Τα πρώτα βήματα.
Η πρώτη λέξη.
Η πρώτη φορά που έπιασε μόνο του το κουτάλι.
Η πρώτη μέρα στον παιδικό σταθμό.
Η πρώτη ζωγραφιά που έμοιαζε –έστω και λίγο– με ήλιο.
Όταν τα παιδιά είναι μικρά παρατηρούμε και να γιορτάζουμε κάθε «πρώτο» επίτευγμα. Και όχι άδικα. Η πρώιμη παιδική ηλικία είναι μια περίοδος εκρηκτικής ανάπτυξης: ο εγκέφαλος χτίζει συνδέσεις με εντυπωσιακή ταχύτητα, η γλώσσα ξεδιπλώνεται, οι κινητικές δεξιότητες ωριμάζουν, η προσωπικότητα αρχίζει να φαίνεται. Κάθε νέα ικανότητα μοιάζει με μικρό θαύμα και, σε έναν βαθμό, είναι.
Διαβάστε επίσης: Ρουτίνες: Πώς βοηθούν το παιδί;
Όμως, καθώς είμαστε απασχολημένοι να περιμένουμε το επόμενο μεγάλο ορόσημο, συχνά ξεχνάμε κάτι εξίσου σημαντικό: την ίδια στιγμή που ζούμε τόσες πολλές πρώτες φορές, περνούν μπροστά μας και κάποιες τελευταίες. Και συνήθως δεν τις αναγνωρίζουμε τη στιγμή που συμβαίνουν.
Η τελευταία φορά που σου ζήτησε να το πάρεις αγκαλιά γιατί είδε ένα κακό όνειρο.
Η τελευταία φορά που αποκοιμήθηκε πάνω σου.
Η τελευταία φορά που σου είπε «έλα μαζί μου» στην τάξη.
Η τελευταία φορά που άπλωσε αυθόρμητα το χέρι του για να περπατήσετε μαζί.
Δεν υπάρχει καμπανάκι που να σε προειδοποιεί. Καμία τελετή. Καμία φωτογραφία στα social media. Και ίσως γι’ αυτό αυτές οι στιγμές περνούν τόσο αθόρυβα.
Γιατί ο εγκέφαλός μας «βλέπει» πιο εύκολα τα πρώτα
Από ψυχολογική σκοπιά, αυτό είναι απολύτως φυσιολογικό. Ο ανθρώπινος εγκέφαλος είναι φτιαγμένος να δίνει σημασία στη νεότητα, στην αλλαγή και στην πρόοδο. Οι «πρώτες φορές» ενεργοποιούν έντονα τη μνήμη και το συναίσθημα, γιατί συνδέονται με το καινούργιο, με την ανακάλυψη και με την αίσθηση εξέλιξης.
Οι «τελευταίες φορές», αντίθετα, δεν έχουν πάντα σαφή όρια. Δεν είναι γεγονότα που ξεχωρίζουν εύκολα μέσα στην καθημερινότητα. Συχνά γίνονται αντιληπτές μόνο εκ των υστέρων, όταν η ανάπτυξη του παιδιού έχει ήδη προχωρήσει και ξαφνικά συνειδητοποιούμε ότι κάτι μικρό αλλά πολύτιμο… δεν συμβαίνει πια.
Και αυτή η συνειδητοποίηση δεν είναι λόγος για θλίψη. Είναι, στην πραγματικότητα, μια πρόσκληση: να γίνουμε λίγο πιο παρόντες.
Η παιδική ηλικία δεν είναι μόνο ορόσημα
Η αναπτυξιακή ψυχολογία μας θυμίζει ότι η ασφάλεια των παιδιών δεν χτίζεται μόνο μέσα από τα «μεγάλα» επιτεύγματα, αλλά και μέσα από τις επαναλαμβανόμενες, μικρές, καθημερινές εμπειρίες. Το ίδιο παραμύθι πριν τον ύπνο. Το φιλί στην πόρτα του σχολείου.
Αυτές οι στιγμές, όσο απλές κι αν φαίνονται, λειτουργούν σαν συναισθηματικές άγκυρες. Και για το παιδί και για τον γονιό. Είναι οι μικρές τελετουργίες που δίνουν ρυθμό στη σχέση και χτίζουν αναμνήσεις που συχνά αποδεικνύονται πολύ πιο δυνατές από ό,τι φανταζόμασταν.
Μπορούμε να κατεβάσουμε ταχύτητα, όχι να σταματήσουμε τον χρόνο
Κανείς δεν μπορεί να «παγώσει» την παιδική ηλικία. Και ευτυχώς. Τα παιδιά είναι φτιαγμένα για να μεγαλώνουν, να ανεξαρτητοποιούνται, να ανοίγουν τα φτερά τους. Αυτός είναι ο στόχος. Δεν χρειάζεται να φοβόμαστε την εξέλιξή τους.
Χρειάζεται όμως να σηκώνουμε το βλέμμα από το κινητό. Να ακούμε λίγο πιο προσεκτικά. Να αγκαλιάζουμε το παιδί λίγο πιο σφιχτά. Να αφήνουμε χώρο στη στιγμή, πριν γίνει ανάμνηση.