Σε έναν κόσμο όπου οι αντιφάσεις αυξάνονται και η αλήθεια συχνά μοιάζει να χάνει τη βαρύτητά της, αξίζει να αναρωτηθούμε γιατί συμβαίνει αυτό. Γιατί νιώθουμε ότι η αντίληψη των υγιών διακρίσεων, που άλλοτε καθοδηγούσαν την κρίση μας -όπως η διαφορά ανάμεσα στο αληθινό και το ψευδές, το προσεκτικό και το επιπόλαιο- φθίνει; Μήπως οι λεπτές διαφορές που καθορίζουν τα πράγματα και τις ιδέες έχουν αρχίσει να «εξομαλύνονται»; Τα παιδιά ξέρουν κάτι περισσότερο γι’ αυτό; Ποια είναι αυτή η ικανότητά τους που πρέπει να ενθαρρύνουν οι γονείς;
Διαβάστε επίσης: Όρια: Μπορεί να μην αρέσουν στα παιδιά αλλά τα χρειάζονται
Η καλλιγραφία, η γραφή με το χέρι και η γραφή στον υπολογιστή
Αυτή η εξομάλυνση δεν αφορά μόνο στη σκέψη, είναι και μια απώλεια των αισθήσεων. Τη βλέπουμε, για παράδειγμα, στην εξαφάνιση παλαιότερων πρακτικών που καλλιεργούσαν την προσοχή στη λεπτομέρεια, όπως η καλλιγραφική γραφή. Γενικότερα, η γραφή με το χέρι έχει οφέλη σε σχέση με τη γραφή σε υπολογιστή. Εκπαιδεύει το άτομο να αντιλαμβάνεται μικρές διαφοροποιήσεις στην πίεση, την καμπύλη και τον ρυθμό, δεξιότητες που δεν μπορούν να αντικατασταθούν εύκολα.
Αντίληψη της διάκρισης από τη φύση τους
Τα παιδιά, από τη φύση τους, έχουν την ικανότητα να αντιλαμβάνονται τη διάκριση. Φυσικά, μιλάμε για τη διάκριση με την έννοια της αντίληψης των διαφορών και όχι με την έννοια του άδικου διαχωρισμού. Παρατηρούν λεπτομέρειες που οι ενήλικες συχνά αγνοούν. Μαθαίνουν λέξεις και έννοιες με ακρίβεια και συχνά επιμένουν σε μικρές, αλλά ουσιαστικές διαφορές.
Αυτή η συμπεριφορά, όμως, πολλές φορές εκλαμβάνεται ως ενοχλητική ή πεισματική. Αντί να ενθαρρυνθεί, καταστέλλεται στο όνομα της υπακοής. Έτσι, χωρίς να το συνειδητοποιούμε, εκπαιδεύουμε τα παιδιά να αγνοούν αυτή την ικανότητά τους, την ίδια ικανότητα που αργότερα αναρωτιόμαστε γιατί λείπει.
Βοηθήστε τα να εξελίξουν την αντίληψή τους για τον κόσμο
Η ικανότητα να διακρίνουμε δεν είναι μόνο γνωστική λειτουργία, είναι και αισθητηριακή δεξιότητα. Και όπως κάθε δεξιότητα, μπορεί είτε να καλλιεργηθεί είτε να χαθεί. Τα παιδιά που ενθαρρύνονται να εμπιστεύονται τις παρατηρήσεις τους και να τις εκφράζουν, αναπτύσσουν βαθύτερη κατανόηση του κόσμου γύρω τους.
Τι λείπει από το παιδί;
Υπάρχει, επίσης, κάτι να μάθουμε από την ισορροπία ανάμεσα στο ένστικτο και την τεχνική. Το παιδί έχει το ένστικτο της διάκρισης. Ο ενήλικας έχει την τεχνική να τη χρησιμοποιεί. Η ουσία είναι να συνδυάζονται και τα δύο.
Χωρίς διάκριση, η εμπειρία γίνεται επίπεδη. Αντιδρούμε επιφανειακά, χωρίς να κατανοούμε τις λεπτές αποχρώσεις της πραγματικότητας. Αντίθετα, όταν καλλιεργούμε αυτή την ικανότητα, μπορούμε να αντιλαμβανόμαστε πιο καθαρά τον κόσμο, να ξεχωρίζουμε το ουσιαστικό από το επιφανειακό και να παίρνουμε πιο συνειδητές αποφάσεις.
Το ερώτημα δεν είναι αν μπορούμε να διδάξουμε αυτή την ικανότητα στα παιδιά. Σε πολλές περιπτώσεις, υπάρχει ήδη μέσα τους. Το ζητούμενο είναι να την αναγνωρίσουμε, να τη σεβαστούμε και να τη βοηθήσουμε να εξελιχθεί.
Σε έναν κόσμο γεμάτο πληροφορία, αλλά όχι πάντα κατανόηση, το να διακρίνουμε το σωστό από το λάθος, το καλό από το κακό, το ουσιαστικό από το μη ουσιαστικό, δεν είναι πολυτέλεια. Είναι αναγκαία δεξιότητα και ίσως ένα από τα πιο σημαντικά εφόδια που μπορούμε να δώσουμε στα παιδιά μας.