Έχουμε όλοι ακούσει στερεότυπα όπως «το πρώτο παιδί είναι υπεύθυνο», «το δεύτερο πιο ανεξάρτητο», «το τρίτο πιο χαλαρό», όμως η επιστήμη υποστηρίζει ότι τα πράγματα με την προσωπικότητα των παιδιών είναι πολύ πιο σύνθετα. Δεν καθορίζεται μόνο από τη σειρά γέννησής τους.
Διαβάστε επίσης: Κοινωνικές δεξιότητες: Βοηθώντας το παιδί να βρει τη φωνή του
Προσωπικότητα και σειρά γέννησης
Οι σύγχρονες έρευνες δείχνουν ότι η σειρά γέννησης δεν έχει τόσο μεγάλη επίδραση στην προσωπικότητα όσο πιστεύουμε. Πολλοί ψυχολόγοι συμφωνούν ότι δεν υπάρχουν ισχυρά δεδομένα που να αποδεικνύουν ότι το αν κάποιος έχει γεννηθεί πρώτος, μεσαίος ή τελευταίος καθορίζει τον χαρακτήρα του. Έτσι τα «ταμπελάκια» αυτά σπάνια ισχύουν, όταω εξετάζουμε κάθε παιδί ξεχωριστά.
Από πού ξεκίνησε αυτή η ιδέα
Η θεωρία για τη σειρά γέννησης ξεκίνησε από τον ψυχολόγο Άλφρεντ Άντλερ στις αρχές του 1900. Αργότερα, επηρεάστηκε και από τον Σίγκμουντ Φρόυντ. Η γενικότερη ιδέα ήταν ότι η θέση στην οικογένεια επηρεάζει τον ρόλο και τη συμπεριφορά μας.
Τι επηρεάζει πραγματικά την προσωπικότητα
Σύμφωνα με τους ειδικούς, πολύ πιο σημαντικοί παράγοντες είναι οι ακόλουθοι:
Οικογένεια
Σημαντικό είναι το πώς μεγαλώνει ένα παιδί, το πώς του συμπεριφέρονται οι γονείς του, τι ανατροφή του δίνουν, αν επικυρώνουν τα συναισθήματά του, αν το βοηθούν να αναπτυχθεί ομαλά, αν το στηρίζουν.
Κουλτούρα
Η κουλτούρα παίζει ρόλο στη διαμόρφωση της προσωπικότητας ενός παιδιού. Οι παραδόσεις όπως και η συμμόρφωσή του με τις αξίες της κοινωνίας τον κάνουν τον ενήλικα που θα γίνει.
Κοινωνικό περιβάλλον
Οι φίλοι του, οι συμμαθητές του, όλοι οι άνθρωποι που θα υπάρξουν γύρω από το παιδί είναι επιρροές που θα έχει στη ζωή του.
Βιολογία
Στο πώς θα εξελιχθεί η προσωπικότητα ενός παιδιού σημαντικό ρόλο παίζουν βέβαια και τα γονίδιά του, οι έμφυτες τάσεις του και η ιδιοσυγκρασία του.
Στερεότυπα για την προσωπικότητα
Τα στερεότυπα για τα χαρακτηριστικά των παιδιών, ανάλογα με τη σειρά με την οποία γεννήθηκαν μέσα σε μία οικογένεια, υπάρχουν γιατί:
- το πρώτο παιδί συχνά παίρνει περισσότερη προσοχή στην αρχή
- αν οι γονείς βιώνουν τη γονεϊκότητα για πρώτη φορά, είναι συνήθως πιο προσεκτικοί
- κάποια παιδιά μαθαίνουν να έχουν διακριτούς ρόλους, διαφορετικούς από τα αδέλφια τους (π.χ. «ο υπεύθυνος», «ο ήσυχος»)
Αν αυτά τα χαρακτηριστικά ενισχύονται, το παιδί τα κρατάει και αργότερα και έτσι φαίνεται ότι οφείλονται στη σειρά γέννησης, ενώ ουσιαστικά τα έχει απλώς συνηθίσει και τα έχει κάνει «δικά του».
Άλλοι σημαντικοί παράγοντες
Η προσωπικότητα επηρεάζεται και από το γενικότερο πλαίσιο μέσα στο οποίο μεγαλώνει το εκάστοτε παιδί. Αυτό μπορεί να περιλαμβάνει:
- την οικονομική κατάσταση της οικογένειας
- ένα πιθανό διαζύγιο των γονέων
- πιθανές απώλειες
- την ύπαρξη αδερφού με δυσκολίες
- την ηλικιακή διαφορά μεταξύ παιδιών
Προσωπικότητα παιδιού και social media
Τα social media ενισχύουν τα στερεότυπα και συχνά τα κάνουν να φαίνονται πιο «αληθινά» από ό,τι είναι. Τις περισσότερες φορές, πρόκειται για υπεραπλουστεύσεις ή ακόμη και λάθη. Η σειρά γέννησης μπορεί να παίζει έναν μικρό ρόλο μεν, αλλά δεν καθορίζει την προσωπικότητα. Πολύ πιο σημαντικά είναι:
- το περιβάλλον
- η ανατροφή
- οι εμπειρίες