Το να κρύβουμε τα ελαττώματά μας δεν βοηθά τα παιδιά να μάθουν την αξία της ειλικρίνειας. Αντίθετα, μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την ανάπτυξή τους. Η ψυχολογική έρευνα δείχνει ότι η ειλικρίνεια -με σωστό και κατάλληλο τρόπο βέβαια για κάθε ηλικία- βοηθά τα παιδιά να γίνουν κι εκείνα πιο ειλικρινή, να είναι συναισθηματικά υγιή και με μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στις σχέσεις τους.
Διαβάστε επίσης: Video games: Έχουν και τα καλά τους, σύμφωνα με την επιστήμη
1. Τα παιδιά μαθαίνουν από αυτό που βλέπουν, όχι μόνο από αυτό που ακούν
Ένα από τα πιο ισχυρά ευρήματα της αναπτυξιακής ψυχολογίας είναι ότι τα παιδιά δεν μαθαίνουν μόνο από τις συμβουλές των ενηλίκων, αλλά κυρίως από τη συμπεριφορά τους. Όταν οι γονείς είναι ειλικρινείς, ακόμη και σε δύσκολες στιγμές, τα παιδιά καταλαβαίνουν ότι η ειλικρίνεια είναι πραγματική αξία και όχι απλώς μια θεωρητική έννοια.
Αντίθετα, όταν οι γονείς κρύβουν λάθη ή ελαττώματα, τα παιδιά βλέπουν μια αντίφαση ανάμεσα στα λόγια και τις πράξεις. Με τον καιρό, αυτό μπορεί να τα οδηγήσει στο να θεωρούν ότι η αλήθεια «προσαρμόζεται» ανάλογα με την περίσταση. Με απλά λόγια, τα παιδιά δεν ακούν μόνο το «πρέπει να λέμε την αλήθεια», παρατηρούν πώς οι γονείς διαχειρίζονται τα δικά τους λάθη.
2. Το ψέμα δημιουργεί περισσότερα ψέματα και χειρότερες σχέσεις
Πολλοί γονείς λένε μικρά ψέματα στα παιδιά τους για να τα προστατεύσουν ή να τα καθοδηγήσουν. Όμως έρευνα στο Journal of Moral Education δείχνει ότι αυτή η πρακτική μπορεί να έχει αρνητικές συνέπειες μακροπρόθεσμα. Μελέτη στο Child Psychiatry & Human Development έχει δείξει ότι παιδιά που έχουν εκτεθεί σε «γονεϊκά ψέματα» τείνουν ως ενήλικες:
- να λένε περισσότερα ψέματα στους γονείς τους
- να έχουν χαμηλότερη εμπιστοσύνη στη σχέση
- να εμφανίζουν περισσότερα συμπτώματα άγχους και δυσφορίας
Με απλά λόγια, όταν η ειλικρίνεια δεν είναι σταθερή μέσα στην οικογένεια, η εμπιστοσύνη αποδυναμώνεται.
3. Η ειλικρίνεια χτίζει υγιείς συναισθηματικές σχέσεις
Η εμπιστοσύνη είναι η βάση κάθε στενής ανθρώπινης σχέσης, και αυτό ξεκινά από την οικογένεια. Τα παιδιά χρειάζονται σταθερά και αξιόπιστα συναισθηματικά μηνύματα για να αναπτύξουν ασφάλεια. Όταν οι γονείς δείχνουν ότι μπορούν να παραδεχτούν ένα λάθος, να ζητήσουν συγγνώμη και να προσπαθήσουν να το διορθώσουν, τότε τα παιδιά μαθαίνουν ότι οι σχέσεις αντέχουν την αλήθεια.
Αντίθετα, η απόκρυψη λαθών μπορεί να δημιουργήσει την αίσθηση ότι η αγάπη ή η αποδοχή εξαρτάται από την «τελειότητα».
Τι σημαίνει ειλικρίνεια στην πράξη;
Ειλικρίνεια δεν σημαίνει να λέμε τα πάντα χωρίς φίλτρο. Σημαίνει:
- Μιλάμε με τρόπο που ταιριάζει στην ηλικία του παιδιού.
- Αναγνωρίζουμε το λάθος και δείχνουμε προσπάθεια βελτίωσης.
- Δίνουμε το παράδειγμα υπευθυνότητας και ενσυναίσθησης.
Τα παιδιά δεν διαμορφώνουν ηθική μόνο από τα λόγια των γονιών τους, αλλά κυρίως από τη συμπεριφορά τους. Η ειλικρίνεια και η διαφάνεια ενισχύουν την εμπιστοσύνη και τη συναισθηματική ωριμότητα, ενώ η απόκρυψη και το ψέμα μπορούν να οδηγήσουν σε απομάκρυνση και δυσκολίες στις σχέσεις στο μέλλον.