Υπάρχει μια αθόρυβη πίεση που πολλοί γονείς κουβαλούν χωρίς καν να το συνειδητοποιούν: η ανάγκη να «ορίσουν» ποιοι είναι με μία μόνο λέξη. Να είναι ο επαγγελματίας. Η μητέρα. Ο επιστήμονας. Ο σύντροφος. Ο άνθρωπος που «τα καταφέρνει». Ο σοβαρός. Ο πρακτικός. Ο καλλιτέχνης.
Σαν να πρέπει, κάπως, να διαλέξουμε.
Διαβάστε επίσης: Μαμάδες: Είναι το “soft socializing” η λύση για να κάνετε νέους φίλους;
Κι όμως, η ανθρώπινη ταυτότητα δεν λειτουργεί έτσι. Δεν είναι μονοκόμματη, ούτε στατική. Δεν είναι ένα σταθερό πορτρέτο κρεμασμένο στον τοίχο, αλλά περισσότερο ένα μωσαϊκό που αλλάζει χρώμα ανάλογα με το φως, το πλαίσιο, τις εμπειρίες, τους ανθρώπους γύρω μας.
Άλλοι είμαστε στο επαγγελματικό meeting, άλλοι όταν μιλάμε με έναν παλιό φίλο, άλλοι όταν βρισκόμαστε με την οικογένειά μας, κι άλλοι όταν ασχολούμαστε με κάτι που μας γεμίζει βαθιά — είτε αυτό είναι η μουσική, το τρέξιμο, το γράψιμο, η μαγειρική ή η σιωπή.
Συχνά το περιγράφουμε ως code-switching — την προσαρμογή του τρόπου που εκφραζόμαστε ανάλογα με το κοινωνικό περιβάλλον. Όμως αυτό που συμβαίνει είναι πιο σύνθετο και πιο ανθρώπινο: δεν έχουμε έναν μόνο εαυτό, αλλά πολλές εκδοχές του ίδιου πυρήνα, που ενεργοποιούνται σε διαφορετικούς ρόλους και συνθήκες.
Και, σύμφωνα με την ψυχολογία, αυτό δεν είναι σύγχυση. Είναι δύναμη.
Οι γονείς έχουν πολλαπλούς ρόλους
Οι γονείς σήμερα καλούνται να ισορροπήσουν ανάμεσα σε πολλαπλούς και συχνά αντικρουόμενους ρόλους, οι οποίοι εκτείνονται πέρα από την παραδοσιακή ανατροφή των παιδιών. Η σύγχρονη πραγματικότητα απαιτεί από αυτούς να λειτουργούν ταυτόχρονα ως φροντιστές, παιδαγωγοί και συναισθηματικά στηρίγματα.
- Παιδαγωγός & καθοδηγητής: Ο γονέας ενεργεί ως ο πρώτος δάσκαλος, θέτοντας τα θεμέλια για την κοινωνική και γνωστική ανάπτυξη του παιδιού.
- Συναισθηματικό στήριγμα: Παροχή ασφάλειας, αποδοχής και ενσυναίσθησης, που είναι κρίσιμα για την ψυχοκοινωνική υγεία.
- Προστάτης: Ειδικά ο πατέρας παραδοσιακά συνδέεται με τον ρόλο του προστάτη της οικογενειακής εστίας.
- Επαγγελματίας: Η ανάγκη για οικονομική σταθερότητα αναγκάζει και τους δύο γονείς να επενδύουν χρόνο στην καριέρα τους, γεγονός που συχνά προκαλεί πίεση.
- Σύζυγος: Η διατήρηση της σχέσης του ζευγαριού είναι ένας συμπληρωματικός αλλά διακριτός ρόλος που επηρεάζει το κλίμα στο σπίτι.
Η συνεχής πίεση για τελειότητα σε όλους τους τομείς συχνά εξαντλεί τα ψυχικά αποθέματα. Η δυσκολία διαχωρισμού των ορίων (π.χ. πότε είμαι επαγγελματίας και πότε γονέας) δημιουργεί άγχος. Για τη διατήρηση των ισορροπιών, οι ειδικοί προτείνουν την ιεράρχηση αναγκών και τη διεκδίκηση προσωπικού χρόνου.
Οι γονείς δεν μπορούν και δεν πρέπει να διαλέξουν μόνο έναν ρόλο
Η γονεϊκότητα είναι από τη φύση της πολυδιάστατη και η προσπάθεια περιορισμού σε έναν μόνο ρόλο (π.χ. μόνο “φίλος” ή μόνο “αυταρχικός κριτής”) μπορεί να βλάψει την ανάπτυξη του παιδιού.
Το παιδί χρειάζεται διαφορετικά πράγματα σε διαφορετικές φάσεις. Ένα νήπιο χρειάζεται κυρίως τον προστατευτικό ρόλο, ενώ ένας έφηβος χρειάζεται περισσότερο τον καθοδηγητικό και υποστηρικτικό.
Αντί για την επιλογή ενός ρόλου, η σύγχρονη ψυχολογία εστιάζει στην ισορροπία και την εναλλαγή των ρόλων ανάλογα με τις ανάγκες της στιγμής.
Η έρευνα δείχνει ότι οι γονείς που καταφέρνουν να ισορροπήσουν την εργασία με τη φροντίδα των παιδιών αναφέρουν συχνά υψηλότερα επίπεδα ικανοποίησης από τη ζωή τους σε σχέση με παλαιότερα, πιο αυστηρά μοντέλα ρόλων.