης.
Η νευροεπιστήμη των τελευταίων ετών δείχνει ότι η κινητική δραστηριότητα σχετίζεται στενά με τη δημιουργία και ενίσχυση νευρωνικών συνδέσεων. Μέσα από την κίνηση, το παιδί δεν γυμνάζει μόνο μυς. Μαθαίνει να συντονίζει το σώμα του, να επεξεργάζεται αισθητηριακές πληροφορίες, να αντιλαμβάνεται τον χώρο, να ρυθμίζει την προσοχή του, να δοκιμάζει, να πέφτει, να επαναλαμβάνει, να επιμένει.
Κάθε στροφή, κάθε μπουσούλημα, κάθε βήμα, κάθε άλμα είναι μια μορφή μάθησης.