Πώς βιώνουν τα παιδιά συναισθηματικά την κλιματική και γενικότερα την περιβαλλοντική κρίση; Το σίγουρο είναι πως η αλλαγή στο κλίμα τα επηρεάζει σημαντικά, όχι μόνο ως προς την υγεία τους, αλλά και σε ψυχολογικό επίπεδο. Ωστόσο, συχνά δεν εκφράζουν ανοιχτά αυτά που νιώθουν για την κατάσταση, όπως δείχνει αμερικανική έρευνα, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Journal of Environmental Psychology.
Διαβάστε επίσης: Long Covid: Συνδέθηκε με χειρότερους βαθμούς & προβλήματα προσοχής στα παιδιά
Τι είναι τα οικοσυναισθήματα;
Σύμφωνα με την εν λόγω μελέτη, η πλειονότητα των παιδιών και των νέων έως 19 ετών βιώνει ένα ευρύ φάσμα λεγόμενων «οικοσυναισθημάτων», όπως φόβο, θυμό, θλίψη και αίσθημα αδυναμίας απέναντι στην κλιματική αλλαγή. Τα συναισθήματα αυτά δεν είναι απλώς αφηρημένες ανησυχίες, αλλά συνδέονται με πραγματικές εμπειρίες, όπως ακραίες θερμοκρασίες, φυσικές καταστροφές και επιπτώσεις στην καθημερινή ζωή.
Κλίμα και επιπτώσεις στην καθημερινότητα του παιδιού
Για παράδειγμα, παιδιά αναφέρουν ότι έχουν αρρωστήσει από τη ζέστη κατά τη διάρκεια αθλητικών δραστηριοτήτων ή ότι αγώνες και σχολικές δραστηριότητες ακυρώνονται λόγω καιρού. Η έρευνα δείχνει επίσης ότι τα παιδιά ηλικίας δημοτικού, σε ποσοστό 78%, ανησυχούν έντονα για το μέλλον του πλανήτη.
Σε άλλη διεθνή μελέτη, στο επιστημονικό περιοδικό The Lancet Planetary Health, διαπιστώθηκε ότι το 85% των νέων, συμπεριλαμβανομένων των μεγαλύτερων εφήβων, δηλώνει ότι ανησυχεί για την κλιματική αλλαγή, ενώ ένα σημαντικό ποσοστό αναφέρει ότι αυτή η ανησυχία επηρεάζει αρνητικά την καθημερινότητά του. Επιπλέον, αρκετοί έφηβοι εκφράζουν φόβο ακόμη και για το αν θα είναι ασφαλές να κάνουν παιδιά στο μέλλον.
Επικοινωνούν τα παιδιά το άγχος για την αλλαγή στο κλίμα;
Ωστόσο, ένα από τα πιο σημαντικά ευρήματα είναι ότι πολλά παιδιά δεν μιλούν για αυτές τις ανησυχίες. Ο φόβος ότι δεν θα γίνουν κατανοητά ή ότι οι σκέψεις τους δεν είναι «σοβαρές» τα οδηγεί στο να κρατούν τα συναισθήματά τους μέσα τους. Αυτό μπορεί να επιδεινώσει την ψυχολογική τους κατάσταση, καθώς συναισθήματα που δεν τα επεξεργαζόμαστε τείνουν να ενισχύονται με τον χρόνο.
Οι ειδικοί που συμμετέχουν στην έρευνα τονίζουν ότι η σιωπή γύρω από την κλιματική ανησυχία μπορεί να κάνει τα παιδιά να αισθάνονται απομονωμένα, επισημαίνοντας ότι οι γονείς πρέπει να λειτουργούν ως ασφαλείς συνομιλητές, ενθαρρύνοντας ανοιχτό διάλογο χωρίς να υποτιμούν τα συναισθήματα των παιδιών.
Περιβαλλοντικές δράσεις ιδανικές για παιδιά
Παράλληλα, η έρευνα δείχνει ότι η σωστή επικοινωνία μπορεί να μετατρέψει το άγχος σε δράση. Όταν τα παιδιά αισθάνονται ότι έχουν ρόλο και μπορούν να συμβάλουν, για παράδειγμα μέσω περιβαλλοντικών δραστηριοτήτων, το αίσθημα αδυναμίας τους μειώνεται. Δράσεις όπως η ανακύκλωση, η κηπουρική ή η συμμετοχή σε τοπικές οικολογικές πρωτοβουλίες βοηθούν τα παιδιά να νιώσουν ότι έχουν έλεγχο και συμβολή.
Οι επιστήμονες τονίζουν ότι η κλιματική αλλαγή δεν είναι μόνο περιβαλλοντικό ή πολιτικό ζήτημα, αλλά και βαθιά ψυχολογικό, ένα ζήτημα που αφορά σε μεγάλο βαθμό τη νέα γενιά, τη γενιά που της ανήκει το μέλλον. Τα παιδιά δεν χρειάζονται μόνο ενημέρωση για το πρόβλημα, αλλά και υποστήριξη, ώστε να επεξεργαστούν τα συναισθήματά τους και να μετατρέψουν την ανησυχία σε δημιουργική δράση.