Ένα παιδί μπορεί να σας μιλάει ασταμάτητα για έναν δεινόσαυρο, ένα φορτηγό σκουπιδιών ή το τι έγινε σήμερα στο σχολείο. Κι εσείς μπορεί να απαντάτε μηχανικά ενώ παράλληλα τσεκάρετε το κινητό, μαγειρεύετε ή σκέφτεστε τη λίστα με όσα πρέπει να κάνετε. Όμως τα παιδιά έχουν ανάγκη να ακουστούν.

Η ενεργητική ακρόαση (active listening) είναι η ικανότητα να είμαστε παρόντες, διαθέσιμοι και συναισθηματικά συντονισμένοι με αυτό που προσπαθεί να εκφράσει το παιδί. Και σύμφωνα με ειδικούς στην παιδική ανάπτυξη, πρόκειται για μία από τις σημαντικότερες δεξιότητες που μπορούν να καλλιεργήσουν οι γονείς.

Διαβάστε επίσης: Ψυχική υγεία: Τι αναφέρει νέα έκθεση της Academy of American Pediatrics;

Τι ακριβώς είναι η ενεργητική ακρόαση

Η ενεργητική ακρόαση σημαίνει ότι ακούμε με σκοπό να κατανοήσουμε — όχι απλώς να απαντήσουμε. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι:

  • δίνουμε στο παιδί την πλήρη προσοχή μας,
  • δείχνουμε ενδιαφέρον για αυτά που νιώθει και σκέφτεται,
  • και συμμετέχουμε στη συζήτηση με ενσυναίσθηση και περιέργεια.

Ένα παιδί καταλαβαίνει πολύ γρήγορα πότε το ακούμε ουσιαστικά και πότε «απλώς είμαστε εκεί». Η οπτική επαφή, η στάση του σώματος, οι μικρές αντιδράσεις του προσώπου και οι ερωτήσεις που κάνουμε λειτουργούν σαν μηνύματα που λένε: «Σε προσέχω. Αυτό που λες έχει σημασία».

Για παράδειγμα, αν το παιδί σας πει:
— «Σήμερα ζωγράφισα έναν πύραυλο στο σχολείο!»

Αντί για ένα βιαστικό «Μπράβο», η ενεργητική ακρόαση θα μπορούσε να μοιάζει κάπως έτσι:
— «Αλήθεια; Πες μου περισσότερα! Τι χρώματα χρησιμοποίησες; Πού πήγαινε ο πύραυλος;»

Γιατί είναι τόσο σημαντική για τα παιδιά

Η επιστήμη της παιδικής ανάπτυξης δείχνει ότι τα παιδιά μαθαίνουν να επικοινωνούν μέσα από τις αλληλεπιδράσεις που έχουν καθημερινά με τους γονείς και τους φροντιστές τους. Όταν νιώθουν ότι ακούγονται πραγματικά, ενισχύονται πολλαπλοί τομείς της ανάπτυξής τους.

Ενισχύει τη γλωσσική ανάπτυξη

Οι συζητήσεις που βασίζονται στην ενεργητική ακρόαση βοηθούν τα παιδιά:

  • να εμπλουτίζουν το λεξιλόγιό τους,
  • να εκφράζουν πιο εύκολα τις ανάγκες και τα συναισθήματά τους,
  • και να κατανοούν καλύτερα τον λόγο των άλλων.

Ιδιαίτερα στα νήπια, η ποιότητα της επικοινωνίας με τους γονείς συνδέεται άμεσα με την ανάπτυξη του λόγου.

Τα παιδιά μαθαίνουν να ακούν βλέποντάς μας

Τα μικρά παιδιά λειτουργούν σαν «καθρέφτες». Παρατηρούν συνεχώς πώς μιλάμε, πώς αντιδρούμε και πώς ακούμε τους άλλους. Όταν ένας γονιός:

  • δεν διακόπτει,
  • περιμένει τη σειρά του να μιλήσει,
  • και δείχνει σεβασμό στη συζήτηση,

το παιδί αρχίζει σταδιακά να υιοθετεί την ίδια συμπεριφορά.

Γι’ αυτό η ενεργητική ακρόαση δεν είναι μόνο εργαλείο επικοινωνίας, είναι και μοντέλο κοινωνικής συμπεριφοράς.

Βοηθά την αυτοεκτίμηση και τη συναισθηματική νοημοσύνη

Κάθε φορά που ακούμε ουσιαστικά ένα παιδί, του περνάμε ένα πολύ σημαντικό μήνυμα:
«Αυτό που σκέφτεσαι και νιώθεις αξίζει να ακουστεί».

Αυτό ενισχύει:

  • την αυτοπεποίθηση,
  • την ικανότητα αναγνώρισης συναισθημάτων,
  • αλλά και την ψυχική ανθεκτικότητα.

Τα παιδιά που μεγαλώνουν σε περιβάλλον όπου νιώθουν ότι ακούγονται έχουν περισσότερες πιθανότητες να μοιράζονται τις δυσκολίες τους αργότερα, είτε πρόκειται για άγχος είτε για συγκρούσεις με συνομηλίκους.