Η «δημοκρατική διαπαιδαγώγηση» είναι ένα στυλ ανατροφής που βασίζεται στον αμοιβαίο σεβασμό, τη συνεργασία και την κατανόηση των αναγκών του παιδιού. Μπορεί να εφαρμοστεί από κάθε γονέα που θέλει να αντιμετωπίζει το παιδί του ως ισότιμο μέλος της οικογένειας.
Διαβάστε επίσης: Ασφάλεια στο διαδίκτυο, έφηβοι & σχέσεις
Αυτό δεν σημαίνει ότι τα παιδιά «κάνουν κουμάντο» ή παίρνουν όλες τις αποφάσεις. Αντίθετα, οι γονείς διατηρούν τον καθοδηγητικό ρόλο τους, αλλά επιτρέπουν στα παιδιά να έχουν φωνή, να εκφράζονται και να συμμετέχουν -μέσα σε λογικά όρια- στις αποφάσεις της καθημερινότητας. Μπορείτε να το φανταστείτε σαν μια «μικρή κοινωνία» μέσα στο σπίτι, όπου όλα τα μέλη έχουν αξία και ακούγονται.
Χαρακτηριστικά ενός «δημοκρατικού» γονέα
Οι γονείς που ακολουθούν αυτή την προσέγγιση:
- Θέτουν σαφή όρια, αλλά με καλοσύνη
- Εξηγούν το «γιατί» πίσω από τους κανόνες
- Διατηρούν τη σταθερότητά τους, ακόμα και όταν το παιδί αντιδρά
- Ακούν ενεργά τα παιδιά τους
- Ενθαρρύνουν την έκφραση συναισθημάτων
Τα όρια σε αυτό το στυλ ονομάζονται συχνά «ευγενικά όρια». Δηλαδή, δεν είναι ούτε αυστηρά και τιμωρητικά, ούτε όμως ανύπαρκτα. Είναι ισορροπημένα. Έτσι, η δημοκρατική διαπαιδαγώγηση βρίσκεται κάπου ανάμεσα στην αυστηρή προσέγγιση και στην επιτρεπτική προσέγγιση.
Ανατροφή με βάση το δημοκρατικό στυλ και επικοινωνία
Το πιο βασικό στοιχείο είναι η αλλαγή τρόπου σκέψης του γονέα. Όταν προκύπτει μια δύσκολη συμπεριφορά του παιδιού -ένα ξέσπασμα, φωνές ή άρνηση- ο στόχος δεν είναι η άμεση τιμωρία, αλλά η κατανόηση της αιτίας. Ένας «δημοκρατικός» γονέας θα αναρωτηθεί:
- Μήπως το παιδί έχει κάποια ανεκπλήρωτη ανάγκη, όπως πείνα, κούραση ή υπερένταση;
- Μήπως περνάει κάτι δύσκολο; Αλλαγές στο σπίτι ή στο σχολείο ή κάποια απώλεια;
- Μήπως μιμείται συμπεριφορές από το περιβάλλον του;
Αφού εντοπιστεί η αιτία, ο γονέας:
- Βοηθά το παιδί να ηρεμήσει
- Περιμένει να είναι σε πιο ήρεμη κατάσταση
- Συζητά μαζί του για το τι συνέβη
- Αναζητούν μαζί λύσεις
Η επικοινωνία είναι συνεργατική και όχι επιβλητική.
Οφέλη που έχει στην ανατροφή του παιδιού η «δημοκρατική» προσέγγιση
Αυτό το στυλ βοηθά τα παιδιά να εξελιχθούν σε ανεξάρτητους και συναισθηματικά ώριμους ενήλικες. Με τον καιρό, τα παιδιά μαθαίνουν να ρυθμίζουν τα συναισθήματά τους, αναγνωρίζουν και εκφράζουν τις ανάγκες τους με υγιή τρόπο, αναπτύσσουν ενσυναίσθηση και σεβασμό προς τους άλλους και κατανοούν τις συνέπειες των πράξεών τους Όταν τα παιδιά νιώθουν ότι τα σέβονται, είναι πιο πιθανό να συνεργάζονται και να παίρνουν σωστές αποφάσεις όχι από φόβο, αλλά από κατανόηση.
Ανατροφή με υπομονή και συναισθηματικό έλεγχο
Αν και ακούγεται ιδανική, η δημοκρατική διαπαιδαγώγηση δεν είναι πάντα εύκολη. Μερικές βασικές δυσκολίες είναι ότι απαιτεί υπομονή και συναισθηματικό έλεγχο. Επίσης, δεν είναι ρεαλιστικό να είστε πάντα ήρεμοι, χρειάζεται χρόνος και ενέργεια, κάτι που πιθανόν να είναι εξαιρετικά δύσκολο για έναν κουρασμένο γονέα. Το σημαντικό είναι να μην στοχεύετε στην τελειότητα. Ακόμα και μικρές προσπάθειες κάνουν διαφορά.
4 tips για να ξεκινήσετε
Τι μπορείτε να κάνετε για να ξεκινήσετε:
1. Προσεγγίστε τις δύσκολες στιγμές με περιέργεια. Αντί για να εκφράσετε θυμό, ρωτήστε τον εαυτό σας «Τι χρειάζεται το παιδί μου αυτή τη στιγμή;»
2. Μην το βομβαρδίζετε με ερωτήσεις. Κάντε πρώτα εσωτερική επεξεργασία πριν μιλήσετε.
3. Φροντίστε τον εαυτό σας. Η αυτοφροντίδα δεν είναι πολυτέλεια, είναι απαραίτητη. Ένας ήρεμος γονέας είναι πιο ισορροπημένος και μπορεί να ανταποκριθεί καλύτερα στις ανάγκες του παιδιού.
4. Δώστε χρόνο στη διαδικασία. Η αλλαγή δεν γίνεται από τη μια μέρα στην άλλη. Είναι θέμα νοοτροπίας, όχι μόνο συμπεριφοράς.
Η δημοκρατική διαπαιδαγώγηση δεν αφορά στο να αλλάξετε απλώς τον τρόπο που μεγαλώνετε το παιδί σας, αλλά τον τρόπο που το βλέπετε. Αντί να το αντιμετωπίζετε ως κάποιον που πρέπει να «διορθώσετε», το βλέπετε ως έναν άνθρωπο που μαθαίνει, εξελίσσεται και χρειάζεται καθοδήγηση με σεβασμό. Δεν απαιτεί τελειότητα. Απαιτεί πρόθεση, κατανόηση και διάθεση για σύνδεση.