Η εγκυμοσύνη δεν αλλάζει μόνο το σώμα μιας γυναίκας. Τα τελευταία χρόνια, όλο και περισσότερες επιστημονικές μελέτες δείχνουν ότι επηρεάζει ουσιαστικά και τον εγκέφαλο, προετοιμάζοντάς τον για τη σύνδεση με το μωρό, αλλά και για τις νέες απαιτήσεις της μητρότητας.
Τώρα, νέα μελέτη έρχεται να προσθέσει ακόμη περισσότερα στοιχεία: ο εγκέφαλος δεν αλλάζει μόνο στην πρώτη εγκυμοσύνη, αλλά προσαρμόζεται ξανά και στη δεύτερη, με τρόπο πιο «στοχευμένο» και διαφορετικό.
Διαβάστε επίσης: Υγιής εγκυμοσύνη: Ο κρίσιμος ρόλος των μπαμπάδων
Τα ευρήματα αυτά μας βοηθούν να κατανοήσουμε καλύτερα πώς ο γυναικείος εγκέφαλος οργανώνεται ώστε να ανταποκριθεί όχι μόνο στην πρώτη εμπειρία της μητρότητας, αλλά και στις πιο σύνθετες ανάγκες που φέρνει η άφιξη ενός δεύτερου παιδιού.
Τι έδειξε η μελέτη
Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature Communications και παρακολούθησε συνολικά 110 γυναίκες πριν από την εγκυμοσύνη και μετά τον τοκετό. Από αυτές:
- 40 έγιναν μητέρες για πρώτη φορά
- 30 έγιναν μητέρες για δεύτερη φορά
- 40 δεν έμειναν έγκυες και αποτέλεσαν την ομάδα σύγκρισης
Οι ερευνητές παρακολούθησαν τις συμμετέχουσες με μαγνητικές τομογραφίες εγκεφάλου (MRI) και ερωτηματολόγια σχετικά με την ψυχική τους υγεία κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και μετά τη γέννα.
Ο στόχος ήταν να καταγραφούν οι αλλαγές στον εγκέφαλο και να φανεί αν αυτές διαφέρουν ανάμεσα στην πρώτη και τη δεύτερη εγκυμοσύνη.
Τι συμβαίνει στην πρώτη εγκυμοσύνη
Στις γυναίκες που έγιναν μητέρες για πρώτη φορά, οι επιστήμονες παρατήρησαν αλλαγές σε περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με:
- την αυτοαντίληψη
- την κοινωνική κατανόηση
- την ικανότητα να βλέπουμε τα πράγματα από την οπτική του άλλου
- την επεξεργασία της ταυτότητας
Με απλά λόγια, ο εγκέφαλος φαίνεται να «αναδιοργανώνεται» ώστε η γυναίκα να προσαρμοστεί σε έναν νέο ρόλο: από άτομο, σύντροφος ή επαγγελματίας, γίνεται πλέον και μητέρα.
Αυτή η νευροβιολογική προσαρμογή πιθανόν διευκολύνει τη δημιουργία δεσμού με το μωρό και τη μετάβαση στη νέα πραγματικότητα της γονεϊκότητας.
Τι αλλάζει στη δεύτερη εγκυμοσύνη
Στις γυναίκες που κυοφορούσαν για δεύτερη φορά, παρατηρήθηκαν κάποιες από τις ίδιες αλλαγές, αλλά σε πιο ήπια και πιο εξειδικευμένη μορφή.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, ο εγκέφαλος φαίνεται να μην «ξεκινά από το μηδέν», αλλά να προσαρμόζει πιο λεπτά τα ήδη υπάρχοντα νευρωνικά μονοπάτια.
Παράλληλα, καταγράφηκαν πιο έντονες αλλαγές σε δίκτυα του εγκεφάλου που σχετίζονται με:
- την προσοχή σε εξωτερικά ερεθίσματα
- την στοχοκατευθυνόμενη συγκέντρωση
- την αισθητηριοκινητική επεξεργασία (δηλαδή την ικανότητα να λαμβάνουμε και να ερμηνεύουμε πληροφορίες από τις αισθήσεις)
- την κίνηση και τον συντονισμό
Αυτό είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον, γιατί ίσως αντανακλά τις αυξημένες απαιτήσεις της καθημερινότητας όταν υπάρχει ήδη ένα παιδί στο σπίτι. Μια μητέρα που περιμένει δεύτερο παιδί χρειάζεται συχνά να μοιράζει την προσοχή της, να οργανώνει περισσότερα ταυτόχρονα και να ανταποκρίνεται σε πολλαπλά ερεθίσματα.
Γιατί μπορεί να συμβαίνουν αυτές οι αλλαγές;
Η μελέτη δεν εξέτασε άμεσα το «γιατί», αλλά μόνο το «τι» συμβαίνει στον εγκέφαλο. Ωστόσο, οι ειδικοί προτείνουν ορισμένες πιθανές εξηγήσεις.
Μία θεωρία είναι ότι ο εγκέφαλος στη δεύτερη εγκυμοσύνη ανταποκρίνεται διαφορετικά στις ορμονικές αλλαγές, επειδή έχει ήδη περάσει από αυτή τη διαδικασία μία φορά. Με άλλα λόγια, μπορεί να είναι λιγότερο «ευαίσθητος» ή απλώς πιο αποτελεσματικός στην προσαρμογή του.
Μια άλλη πιθανότητα είναι ότι το σώμα και ο εγκέφαλος «θυμούνται» την εμπειρία της πρώτης εγκυμοσύνης. Αυτό δεν σημαίνει ότι η δεύτερη εγκυμοσύνη είναι πάντα πιο εύκολη, αλλά ίσως ότι ο οργανισμός έχει ήδη αναπτύξει μηχανισμούς που βοηθούν στην προσαρμογή.
Ωστόσο, οι ερευνητές τονίζουν ότι κάθε γυναίκα βιώνει την εγκυμοσύνη διαφορετικά. Ο εγκέφαλος φαίνεται να προσαρμόζεται, αλλά η εμπειρία της μητρότητας επηρεάζεται και από άλλους παράγοντες, όπως:
- η ψυχική υγεία
- η ποιότητα του ύπνου
- η υποστήριξη από το περιβάλλον
- οι οικονομικές και πρακτικές δυσκολίες
- η σχέση με τον σύντροφο ή την οικογένεια
Και παρότι η επιστήμη έχει ακόμη πολλά να ανακαλύψει, ένα πράγμα φαίνεται πλέον ξεκάθαρο: ο εγκέφαλος της μητέρας είναι εξαιρετικά ευέλικτος — και προσαρμόζεται με τρόπους που μόλις τώρα αρχίζουμε να καταλαβαίνουμε.
