Πολλοί γονείς απογοητεύονται όταν βλέπουν το παιδί τους -αν και ικανό και έξυπνο- να εγκαταλείπει μια προσπάθεια, μόλις τα πράγματα δυσκολέψουν. Τα περισσότερα παιδιά επιζητούν την επιτυχία, είτε πρόκειται για καλούς βαθμούς, για ένα άθλημα ή για την εκμάθηση ενός μουσικού οργάνου. Ωστόσο, η επιμονή τους συχνά «σβήνει» όταν εμφανίζονται εμπόδια.
Διαβάστε επίσης: Όταν το παιδί παύει να προσπαθεί στο σχολείο
Συχνά, οι γονείς αποδίδουν αυτή τη συμπεριφορά σε τεμπελιά ή έλλειψη ικανότητας. Όμως η νευροεπιστήμη δίνει μια πιο αισιόδοξη εξήγηση: τα παιδιά απλώς δεν έχουν ακόμη αναπτύξει πλήρως την ικανότητα της επιμονής. Ο εγκέφαλός τους βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη, ιδιαίτερα στις λεγόμενες εκτελεστικές λειτουργίες, που περιλαμβάνουν τον αυτοέλεγχο, τη συγκέντρωση και τη διατήρηση της προσπάθειας σε βάθος χρόνου.
Επιτυχία και η σημασία της επιμονής
Η επιμονή, δηλαδή η ικανότητα να συνεχίζει κανείς να προσπαθεί για έναν μακροπρόθεσμο στόχο, «χτίζεται» σταδιακά κατά τη διάρκεια των σχολικών χρόνων. Οι γονείς παίζουν καθοριστικό ρόλο σε αυτή τη διαδικασία. Όταν βοηθούν τα παιδιά να βλέπουν πρόοδο ως αποτέλεσμα της προσπάθειάς τους, ενισχύουν την αυτοπεποίθηση και την αισιοδοξία τους.
Έτσι, τα παιδιά αρχίζουν να πιστεύουν ότι η προσπάθεια οδηγεί σε επιτυχία και είναι πιο πιθανό να συνεχίσουν ακόμη και μετά από πιθανές αποτυχίες.
Πρόοδος και επιτυχία
Ένα βασικό στοιχείο είναι να αλλάξει ο τρόπος με τον οποίο βιώνουν τα παιδιά την πρόοδο. Αντί να αφαιρούνται απλώς οι δυσκολίες, είναι πιο αποτελεσματικό να «σπάνε» οι στόχοι σε μικρότερα, εφικτά βήματα. Για παράδειγμα, ένα μεγάλο έργο μπορεί να χωριστεί σε στάδια, ώστε το παιδί να νιώθει επιτυχία σε κάθε βήμα.
Ίσως κάποια οπτικά εργαλεία, όπως διαγράμματα προόδου ή πίνακες όπου σημειώνονται τα επιτεύγματα, μπορούν να βοηθήσουν σημαντικά, γιατί δίνουν απτή εικόνα της εξέλιξης.
Έμφαση στη διαδικασία
Επιπλέον, είναι σημαντικό να δίνεται έμφαση στη διαδικασία και όχι μόνο στο αποτέλεσμα. Όταν τα παιδιά επικεντρώνονται αποκλειστικά στον τελικό βαθμό ή στην επιτυχία, το κίνητρό τους εξαρτάται από την εξωτερική επιβεβαίωση. Αντίθετα, όταν αναγνωρίζεται η προσπάθεια, η στρατηγική και η βελτίωση, ενισχύονται δεξιότητες όπως η ανθεκτικότητα και η αυτορρύθμιση.
Τι άλλο μπορείτε να κάνετε
Οι γονείς μπορούν επίσης να βοηθήσουν τα παιδιά να συνειδητοποιήσουν την πρόοδό τους. Για παράδειγμα, μπορούν να τα ενθαρρύνουν να χωρίζουν τις δραστηριότητες σε επίπεδα δυσκολίας, ώστε να βλέπουν πώς εξελίσσονται. Ένα παιδί μπορεί πρώτα να μάθει τα βασικά και στη συνέχεια να προχωρήσει σε πιο σύνθετες δεξιότητες. Αυτή η αίσθηση εξέλιξης ενισχύει τη διάθεση για συνέχιση της προσπάθειας.
Εξίσου σημαντική είναι η αναγνώριση της ίδιας της επιμονής. Φράσεις όπως «παρατήρησα ότι δεν τα παράτησες» ή «δοκίμασες διαφορετικούς τρόπους μέχρι να τα καταφέρεις» δίνουν αξία στην προσπάθεια του παιδιού και όχι μόνο στο αποτέλεσμα. Έτσι, το παιδί μαθαίνει ότι η επιτυχία δεν είναι μόνο το τελικό αποτέλεσμα, αλλά και η διαδικασία που το οδηγεί εκεί.
Αξιολόγηση από το ίδιο το παιδί
Τέλος, η αναστοχαστική σκέψη παίζει σημαντικό ρόλο. Τι σημαίνει αυτό πρακτικά; Μετά από μια εργασία ή ένα πρότζεκτ, τα παιδιά μπορούν να σκεφτούν τι πήγε καλά, τι δυσκολίες αντιμετώπισαν και τι θα έκαναν διαφορετικά την επόμενη φορά. Αυτή η διαδικασία ενισχύει την αυτογνωσία και βοηθά στη δημιουργία μακροχρόνιων συνηθειών επιμονής.
Συνολικά, βοηθώντας τα παιδιά να βλέπουν τη σύνδεση ανάμεσα στην προσπάθεια και την πρόοδο, οι γονείς δεν τα στηρίζουν μόνο στο σχολείο, αλλά τους δίνουν ένα πολύτιμο εφόδιο για όλη τους τη ζωή και αυτό δεν είναι άλλο από την ικανότητα να επιμένουν, να προσαρμόζονται και να συνεχίζουν παρά τις δυσκολίες.
